దేశంలోని ఖనిజాల వాణిజ్యంలో పారదర్శకత పెంచేందుకు కేంద్ర గనుల శాఖ కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇండియాలోనే మొట్టమొదటి మినరల్ ఎక్స్ఛేంజ్‌ను ఏర్పాటు చేయడానికి దరఖాస్తులను ఆహ్వానిస్తోంది. **2027-28** ఆర్థిక సంవత్సరానికి దీనిని పూర్తిస్థాయిలో అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
దేశంలో ఇండస్ట్రియల్ కమోడిటీల ట్రేడింగ్‌లో భారీ మార్పులకు గనుల శాఖ శ్రీకారం చుట్టింది. జూన్‌లో నోటిఫై చేసిన 'మినరల్ ఎక్స్ఛేంజ్ రూల్స్ 2026' ప్రకారం, ఎలక్ట్రానిక్ ప్లాట్‌ఫామ్‌లను రూపొందించేందుకు అర్హులైన సంస్థల నుంచి దరఖాస్తులను కోరుతోంది. దరఖాస్తు చేసే సంస్థలకు కనీస నెట్ వర్త్ ₹50 కోట్లు ఉండాలని నిబంధన విధించింది. దరఖాస్తుల సమర్పణకు చివరి తేదీ నవంబర్ 2, 2026.
ఏయే ఖనిజాల ట్రేడింగ్ అంటే?
ఈ ఎక్స్ఛేంజ్ ద్వారా ఐదు కీలక ఖనిజాలైన ఐరన్ ఓర్, క్రోమైట్, బాక్సైట్, లైమ్‌స్టోన్, మాంగనీస్ ల డెలివరీ ఆధారిత ట్రేడింగ్ జరగనుంది. అయితే, ప్రస్తుతానికి బొగ్గు, లిగ్నైట్ మరియు అణు ఖనిజాలను ఈ జాబితా నుంచి మినహాయించారు. ఇండియన్ బ్యూరో ఆఫ్ మైన్స్ దీనికి నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరించి, మార్కెట్ పారదర్శకతను పర్యవేక్షిస్తుంది.
ప్రస్తుత సిస్టమ్ లో సమస్యలేంటి?
ప్రస్తుతం ఖనిజాల విక్రయాలు నేరుగా ప్రొడ్యూసర్లు, కన్స్యూమర్ల మధ్య లేదా చిన్నపాటి ఈ-వేలం ద్వారా జరుగుతున్నాయి. దీనివల్ల క్వాలిటీ గ్రేడింగ్ మరియు కాంట్రాక్ట్ అమలులో అనేక సవాళ్లు ఎదురవుతున్నాయి. సెంట్రలైజ్డ్ ఎక్స్ఛేంజ్ రావడం వల్ల చిన్న పరిశ్రమలకు కూడా మెరుగైన అవకాశం లభిస్తుంది.
మార్కెట్ పోటీ మరియు రిస్క్
ఈ ప్రాజెక్టుపై ఇప్పటికే Multi Commodity Exchange of India (MCX) ఆసక్తి కనబరుస్తోంది. అయితే, ఈ ప్లాట్‌ఫామ్ సక్సెస్ కావాలంటే మేజర్ మైనింగ్ కంపెనీలు తమ వ్యాపారాలను ఎక్స్ఛేంజ్ ద్వారానే జరిపేలా ప్రోత్సహించడం సవాలుగా మారనుంది. కొత్త ఎక్స్ఛేంజ్ ప్రారంభమైన 6 నెలల్లోగా రిజిస్టర్ కాని పాత ఎక్స్ఛేంజ్‌లు మూసివేయాలనే నిబంధనను కూడా ప్రభుత్వం అమలులోకి తెచ్చింది.