రష్యా చమురు దిగుమతుల్లో భారత్ దూకుడు: హోర్ముజ్ అడ్డంకితో గ్యాస్ దిగుమతులకు భారీ దెబ్బ

పశ్చిమ ఆసియాలోని కీలకమైన హోర్ముజ్ జలసంధిలో నెలకొన్న సంక్షోభం, భారత్ ఇంధన దిగుమతుల సరళిని పూర్తిగా మార్చేసింది. మార్చి నెల గణాంకాల ప్రకారం, దేశీయ LPG దిగుమతులు 45% పైగా పడిపోగా, Qatar నుంచి వచ్చే LNG దిగుమతులు 92% మేర తగ్గాయి. ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి, భారత్ రష్యా నుంచి ముడిచమురు (Crude Oil) దిగుమతులను భారీగా పెంచింది.

మార్చి నెలలో, రష్యా నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న ముడిచమురు పరిమాణం 94% పెరిగి, రోజుకు 1.06 మిలియన్ బ్యారెల్స్ నుంచి 2.06 మిలియన్ బ్యారెల్స్ కు చేరుకుంది. తాత్కాలికంగా అమెరికా ఇచ్చిన అనుమతులతో పాటు, చమురు రవాణాలో వస్తున్న అంతరాయాలు దీనికి కారణమయ్యాయి. దీంతో, భారత్ మొత్తం దిగుమతుల్లో రష్యా చమురు వాటా 20.4% నుంచి 46.8% కు పెరిగింది. ఆసియా దేశాలైన ఫిలిప్పీన్స్, దక్షిణ కొరియా, వియత్నాం కూడా ఇదే తరహాలో రష్యా చమురు దిగుమతులను పెంచుకుంటున్నాయి. ప్రస్తుతం, రష్యా చమురు ఎగుమతుల్లో భారత్, చైనా వాటా దాదాపు 85% ఉంది. Indian Oil Corporation మరియు Reliance Industries వంటి దేశీయ రిఫైనరీలు ఈ కొనుగోళ్లను ముందుండి నడిపిస్తున్నాయి.

ప్రపంచ చమురు, LNG రవాణాలో 20-21% వాటా కలిగిన హోర్ముజ్ జలసంధిలో అంతరాయాలు, ఇంధన భద్రతపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపాయి. LPG దిగుమతులు ఫిబ్రవరిలో 2.04 మిలియన్ టన్నుల నుంచి మార్చిలో 1.12 మిలియన్ టన్నులకు, అంటే 45% పైగా పడిపోయాయి. దీనికి తోడు, QatarEnergy 'ఫోర్స్ మేజ్యూర్' (Force Majeure) ప్రకటించడంతో, Qatar నుంచి LNG దిగుమతులు 92% పడిపోయాయి. ఇరాన్ క్షిపణి దాడి కారణంగా Qatar యొక్క LNG ఎగుమతి సామర్థ్యం 17% దెబ్బతిందని, దీని మరమ్మతులకు 3-5 సంవత్సరాలు పట్టవచ్చని అంచనా. దీని ప్రభావం డీజిల్, పెట్రోల్, LPG, జెట్ ఫ్యూయల్ వంటి ఉత్పత్తులపై కూడా తీవ్రంగా ఉండనుంది.

ఈ సంక్షోభం, మధ్యప్రాచ్యంపై 60-80% ముడిచమురు దిగుమతుల కోసం ఆధారపడే ఆసియా దేశాలకు ఉమ్మడి సవాలుగా మారింది. ఇంధన సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటున్న ఫిలిప్పీన్స్, ఆరేళ్ల తర్వాత తొలిసారి రష్యా నుంచి ESPO ముడిచమురును దిగుమతి చేసుకుంది. దక్షిణ కొరియా కూడా కొరత నేపథ్యంలో నాఫ్తా (Naphtha) సరఫరాలను పొందింది. సాంప్రదాయకంగా మధ్యప్రాచ్యంపై ఆధారపడే భారత్, ఇప్పుడు తన సరఫరాదారుల సంఖ్యను 27 నుంచి 40 దేశాలకు విస్తరించింది. ప్రస్తుతం, దేశీయ ముడిచమురు దిగుమతుల్లో 70% ప్రత్యామ్నాయ సముద్ర మార్గాల ద్వారా జరుగుతున్నాయి. ప్రభుత్వ రంగ చమురు కంపెనీలు అమెరికా నుంచి వార్షిక LPG దిగుమతులను కూడా భద్రపరచుకున్నాయి. దేశీయ LPG ఉత్పత్తి 60% డిమాండ్‌ను తీర్చడంతో పాటు, పెట్రోల్‌లో 20% ఇథనాల్ మిశ్రమం ఇంధన భద్రతను మరింత బలోపేతం చేస్తున్నాయి.

అయితే, భారత్ ఇంధన భద్రత ఇంకా పలు సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. రష్యా చమురుపై పెరిగిన ఆధారపడటం, డిస్కౌంట్లు అందిస్తున్నా, పాశ్చాత్య దేశాల నుంచి ఆంక్షలు, భౌగోళిక రాజకీయపరమైన ప్రమాదాలను తెచ్చిపెట్టవచ్చు. Qatar నుంచి LNG సరఫరాలో దీర్ఘకాలిక అంతరాయం ఒక పెద్ద సమస్య. హోర్ముజ్ జలసంధి భద్రతాపరంగా ఒక కీలకమైన బలహీనతగా మిగిలిపోయింది. రష్యా చమురు నుంచి వైదొలగాల్సి వస్తే, భారత్‌కు ఏటా సుమారు $9-11 బిలియన్ల నష్టం రావచ్చని అంచనా. అంతేకాకుండా, ఇంధన ధరల పెరుగుదల రసాయన ఉత్పత్తి అంతరాయాల వల్ల ఎరువులు, ఆహార ధరలను పెంచి, ప్రపంచ ఆహార భద్రతపై ప్రభావం చూపవచ్చు. ONGC (పీఈ నిష్పత్తి ~8.9x, మార్కెట్ క్యాప్ ~₹3.6 లక్షల కోట్లు), IOCL (పీఈ నిష్పత్తి ~5.5x, మార్కెట్ క్యాప్ ~₹1.9 లక్షల కోట్లు), మరియు BPCL (పీఈ నిష్పత్తి ~4.9x, మార్కెట్ క్యాప్ ~₹1.2 లక్షల కోట్లు) వంటి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు ఈ సంక్లిష్ట పరిస్థితుల్లో జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తున్నాయి. ఏప్రిల్‌లో కూడా రష్యా చమురు దిగుమతులు కొనసాగే అవకాశం ఉంది. దేశీయంగా ఉత్పత్తిని పెంచుకోవడం, ప్రత్యామ్నాయ ఇంధన వనరుల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం వంటి భారత్ వ్యూహాలు ఈ అనిశ్చిత మార్కెట్ పరిస్థితులను ఎదుర్కోవడానికి దోహదపడుతున్నాయి.