భారత్ క్రూడ్ ఆయిల్ నిల్వలు ప్రమాదకర పతనం! శక్తి భద్రతపై ఆందోళనలు.. దిగుమతులు తగ్గుముఖం

ఇంధన భద్రతకు పెను సవాలు

భారతదేశంలో ముడి చమురు నిల్వలు (Crude Oil Reserves) కేవలం 18 రోజుల వినియోగానికి మాత్రమే సరిపడా ఉన్నాయి. రోజుకు సగటున 50 లక్షల బ్యారెళ్ల ముడి చమురు అవసరం అవుతుండగా, ప్రస్తుతం ఉన్న 9.1 కోట్ల బ్యారెళ్ల నిల్వలు ఈ కొరతను సూచిస్తున్నాయి. ఫిబ్రవరి చివరి నాటికి ఇవి 10.7 కోట్ల బ్యారెళ్లుగా ఉండేవి. భౌగోళిక రాజకీయ సంఘర్షణల (Geopolitical Events) కారణంగా దిగుమతులు (Imports) తగ్గడంతో, దేశీయ రిఫైనరీలు (Refineries) తమ వద్ద ఉన్న నిల్వలనే వాడుకోవాల్సి వస్తోంది. ఇది దేశ ఇంధన భద్రతకు (Energy Security) పెద్ద సవాలుగా మారింది.

అంతర్జాతీయంగా ఇంధన సంక్షోభం

దేశీయంగా ఈ పరిస్థితి ఉండగానే, అంతర్జాతీయంగా కూడా ముడి చమురు సరఫరాలో తీవ్ర ఒత్తిళ్లు నెలకొన్నాయి. ఇరాన్-ఇజ్రాయెల్ వంటి సంఘర్షణల వల్ల చమురు రవాణా మార్గాలైన హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వంటి చోట్ల అడ్డంకులు ఏర్పడ్డాయి. అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) నివేదికల ప్రకారం, ప్రపంచ చమురు సరఫరా రోజుకు 1.28 కోట్ల బ్యారెళ్ల మేర తగ్గింది. మార్చి, ఏప్రిల్ నెలల్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా చమురు నిల్వలు 12.9 కోట్ల బ్యారెళ్లు, ఆ తర్వాత మరో 11.7 కోట్ల బ్యారెళ్లు తగ్గాయి. ఈ కొరత 2026 మూడో త్రైమాసికం వరకు కొనసాగే అవకాశం ఉంది. దీనితో, బ్రెంట్ క్రూడ్ (Brent Crude) ధర $106.84కు, WTI (West Texas Intermediate) ధర $102.29కు చేరాయి. గత నెలలోనే బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర 12% పైగా పెరిగింది.

దిగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడుతున్న భారత్

భారత్ తన ఇంధన సరఫరాను సురక్షితం చేసుకోవడానికి దిగుమతిదారుల సంఖ్యను 27 నుంచి 41 దేశాలకు పెంచింది. అయితే, కొత్త వనరుల నుంచి వస్తున్న సరఫరా, మధ్యప్రాచ్యం నుంచి తగ్గిన దిగుమతులను పూర్తిగా భర్తీ చేయలేకపోతోంది. దీనికి కారణం, కొత్త సరఫరాదారుల నుంచి పరిమిత సామర్థ్యం లేదా కాంట్రాక్టులు ఉండటమే. ఈ పరిణామాలు, భారత్ తన ముడి చమురు దిగుమతుల్లో 52% వరకు హార్ముజ్ జలసంధిపైనే ఎంతగా ఆధారపడుతుందో తెలియజేస్తున్నాయి.

ప్రపంచ దేశాలతో పోలిస్తే భారత్ వ్యూహాత్మక నిల్వలు తక్కువ

భారతదేశ వ్యూహాత్మక చమురు నిల్వలు (Strategic Petroleum Reserves - SPR) ప్రస్తుతం కేవలం 2.1 కోట్ల బ్యారెళ్లు మాత్రమే ఉన్నాయి. ఇది చైనా (15.1 కోట్ల బ్యారెళ్లు), అమెరికా (4.13 కోట్ల బ్యారెళ్లు) వంటి దేశాలతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. అదే సమయంలో, జపాన్ వంటి దేశాలు సరఫరా సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నా, సుమారు 205 రోజుల వినియోగానికి సరిపడా నిల్వలను (ప్రభుత్వ, ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంతో) కలిగి ఉన్నాయి.

