రష్యా నుంచి భారత్ కొనుగోళ్లు ఎలా పెరిగాయి?
మార్చి నెలలో భారత్, రష్యా నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న ముడి చమురు (Crude Oil) విలువ €5.3 బిలియన్లకు చేరింది. ఇది గతంతో పోలిస్తే మూడు రెట్లు ఎక్కువ. దిగుమతి చేసుకున్న పరిమాణం (Volumes) రెట్టింపు అవ్వడం, అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు పెరగడం వంటి కారణాల వల్ల ఈ భారీ పెరుగుదల కనిపించింది. ఎనర్జీ అండ్ క్లీన్ ఎయిర్ రీసెర్చ్ సెంటర్ (CREA) నివేదిక ప్రకారం, రష్యా నుంచి శిలాజ ఇంధనాలను (Fossil Fuels) కొనుగోలు చేసిన రెండో అతిపెద్ద దేశంగా భారత్ నిలిచింది. మార్చిలో రష్యా శిలాజ ఇంధనాల కోసం భారత్ మొత్తం €5.8 బిలియన్లు ఖర్చు చేయగా, అందులో 91% ముడి చమురే కావడం గమనార్హం.
ప్రభుత్వ రంగ రిఫైనరీల పునఃప్రారంభం
ఈ భారీ దిగుమతుల పెరుగుదలలో ప్రభుత్వ రంగ రిఫైనరీల పాత్ర కీలకం. గత ఏడాది చివర్లో రష్యా నుంచి కొనుగోళ్లు నిలిపివేసిన ఈ కంపెనీలు, అమెరికా నుంచి ఒక నెలకాలం ఆంక్షల మినహాయింపు (Sanctions Waiver) రావడంతో మళ్ళీ భారీగా కొనుగోళ్లు చేయడం ప్రారంభించాయి. అంతర్జాతీయ ఇంధన ధరలను స్థిరీకరించే లక్ష్యంతో ఇచ్చిన ఈ మినహాయింపు, ముఖ్యంగా ముందే ఆర్డర్ చేసిన కార్గోలు, ఆంక్షలున్న నౌకల్లో రవాణాకు అనుమతించింది. దీని ఫలితంగా, ప్రభుత్వ రంగ రిఫైనరీల దిగుమతులు గత నెలతో పోలిస్తే 148% పెరిగాయి. మంగుళూరు, విశాఖపట్నం వంటి రిఫైనరీలు రష్యన్ సరఫరాదారుల నుంచి కొనుగోళ్లు మళ్ళీ మొదలుపెట్టాయి.
మారుతున్న అంతర్జాతీయ వాణిజ్య సరళి
మార్చిలో భారత్ మొత్తం ముడి చమురు దిగుమతులు స్వల్పంగా తగ్గినప్పటికీ, రష్యా నుంచే దిగుమతులు మాత్రం రెట్టింపు అయ్యాయి. మొదటి త్రైమాసికంలో రష్యా చమురు ఎగుమతుల్లో దాదాపు 90% ఆసియా మార్కెట్లకు, ముఖ్యంగా చైనా, భారత్కు వెళ్లింది. చైనా మొదటి స్థానంలో నిలవగా, రష్యా ముడి చమురు ఎగుమతుల్లో 51% కొనుగోలు చేసింది. భారత్ వాటా 38% గా ఉంది. టర్కీ, యూరోపియన్ యూనియన్ దేశాలు తక్కువ మొత్తంలో కొనుగోలు చేశాయి.
శుద్ధి చేసిన ఉత్పత్తులపై EU నిఘా
యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) రష్యా ముడి చమురుతో శుద్ధి చేసిన ఉత్పత్తులపై (Refined Products) ఆంక్షలు విధించింది. అయితే, CREA నివేదిక ప్రకారం, మార్చిలో ఈ తరహా ఉత్పత్తులకు సంబంధించిన 14 షిప్మెంట్లు EU పోర్టులకు చేరాయి. ఈ ఉత్పత్తులు రష్యా ముడి చమురును ప్రాసెస్ చేసే భారతదేశం, టర్కీ, జార్జియాలోని రిఫైనరీల నుంచి వచ్చినవి. €188 మిలియన్ల విలువైన ఈ శుద్ధి చేసిన ఉత్పత్తులను EU, ఆస్ట్రేలియా, అమెరికా వంటి ఆంక్షలున్న దేశాలకు ఎగుమతి చేసినట్లు నివేదిక పేర్కొంది. ముఖ్యంగా, రిలయన్స్ ఇండస్ట్రీస్ లిమిటెడ్ (Reliance Industries Ltd.) కు చెందిన జామ్నగర్ రిఫైనరీ, టర్కీలోని స్టార్ రిఫైనరీ (STAR refinery) ఈ రష్యా ముడి చమురుతో తయారైన ఉత్పత్తులను భారీగా ఎగుమతి చేసినట్లు గుర్తించారు. ఈ షిప్మెంట్లపై యూరోపియన్ ఎన్ఫోర్స్మెంట్ ఏజెన్సీలు దర్యాప్తు చేయాలని నివేదిక సూచిస్తోంది.