మేఘాలయ గని ప్రమాదం: అక్రమ బొగ్గు తవ్వకాలతో పెరిగిన ప్రాణనష్టం.. రాష్ట్రానికి భారీ నష్టం

అసలు ఏం జరిగింది?

ఈ విషాద ఘటన, మేఘాలయలోని అక్రమ బొగ్గు రంగంతో ముడిపడి ఉన్న మానవ విషాదాన్ని మరోసారి గుర్తు చేసింది. ప్రమాదం జరిగిన ప్రదేశం చాలా దుర్గమంగా ఉండటంతో, సహాయక చర్యలు మరింత ఆలస్యమయ్యాయి. ఈ 'రాట్-హోల్' మైనింగ్ లో ఉన్న ప్రమాదాలను ఇది స్పష్టం చేసింది.

ఆర్థిక వ్యవస్థకు గండి

అక్రమ పద్ధతుల్లో జరిగే ఈ బొగ్గు తవ్వకాలు రాష్ట్రానికే కాకుండా, దేశానికే ఆర్థికంగా పెద్ద నష్టాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. రహస్యంగా పనిచేస్తున్న వేలాది గనుల నుండి భారీ మొత్తంలో బొగ్గును వెలికితీస్తున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వానికి పెద్దగా ఆదాయం రావడం లేదు. బంగ్లాదేశ్ వంటి దేశాల నుంచి ఈ అక్రమ బొగ్గుకు డిమాండ్ ఉందని, తక్కువ ధరలకే అక్కడ అమ్ముడవుతోందని అంచనాలున్నాయి. ఈ తవ్వకాల వల్ల నీటి కాలుష్యం (Acidic Mining Drainage - AMD) వంటి పర్యావరణ నష్టం కూడా పెరుగుతోంది. ఇది కింది స్థాయిలోని పర్యావరణ వ్యవస్థలకు, మౌలిక సదుపాయాలకు నష్టం కలిగించి, పరోక్షంగా ఆర్థిక నష్టాన్ని పెంచుతుంది.

వ్యవస్థాగత లోపాలు, అక్రమ అల్లిక

ఇటీవలి ప్రమాదం, మేఘాలయ మైనింగ్ పాలనలో ఉన్న వ్యవస్థాగత లోపాలకు అద్దం పడుతుంది. అధికారులు సమస్యను అంగీకరిస్తున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో భద్రతా, పర్యావరణ చట్టాలను అమలు చేయడంలో తీవ్ర వైఫల్యం కనిపిస్తోంది. వేలాది గనులు అక్రమంగా పనిచేస్తున్నాయంటే, నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తూ లాభాలు ఆర్జిస్తున్న ఒక పెద్ద నెట్‌వర్క్ నడుస్తోందని అర్థమవుతోంది. శతాబ్దాల నాటి ఈ పద్ధతిని తొలగించడం కష్టమని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అంగీకరించడం, ఆచరణలో అక్రమ పరిశ్రమకు ఒకరకమైన అంగీకారమేనని సూచిస్తోంది. ఈ వ్యాపారం ఏ అధికారిక చట్రంలోనూ లేదు. ఉద్యోగ భద్రత, భద్రతా వలయాలు, పన్నుల చెల్లింపు వంటివి ఏవీ ఉండవు. స్థానిక జీవితాలు, పర్యావరణాన్ని పణంగా పెట్టి, బయటి డిమాండ్‌ను తీర్చడం జరుగుతోంది.

భవిష్యత్ ఆశలు - అంధకారంలో దారులు?

ప్రస్తుతం, పేలిన గనిపై దర్యాప్తులు జరుగుతున్నాయి. మాజీ న్యాయమూర్తి బ్రోజెండ్రా ప్రసాద్ కటకే నేతృత్వంలోని కమిటీలు, అక్రమ మైనింగ్ పరిధిని, అధికారుల వైఫల్యాన్ని గతంలోనే ఎత్తిచూపాయి. అయితే, గత చరిత్రను చూస్తే, అధికారిక విచారణలు మాత్రమే ఈ అక్రమ మైనింగ్ వ్యవస్థను కూల్చేయలేవు. ఈ పద్ధతిని నిర్మూలించడం కష్టమని ముఖ్యమంత్రి చేసిన వ్యాఖ్యలు, యథాతథ స్థితి కొనసాగవచ్చని సూచిస్తున్నాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 'శాస్త్రీయ గనులను' ఏర్పాటు చేయాలని ఆదేశాలు జారీ చేసినా, పర్యావరణ కార్యకర్తలు దీనికి వ్యతిరేకిస్తున్నారు. అభివృద్ధి నమూనాలు, పరిరక్షణ మధ్య ఘర్షణ కొనసాగుతోంది. భవిష్యత్తులో మేఘాలయ బొగ్గు రంగం ఎలా ఉంటుందనేది, ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు, రాజకీయ నిష్క్రియాపరత్వాన్ని అధిగమించి, నియంత్రణ సంస్థలు ఎంత సమర్థవంతంగా పనిచేస్తాయనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. లేదంటే, మరిన్ని ప్రాణనష్టాలు, పర్యావరణ నష్టాలు తప్పవు.