భారతదేశానికి బంగారంతో విడదీయరాని అనుబంధం ఉంది. ఇది కేవలం ఆభరణాలకే పరిమితం కాకుండా, ఆర్థికంగానూ ఎంతో కీలకమైనది. తరతరాలుగా ప్రజలు తమ సంపదను బంగారంలో నిల్వ చేసుకుంటున్నారు. దాదాపు $10 ట్రిలియన్ వరకు విలువైన బంగారం అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు దూరంగా, గృహాలలోనే ఉండిపోయింది. ఈ భారీ నిధిని ఆర్థిక ఉత్పత్తులలోకి తీసుకురావడం ద్వారా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడమే కాకుండా, బంగారం దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించవచ్చు.
ఈ నేపథ్యంలో, నేషనల్ స్టాక్ ఎక్స్ఛేంజ్ (NSE) ఎలక్ట్రానిక్ గోల్డ్ రిసీప్ట్స్ (EGRs)ను ప్రోత్సహిస్తోంది. SEBI ఆమోదించిన ఈ విధానం ద్వారా, భౌతిక బంగారాన్ని స్టాక్ మార్కెట్లో షేర్ల వలె ట్రేడ్ చేయవచ్చు. దీనివల్ల పారదర్శకత, లిక్విడిటీ, స్వచ్ఛత పెరుగుతాయి. అయితే, ఇక్కడే పెద్ద సవాలు ఎదురవుతోంది. భౌతిక బంగారాన్ని EGRగా మార్చేటప్పుడు 3% GST విధించడం వినియోగదారులను నిరుత్సాహపరుస్తోంది. EGRల ట్రేడింగ్ పై GST లేనప్పటికీ, ఈ ప్రారంభ పన్ను అందరినీ వెనక్కి లాగుతోంది. ఈ అడ్డంకులున్నా, గత రెండేళ్లుగా బంగారం ధరలు ఏటా దాదాపు 30% పెరిగాయి. దేశీయ రత్నాలు, ఆభరణాల రంగం కూడా గణనీయమైన వృద్ధిని కనబరుస్తోంది. గత కొన్నేళ్లుగా ప్రధాన రిటైలర్లు తమ స్టోర్లను సుమారు 20% విస్తరించారు.
ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి బంగారాన్ని తీసుకురావాలనే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నా, భౌతిక బంగారంపై వినియోగదారుల మోజు మాత్రం తగ్గడం లేదు. గృహాల కొనుగోళ్లకు, అత్యవసర పరిస్థితులకు బంగారాన్నే ఎక్కువగా ఆశ్రయిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా, గోల్డ్ లోన్ మార్కెట్ అనూహ్యంగా దూసుకుపోతోంది. బ్యాంకులు, NBFCల గోల్డ్ లోన్ ఎక్స్పోజర్ సుమారు ₹1 లక్ష కోట్ల నుంచి ₹4 లక్ష కోట్లకు పైగా పెరిగింది. ఈ మార్కెట్ వచ్చే మార్చి 2026 నాటికి ₹15 లక్ష కోట్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా. ప్రస్తుతం ఈ మార్కెట్లో బ్యాంకులకు దాదాపు 50% వాటా ఉంది. మొత్తం రత్నాలు, ఆభరణాల మార్కెట్ విలువ సుమారు $90 బిలియన్ డాలర్లు కాగా, 2029 నాటికి $128 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంటుందని భావిస్తున్నారు. ఇటీవల, ప్రభుత్వం జూలై 2024 లో దిగుమతి సుంకాలను **6%**కి తగ్గించినప్పటికీ, బంగారం దిగుమతులు దేశ కరెంట్ అకౌంట్ డెఫిసిట్ పై ప్రభావం చూపుతాయి.
భారతదేశంలోని గృహాలలో ఉన్న భారీ బంగారు నిధిని ఆర్థిక ఉత్పత్తులలోకి మార్చడంలో ప్రధాన అడ్డంకి, EGRల కోసం సమర్పించే బంగారంపై విధించే 3% GST. ఈ పన్ను, EGRలు అందించే ప్రయోజనాలన్నింటినీ నీరుగారుస్తోంది. సుమారు $5 ట్రిలియన్ డాలర్ల వరకు ఉన్న ఈ గృహ బంగారం, వ్యాపార విస్తరణ లేదా షేర్ల వంటి ఉత్పాదక పెట్టుబడులకు ఉపయోగపడకుండా నిలిచిపోయింది. ఆర్థిక ఆస్తుల వలె ఆదాయాన్ని ఆర్జించని, ఆర్థిక కార్యకలాపాలను ప్రత్యక్షంగా ప్రోత్సహించని భౌతిక బంగారం వల్ల కలిగే అవకాశం వ్యయం (Opportunity Cost) చాలా ఎక్కువ. నిలకడైన డిమాండ్ విదేశీ మారక నిల్వలపై ఒత్తిడిని పెంచుతూనే ఉంది.
భారతదేశ బంగారు నిధిని ఆర్థిక ఉత్పత్తులలోకి విజయవంతంగా మళ్లించాలంటే, ముఖ్యంగా EGRలపై GST విధానంలో మార్పులు కీలకం. ఈ పన్ను సమస్యను పరిష్కరించకపోతే, EGRల పూర్తి సామర్థ్యాన్ని వినియోగించుకోవడం కష్టమవుతుంది. సాంస్కృతిక కారణాలు, ద్రవ్యోల్బణానికి వ్యతిరేకంగా రక్షణగా పనిచేయడం వంటి వాటి వల్ల బంగారం ఆభరణాలు, పెట్టుబడులపై డిమాండ్ బలంగా ఉన్నప్పటికీ, ఆర్థికీకరణ (Financialization) చర్చలు కొనసాగుతూనే ఉంటాయి. పరిశ్రమ వర్గాలు, నియంత్రణ సంస్థల మధ్య చర్చల ద్వారానే బంగారాన్ని అధికారిక ఆర్థిక వ్యవస్థతో అనుసంధానించడంలో పురోగతి సాధ్యపడుతుంది. GST అడ్డంకికి పరిష్కారాలు లభిస్తే, క్రమంగా ఈ విధానం అమలులోకి రావచ్చు.