Whalesbook
భౌగోళిక ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో ధరల స్తంభన
మధ్యప్రాచ్యంలో తీవ్రమవుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, ఇజ్రాయెల్, అమెరికా వంటి దేశాలు ఇరాన్పై చేపట్టిన దాడుల నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగాయి. బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర సుమారు $80 డాలర్లకు చేరుకోగా, US క్రూడ్ ఫ్యూచర్స్ 8.6% పైగా పరుగులు తీశాయి. ఈ పరిణామాలతో సరఫరా వ్యవస్థ (Supply Chain)పై ఆందోళనలు పెరిగాయి. ముఖ్యంగా, భారత చమురు దిగుమతుల్లో దాదాపు 27% వాటా కలిగిన కీలకమైన హార్మోజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) దగ్గర పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా మారింది. రోజుకు దాదాపు 20 మిలియన్ బ్యారెల్స్ చమురు రవాణా అయ్యే ఈ జలసంధి ప్రపంచ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకం. అయితే, ఈ అంతర్జాతీయ ధరల ఒడిదుడుకులు, భారత్ చమురు దిగుమతుల్లో 88% వరకు దిగుమతులపై ఆధారపడుతున్నా.. దేశీయంగా పెట్రోల్, డీజిల్ రిటైల్ ధరలు మాత్రం ప్రస్తుతానికి మారే సూచనలు కనిపించడం లేదు.
OMCs త్యాగం.. మార్జిన్లపై ఒత్తిడి
ఈ ధరల స్థిరత్వం వెనుక ప్రభుత్వ వ్యూహం ఉంది. దీని ప్రకారం, ప్రభుత్వ రంగ ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు (OMCs) - ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL), భారత్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (BPCL), హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (HPCL) - ధరల హెచ్చుతగ్గులను భరించే 'షాక్ అబ్జార్బర్స్'గా పనిచేస్తున్నాయి. అంతర్జాతీయంగా ధరలు తక్కువగా ఉన్నప్పుడు OMCs లాభాలు పెంచుకుంటాయి, ధరలు పెరిగినప్పుడు ఆ భారాన్ని తామే మోస్తాయి. ఈ కంపెనీలు FY24 లో రికార్డు స్థాయిలో దాదాపు ₹81,000 కోట్ల లాభాలను ఆర్జించాయి. అయితే, ఏప్రిల్ 2022 నుంచి పంప్ ధరలను మార్చకపోవడంతో, OMCs గతంలో ధరలు పెరిగినప్పుడు నష్టాలను భరించాయి. ప్రస్తుతం ధరలు పెరిగినా, ఆ భారాన్ని వినియోగదారులకు బదిలీ చేయడం లేదు. ఈ కంపెనీలు గతంలో ఒడిదుడుకులను తట్టుకున్నప్పటికీ, భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు కొనసాగితే, వాటి మార్కెటింగ్ మార్జిన్లపై తీవ్రమైన ఒత్తిడి పడే అవకాశం ఉంది.
హార్మోజ్ జలసంధి.. భారత్కు ముప్పు
భారత్ తన ఇంధన అవసరాల కోసం దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడటంతో పాటు, హార్మోజ్ జలసంధి వంటి కీలక మార్గాలపై ఆధారపడటం శక్తి భద్రతకు పెద్ద ముప్పుగా పరిణమిస్తోంది. ప్రపంచంలోని మొత్తం సముద్ర వాణిజ్య చమురు ఎగుమతుల్లో దాదాపు మూడింట ఒక వంతు, సుమారు 20% ద్రవీకృత సహజవాయువు (LNG) కార్గోలు ఈ మార్గం నుంచే వెళ్తాయి. ఒకవేళ ఈ జలసంధిలో ఏదైనా అంతరాయం ఏర్పడితే, ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు (ఉదాహరణకు, కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్) చాలా ఎక్కువ సమయం, ఖర్చుతో కూడుకున్నవి. మార్చి 1, 2026 నాటికి హార్మోజ్ జలసంధి గుండా ట్యాంకర్ల రాకపోకలు 86% తగ్గినట్లు, 700 పైగా నౌకలు వేచి ఉన్నట్లు మార్కెట్ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. ఇది తక్షణమే ఎదురయ్యే సవాళ్లను సూచిస్తుంది. ఈ పరిస్థితి భారత్కు మరింత ప్రతికూలతను పెంచుతుంది, ఎందుకంటే దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురు ఖర్చు ఒక్కసారిగా పెరిగి, దేశ వాణిజ్య లోటుపై ప్రభావం చూపడంతో పాటు ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచే అవకాశం ఉంది.
ప్రత్యామ్నాయాల కష్టం, భవిష్యత్ సూచన
ప్రభుత్వం వినియోగదారుల ధరల స్థిరత్వానికి ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నప్పటికీ, ఈ వ్యూహం OMCs పై గణనీయమైన ఆర్థిక భారాన్ని మోపుతోంది. FY24 లో రికార్డు స్థాయి లాభాలు ఆర్జించినప్పటికీ, దిగుమతి ఖర్చులను భరిస్తూ, రిటైల్ ధరలను పెంచకపోవడం ఒక కనిపించని బాధ్యతగా మారుతోంది. IOCL (సుమారు 7.73), BPCL (సుమారు 6.80), HPCL (సుమారు 6.07) వంటి కంపెనీల సగటు P/E నిష్పత్తులు, ఇవి అధిక వృద్ధినిచ్చే స్టాక్స్ కాకుండా, స్థిరమైన డివిడెండ్లను అందించే కంపెనీలుగానే మార్కెట్ చూస్తుందని తెలుపుతున్నాయి. రష్యా ప్రస్తుతం భారతదేశానికి ప్రధాన సరఫరాదారుగా ఉన్నప్పటికీ, భవిగోళిక పరిణామాలు, ఆంక్షలు ఈ చౌకైన సరఫరాలకు కూడా అంతరాయం కలిగించవచ్చు. హార్మోజ్ జలసంధికి ప్రత్యామ్నాయాలు లేకపోవడం వల్ల, ఆ ప్రాంతంలో ఘర్షణ తీవ్రమైతే, భారతదేశ ఇంధన సరఫరా గొలుసుకు ప్రత్యక్ష ముప్పు వాటిల్లుతుంది. ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వ బఫర్ దాటితే, దేశీయ ఇంధన మార్కెట్లలో ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగే ప్రమాదం ఉంది. దీర్ఘకాలం పాటు ధరల స్తంభన వల్ల మార్జిన్లలో గణనీయమైన క్షీణత ఏర్పడితే, OMCs యాజమాన్యం గత లాభదాయకతను అధిగమించడంలో సవాళ్లను ఎదుర్కోవచ్చు.
ప్రస్తుత విధానం వినియోగదారులను ధరల పెరుగుదల నుంచి కాపాడే లక్ష్యంతో ఉంది. అయితే, మధ్యప్రాచ్యంలో కొనసాగుతున్న అనిశ్చితి, హార్మోజ్ జలసంధి ప్రాముఖ్యత నిరంతరాయమైన ప్రమాదాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు మరింత తీవ్రమైతే, ధరల షాక్లను భరించే ఖర్చు OMCs కు భరించలేనిదిగా మారవచ్చు, ఇది వినియోగదారుల ధరల రక్షణ విధానాన్ని పునఃపరిశీలించాల్సిన అవసరాన్ని తీసుకురావచ్చు.