కఠిన నిబంధనల దిశగా ప్రభుత్వం
భారత ప్రభుత్వం precious metals దిగుమతులపై కఠిన నిబంధనలు విధించింది. ముఖ్యంగా, వెండి (Silver) దిగుమతుల్లో కీలకమైన కేటగిరీలను 'ఫ్రీ' స్టేటస్ నుండి 'రెస్ట్రిక్టెడ్' స్టేటస్ లోకి మార్చింది. ఇకపై వీటి దిగుమతులకు ప్రభుత్వ ఆమోదం, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) పర్యవేక్షణ అవసరం. గ్లోబల్ గా పెరుగుతున్న ధరలు, భౌగోళిక రాజకీయ (geopolitical) సమస్యల నేపథ్యంలో దేశ విదేశీ మారక నిల్వలను (forex reserves) కాపాడుకునే ప్రయత్నంలో భాగంగా ఈ మార్పులు చేశారు.
దిగుమతి సుంకం పెంపు: రూపాయికి ఊరట?
ఇదివరకు 6% ఉన్న బంగారం, వెండి దిగుమతి సుంకాన్ని ఇప్పుడు 15% కి రెట్టింపు చేశారు. ఈ భారీ పెంపు దేశంలోకి వచ్చే దిగుమతులను తగ్గించి, బలహీనపడుతున్న భారత రూపాయిని (Indian Rupee) ఆదుకునే లక్ష్యంతో తీసుకున్నారు. ఆర్థిక సంవత్సరం 2025-26 నాటికి, భారత్ రికార్డు స్థాయిలో $71.98 బిలియన్ల విలువైన బంగారాన్ని, $12 బిలియన్ల విలువైన వెండిని దిగుమతి చేసుకుంది. ఇదే సమయంలో బంగారం ధరలు కూడా కిలోకు సుమారు ₹76,617 (FY25) నుంచి దాదాపు ₹99,825 (FY26) కు పెరగడంతో, దిగుమతుల వ్యయం బాగా పెరిగింది.
స్మగ్లింగ్, గ్రే మార్కెట్ భయాలు
అయితే, ఈ కఠిన నిబంధనలు, భారీ సుంకాల వల్ల అనధికారిక వ్యాపారం (grey market) పెరిగిపోతుందని, స్మగ్లింగ్ (smuggling) మళ్లీ పుంజుకుంటుందని పరిశ్రమ వర్గాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ఆల్ ఇండియా జెమ్స్ అండ్ జ్యువెలరీ కౌన్సిల్ (All India Gems and Jewellery Council) వంటి సంస్థలు గతంలో ఇలాంటి అధిక డ్యూటీలు డిమాండ్ను ఆపలేకపోయాయని, బదులుగా ధరలను పెంచి, అక్రమ రవాణాను ప్రోత్సహించాయని గుర్తు చేస్తున్నాయి. 2024 మధ్యలో డ్యూటీలు తగ్గించినప్పుడు స్మగ్లింగ్ బాగా తగ్గిందని, ఇప్పుడు మళ్లీ డ్యూటీలు పెంచడంతో, గ్రే మార్కెట్ ఆపరేటర్లకు లాభాలు 9% నుంచి 18% కి పెరిగే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు. దీంతో 2023లో 156.1 టన్నులకు చేరి, 2025 నాటికి 20.4 టన్నులకు తగ్గిన స్మగ్లింగ్ మళ్లీ పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.
సాంస్కృతిక డిమాండ్ ముందు నిబంధనలు నిలబడతాయా?
భారత్ లో బంగారం, వెండి అంటే కేవలం పెట్టుబడే కాదు, సంస్కృతిలో, సంప్రదాయాల్లో భాగం. ఏ మాత్రం ధరలు పెరిగినా, దిగుమతి పరిమితులు వచ్చినా ప్రజలు కొనుగోళ్లు ఆపేసే అవకాశం లేదు. ఖరీదైనా సరే కొంటారు, లేదా పక్కా మార్గాల ద్వారా సంపాదించుకుంటారు. RBI, డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ ఫారిన్ ట్రేడ్ (DGFT) వంటి సంస్థలు పర్యవేక్షణ పెంచినా, వ్యాపారాలకు అడ్డంకులు, ఆలస్యం తప్పవని భావిస్తున్నారు.
డిమాండ్ తగ్గదు, మార్కెట్ మారవచ్చు
ప్రభుత్వం దిగుమతులను నియంత్రించే ప్రయత్నం చేస్తున్నా, భారత్ లో precious metals కు ఉన్న డిమాండ్ మాత్రం తగ్గదని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. చారిత్రక డేటా ప్రకారం, ఇలాంటి ఆర్థిక విధానాలు దీర్ఘకాలిక డిమాండ్ను మార్చలేవని, బదులుగా వ్యాపారాన్ని అనధికారిక మార్గాల్లోకి మళ్లించి, దేశీయ ధరలను పెంచుతాయని అంచనా వేస్తున్నారు. భారత్ లో బంగారం, వెండికి ఉన్న సాంస్కృతిక, పెట్టుబడి ఆకర్షణను కేవలం ఆర్థిక విధానాలతో ఎదుర్కోవడం కష్టమని స్పష్టమవుతోంది.