భారత్ బంగారం దిగుమతి సుంకం **15%**కి దూకుడు! ఆలయాల బంగారంపై కేంద్రం ఫోకస్.. కారణాలివే!

విదేశీ మారక నిల్వలపై ఒత్తిడి తగ్గించే వ్యూహం

భారతదేశం తన విదేశీ మారక నిల్వల (Forex Reserves)పై పెరుగుతున్న ఒత్తిడిని తగ్గించుకునేందుకు రెండు రకాల వ్యూహాలను అమలు చేస్తోంది. భారీగా పెరుగుతున్న బంగారం దిగుమతులను అరికట్టేందుకు, ఆలయాల్లోని బంగారాన్ని మానిటైజ్ చేసే ప్రణాళికను చేపట్టింది. పరిశ్రమల సంఘాలు మద్దతిస్తున్నప్పటికీ, ఈ పథకం విజయవంతం కావాలంటే ఆచరణాత్మక అమలు, పెరుగుతున్న బంగారం ధరల నేపథ్యంలో డిమాండ్‌పై దాని ప్రభావం కీలకం కానుంది.

కీలక చర్యలు: డ్యూటీ పెంపు, ఆలయాల బంగారం పథకం

తాజాగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం బంగారం, వెండి దిగుమతులపై బేస్ ఇంపోర్ట్ డ్యూటీని 6% నుంచి **15%**కి పెంచింది. దీంతో దేశంలోకి వచ్చే బంగారం, వెండి ఖరీదు పెరిగి, విదేశీ మారక ద్రవ్యం బయటకు వెళ్లడం తగ్గుతుందని, రూపాయికి ఊతం లభిస్తుందని భావిస్తున్నారు. మరోవైపు, ఇండియా బులియన్ అండ్ జ్యువెలర్స్ అసోసియేషన్ (IBJA) కూడా ఒక ప్రతిపాదనకు మద్దతు తెలిపింది. దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఆలయ ట్రస్టుల వద్ద దాదాపు 1,000 టన్నుల నిరుపయోగంగా ఉన్న బంగారాన్ని మానిటైజ్ చేయాలని సూచించింది. ముడి చమురు తర్వాత దేశ దిగుమతుల్లో కీలకమైన బంగారం దిగుమతులను తగ్గించడమే ఈ రెండు చర్యల లక్ష్యం. ఈ డ్యూటీ పెంపుతో దేశీయ బంగారం ధరలు దాదాపు ₹1.58 లక్షలు (10 గ్రాములకు) చేరాయి. వెండి ధరలు కూడా కిలోకు ₹2.69 లక్షలకు పెరిగాయి. అధిక బంగారం ధరలు ఉన్నప్పటికీ, భారతీయులకు పండుగలు, వివాహాల సమయంలో బంగారంపై ఉండే మక్కువ అపారం. అందుకే, ప్రభుత్వం ప్రజలను తక్కువ బంగారం కొనమని కూడా కోరింది. ఇది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు బంగారం వల్ల కలిగే రిస్క్‌ను సూచిస్తోంది.

బంగారం దిగుమతులను ఎందుకు తగ్గించాలి?

భారతదేశం బంగారం దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడటం వల్ల కరెంట్ అకౌంట్ డెఫిసిట్ (Current Account Deficit) పెరుగుతోంది. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో బంగారం దిగుమతులు $71.98 బిలియన్లకు చేరి రికార్డు సృష్టించాయి. దిగుమతి పరిమాణం కొద్దిగా తగ్గినా, ప్రపంచ ధరలు పెరగడంతో మొత్తం దిగుమతి విలువ భారీగా పెరిగింది. ప్రపంచ ఆర్థిక సంక్షోభాలు, భౌగోళిక అనిశ్చితి, ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) పెరిగే సమయాల్లో భారతదేశంలో బంగారం ధరలు పెరగడం సాధారణం. ప్రస్తుతం పశ్చిమ ఆసియాలో పెరుగుతున్న భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు, ద్రవ్యోల్బణం వంటివి ధరలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. కరెన్సీ విలువ పడిపోవడం, ద్రవ్యోల్బణానికి వ్యతిరేకంగా హెడ్జ్ (Hedge) చేయడానికి సేఫ్ అసెట్‌గా సెంట్రల్ బ్యాంకులు బంగారం కొనుగోళ్లు పెంచడం కూడా దీనికి తోడైంది. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) కూడా తన బంగారు నిల్వలను పెంచుకుంటోంది, ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని పెంచడానికి, అమెరికా డాలర్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడానికి గణనీయమైన మొత్తాన్ని దేశీయ వాల్ట్‌లకు తరలిస్తోంది. గతంలో 2015, 2019లో జరిగిన బంగారం మానిటైజేషన్ ప్రయత్నాలు తక్కువ వడ్డీ రేట్లు, మతపరమైన సెంటిమెంట్ల (Religious Sentiments) కారణంగా పరిమిత విజయాన్నే సాధించాయి. IBJA ప్రస్తుత ప్రతిపాదన, గతంలో కరిగించడం వంటివి కాకుండా, యాజమాన్యాన్ని బదిలీ చేయకుండానే బంగారాన్ని మానిటైజ్ చేయడంపై దృష్టి పెట్టింది.