ఇంధన ధరల భారం.. ఆర్థిక వృద్ధిపై ప్రభావం

పెరుగుతున్న ఇంధన ధరలు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై (Economic Growth) తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. మూడీస్ రేటింగ్స్ (Moody's Ratings) ఇటీవల 2026 ఆర్థిక సంవత్సరానికి భారత్ జీడీపీ వృద్ధి అంచనాను 6.8% నుంచి **6.0%**కు తగ్గించింది. అధిక ఇంధన ధరలు, సరఫరా కొరత కారణంగా వినియోగదారుల వ్యయం (Consumer Spending), పారిశ్రామిక కార్యకలాపాలు (Industrial Activity) మందగిస్తున్నాయని మూడీస్ పేర్కొంది. ఏడీబీ (ADB) మాత్రం కాస్త ఎక్కువ 6.9% వృద్ధిని అంచనా వేసినా, ప్రపంచ అనిశ్చితి, చమురు ధరల అస్థిరత వల్ల మందగమనం ఉండొచ్చని హెచ్చరించింది. ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (Indian Oil Corporation) వంటి ప్రధాన భారత చమురు సంస్థల ప్రస్తుత ప్రైస్-టు-ఎర్నింగ్స్ (P/E) నిష్పత్తులు 5.48 నుంచి 8.54 మధ్య ఉన్నాయి. ఇవి ప్రస్తుతం మార్కెట్ స్థిరంగా ఉందని సూచిస్తున్నా, పరిశ్రమ సగటు కంటే తక్కువగా ఉన్నాయి. వినియోగదారులను ఆదుకోవడానికి ప్రభుత్వం ఎక్సైజ్ సుంకాలు తగ్గించడం, ఖర్చులను భరించడం వంటి చర్యలు చేపట్టినా, ఇవి ప్రభుత్వ ఖజానాపై (Fiscal Expense) పెద్ద భారాన్ని మోపుతున్నాయి.

రిఫైనరీల కార్యకలాపాలకు ముప్పు

ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ వంటి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (Public Sector Companies), సంక్లిష్టమైన ప్రభుత్వ విధానాలు, నిబంధనల మధ్య కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయి. ఇవి కీలక సరఫరాదారులు అయినప్పటికీ, నియంత్రణల వల్ల సామర్థ్యం, సౌలభ్యతలో పరిమితులు ఎదుర్కోవచ్చు. ముడి చమురు ధరలు, ప్రభుత్వ చర్యలపై భారత చమురు స్టాక్స్ ఆధారపడి ఉంటాయి. సరఫరాలో మరిన్ని అడ్డంకులు వస్తే, నిల్వలు మరింత తగ్గి, రిఫైనరీలు ఉత్పత్తిని తగ్గించాల్సి రావచ్చు. ఇది దేశీయ ఇంధన సరఫరాలను కుదించి, ద్రవ్యోల్బణాన్ని (Inflation) పెంచి, ప్రభుత్వ ధరల మద్దతు చర్యల వల్ల ఏర్పడే ఆర్థిక భారాన్ని మరింత పెంచుతుంది.

భవిష్యత్తు సరఫరా అంచనాలు.. భారత్ వ్యూహం

ప్రస్తుత సంఘర్షణలు త్వరగా ముగిసినా, 2026 మూడో త్రైమాసికం వరకు అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లు సరఫరా కొరతతోనే కొనసాగే అవకాశం ఉంది. దీనివల్ల ధరల్లో అస్థిరత, దిగుమతి చేసుకునే దేశాలకు ఇంధన భద్రతపై ఒత్తిడి కొనసాగుతుంది. భవిష్యత్తులో భౌగోళిక-రాజకీయ ఒత్తిళ్లను తట్టుకోవడానికి, భారత్ తన సరఫరా వనరులను వైవిధ్యపరచడం (Diversification), వ్యూహాత్మక నిల్వలను మెరుగుపరచుకోవడంపై దృష్టి సారించింది. దీర్ఘకాలంలో చమురు దిగుమతులపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడానికి పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు (Renewable Energy), ఎలక్ట్రిక్ మొబిలిటీ (Electric Mobility) వంటి వాటిని ప్రోత్సహించడం కూడా కీలకమే. అయితే, తక్షణమే ముడి చమురు సరఫరాను సురక్షితం చేసుకోవడం అత్యంత ప్రాధాన్యత కలిగిన అంశంగా మారింది.