భారత మైనింగ్ మంత్రిత్వ శాఖ (Ministry of Mines) 11 కీలక, వ్యూహాత్మక ఖనిజ బ్లాకుల వేలాన్ని రద్దు చేసింది. దీని వెనుక కారణం, ఆశించిన స్థాయిలో ఇన్వెస్టర్ల నుంచి బిడ్లు రాకపోవడమే. కనీసం మూడు ఆసక్తిగల పార్టీల నుంచి బిడ్లు రావాల్సి ఉండగా, ఆ సంఖ్య కూడా అందలేదని సమాచారం. లిథియం, కోబాల్ట్, రేర్ ఎర్త్ ఎలిమెంట్స్, నియోబియం, టాంటాలమ్, వెనేడియం వంటి ఆధునిక టెక్నాలజీకి, స్వచ్ఛ ఇంధన పరివర్తనకు అత్యవసరమైన ఖనిజాల దేశీయ అన్వేషణ, ఉత్పత్తిని వేగవంతం చేయాలనే ప్రభుత్వ లక్ష్యాలకు ఈ నిర్ణయం అడ్డంకిగా మారింది.
ఖనిజ అన్వేషణలో ఉన్న అధిక రిస్కులు, భారీ ముందస్తు పెట్టుబడులు, మౌలిక సదుపాయాల అవసరం, సంక్లిష్టమైన నియంత్రణలు, దీర్ఘకాలిక అనుమతులు, భూసేకరణ సమస్యలు వంటివి స్థానిక, విదేశీ పెట్టుబడిదారులను వెనక్కి తగ్గేలా చేశాయని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. స్పష్టమైన లాభాలు కనిపించకపోతే, ఈ వ్యూహాత్మక ఖనిజాలు అన్వేషించబడకుండానే ఉండిపోతాయి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు, పునరుత్పాదక ఇంధన నిల్వ, ఎలక్ట్రానిక్స్ రంగాల నుంచి కీలక ఖనిజాలకు డిమాండ్ విపరీతంగా పెరుగుతోంది. ప్రస్తుతం కొన్ని దేశాల ఆధిపత్యం వల్ల సరఫరా గొలుసు (supply chain) సున్నితంగా మారింది. తమ సొంత ఖనిజ సంపదను సద్వినియోగం చేసుకోలేకపోతే, భారత్ దిగుమతులపైనే ఆధారపడాల్సి వస్తుంది. ఇది పరిశ్రమలను, రక్షణ రంగాలను ప్రపంచ రాజకీయ మార్పులకు, సరఫరా అంతరాయాలకు గురి చేస్తుంది. దేశీయ అన్వేషణ లేకపోవడం వల్ల ఆర్థిక ప్రయోజనాలు, ఉద్యోగ అవకాశాలు, అనుబంధ పరిశ్రమల వృద్ధిని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.
ప్రభుత్వ లక్ష్యాలకు, క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలకు మధ్య అంతరం ఉందని ఈ పరిణామం సూచిస్తోంది. ముఖ్యంగా లోతుగా ఉండే లేదా సంక్లిష్టమైన ఖనిజ నిల్వల అన్వేషణలో తెలియని భూగర్భ పరిస్థితులుంటాయి. పెట్టుబడిదారులకు ముందస్తుగా వివరణాత్మక భూగర్భ శాస్త్ర డేటాను అందుబాటులో ఉంచడం అవసరం. పరిపాలనాపరమైన శ్రమ, విధానపరమైన మార్పుల అవకాశం వ్యూహాత్మక విలువను మించిపోయేలా చేస్తే, పెట్టుబడులు ఆకర్షించడం కష్టమవుతుంది.
భారత్ కీలక ఖనిజ రంగం విజయవంతం కావాలంటే, వేలం, పెట్టుబడి వ్యవస్థలో మార్పులు తప్పనిసరి. భూగర్భ శాస్త్ర డేటాను మెరుగ్గా పంచుకోవడం, మౌలిక సదుపాయాల కల్పనకు ప్రోత్సాహకాలు, ప్రాజెక్ట్ అనుమతులను వేగవంతం చేయడానికి సరళీకృత నిబంధనలు అవసరమని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఈ ప్రాథమిక సమస్యలు పరిష్కరించబడే వరకు, దేశ ఖనిజ సంపదను వెలికితీయడానికి అవసరమైన ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం సవాలుగానే ఉంటుంది.