ఆలయాల బంగారం మానిటైజేషన్‌కు సవాళ్లు

ఆలయాల బంగారాన్ని మానిటైజ్ చేసే పథకం అనేక నిర్మాణాత్మక, సాంస్కృతిక అడ్డంకులను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది. చాలా దేవాలయ ట్రస్టులు భక్తులు ఇచ్చిన నగలు, ఆభరణాలను నిల్వ చేస్తాయి. వీటిని కరిగించడం లేదా భౌతికంగా బదిలీ చేసే పథకాలు భక్తుల మత విశ్వాసాలను దెబ్బతీసే అవకాశం ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా అనేక ఆలయాల నుండి 1,000 టన్నుల బంగారాన్ని సమీకరించడం అనేది చాలా పెద్ద లాజిస్టికల్ సవాలు. ఇది గతంలో జరిగిన, అంతగా విజయవంతం కాని ప్రయత్నాల కంటే చాలా క్లిష్టమైనది. అంతేకాకుండా, 2013లో జరిగినట్లుగా, దిగుమతి సుంకాలు ఒక్కసారిగా పెరిగితే, అధిక ఖర్చులను తప్పించుకోవడానికి అక్రమ బంగారం స్మగ్లింగ్ (Illegal Gold Smuggling) పెరిగే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుత 15% డ్యూటీతో, అక్రమ వ్యాపారం మళ్లీ పుంజుకునే ప్రమాదం ఉంది, ఇది చట్టబద్ధమైన మార్గాలను, ప్రభుత్వ ఆదాయాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, అధిక డ్యూటీలు స్వల్పకాలిక డిమాండ్‌ను తగ్గించినా, ద్రవ్యోల్బణానికి హెడ్జ్‌గా బంగారాన్ని చూసే భారతదేశ బలమైన సాంస్కృతిక అనుబంధం వల్ల డిమాండ్ బలంగానే కొనసాగవచ్చు. దీనివల్ల తక్కువ క్యారెట్ నగలు లేదా అనధికారిక మార్కెట్ల వైపు మొగ్గు చూపవచ్చు. ప్రస్తుతం, భారతీయ బంగారం మార్కెట్ $207 ఔన్సు వరకు గణనీయమైన డిస్కౌంట్‌లను అందిస్తోంది. ఇది పాలసీ మార్పుల తర్వాత వినియోగదారుల సెంటిమెంట్ బాగా బలహీనపడిందని సూచిస్తుంది. చైనా వంటి మార్కెట్లలో ప్రీమియంలు కనిపించడంతో ఇది విరుద్ధంగా ఉంది.

ముగింపు, కీలక అంశాలు

IBJA మద్దతు, డ్యూటీ పెంపు వంటివి భారతదేశ చెల్లింపుల శేషాన్ని (Balance of Payments) నిర్వహించడానికి స్పష్టమైన ప్రయత్నాలు. అయినప్పటికీ, ఆలయాల బంగారం మానిటైజేషన్ పథకం విజయం, మతపరమైన సమస్యలను, ఆచరణాత్మక అడ్డంకులను అధిగమించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కేవలం అధిక డ్యూటీలు భారతదేశం యొక్క అంతర్లీన బంగారు డిమాండ్‌ను పరిష్కరించలేవని, అనధికారిక మార్కెట్లను పెంచుతాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. RBI యొక్క వ్యూహాత్మక బంగారు నిల్వల పెంపు, ఆర్థిక స్థిరత్వం కోసం బంగారాన్ని దీర్ఘకాలికంగా పరిగణిస్తోందని సూచిస్తోంది, ఇది పెట్టుబడిదారుల సెంటిమెంట్‌ను ప్రభావితం చేయగలదు. సాంస్కృతిక కారణాల వల్ల, అధిక ఖర్చులు ఉన్నప్పటికీ, డిమాండ్ కొనసాగుతుందని పరిశ్రమ వర్గాలు ఆశిస్తున్నాయి. వినియోగదారులు తక్కువ క్యారెట్ బంగారానికి మారవచ్చు లేదా పాత నగలను అమ్మవచ్చు. ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితి మధ్య భారతదేశం తన విదేశీ మారక నిల్వలను నిర్వహించుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నందున, ఈ చర్యల ప్రభావాన్ని జాగ్రత్తగా గమనించాల్సి ఉంటుంది.