గ్లోబల్ సంక్షోభంపై భారత్ ధీటైన చర్యలు: శక్తి, ఆహార భద్రతకు పెద్దపీట!

ప్రభుత్వం తన కీలక రంగాలైన శక్తి, ఆహారం, ఎరువుల సరఫరాలను గ్లోబల్ సప్లై చెయిన్లకు (Supply Chain) అంతరాయం కలగకుండా చూసుకునేందుకు చర్యలను వేగవంతం చేసింది. ఇటీవల జరిగిన క్యాబినెట్ కమిటీ ఆన్ సెక్యూరిటీ (CCS) సమావేశంలో, కీలక వస్తువుల లభ్యతను అడ్డులేకుండా ఉంచడం, ధరలను స్థిరంగా కొనసాగించడం వంటి వ్యూహాలపై చర్చించారు.

కీలక సరఫరాలకు రక్షణ కవచం:

గ్లోబల్ అనిశ్చితిని ఎదుర్కొనేందుకు ప్రభుత్వం ఒక వ్యూహాత్మక ప్రయత్నం చేస్తోంది. లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG), లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG) దిగుమతుల కోసం విదేశీ మార్గాలను విస్తరిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం 41 దేశాల నుంచి శక్తిని దిగుమతి చేసుకుంటున్నారు, ఇది గతంలో 27 దేశాల నుంచి దిగుమతి చేసుకున్న దానికంటే ఎక్కువ. దీనితో ఏ ఒక్క ప్రాంతంపై ఆధారపడటం తగ్గుతుంది. మధ్యప్రాచ్యంలోని తాజా ఉద్రిక్తతలకు ముందు, ముడి చమురు దిగుమతుల్లో దాదాపు 55% స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ (Strait of Hormuz) మీదుగా జరిగేవి, ఇప్పుడు ఈ శాతం **70%**కి పెరిగింది. దేశీయంగా, ధరలను స్థిరంగా ఉంచడానికి LPGని అక్రమంగా నిల్వ చేయడం (Hoarding) లేదా అమ్మడం వంటి వాటిపై కఠినమైన నిబంధనలు అమలు చేస్తున్నారు. వేసవిలో విద్యుత్ డిమాండ్‌ను తీర్చడానికి విద్యుత్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని కూడా పెంచే పనులు జరుగుతున్నాయి.

గ్లోబల్ రిస్క్స్‌తో భారత్ పోరాటం:

మధ్యప్రాచ్యంలో ఏర్పడిన సంక్షోభాలు గ్లోబల్ కమోడిటీ మార్కెట్లపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. ప్రపంచ యూరియా ఎగుమతుల్లో దాదాపు 25-30%, గ్లోబల్ LNG వాణిజ్యంలో సుమారు 20% స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ మీదుగా జరుగుతాయి. తాజా ఉద్రిక్తతల వల్ల ఈ జలమార్గం గుండా ఓడల రాకపోకలు గణనీయంగా తగ్గాయి. దీనివల్ల ప్రపంచ యూరియా ధరలు ఇప్పటికే దాదాపు 26% పెరిగాయి. ఖతార్, UAE నుంచి వచ్చే పెద్ద ఎగుమతులు కూడా ఇబ్బందుల్లో పడవచ్చు. ముడి చమురు ధరలు కూడా గణనీయంగా పెరిగాయి.

భారత్ తన ముడి చమురు, సహజ వాయువులో దాదాపు 90% దిగుమతి చేసుకుంటుంది. దీంతో ఈ మార్కెట్ మార్పులకు భారత్ గురయ్యే అవకాశం ఉంది. ఎరువుల రంగం, ముఖ్యంగా యూరియా ఉత్పత్తికి, దేశ సహజ వాయువు వినియోగంలో దాదాపు 30% కేటాయించబడుతుంది. ఇది శక్తి ధరల్లో వచ్చే హెచ్చుతగ్గులకు సున్నితంగా ఉంటుంది. భారత్ తన ఎరువులలో గణనీయమైన భాగాన్ని దిగుమతి చేసుకుంటుంది - యూరియాలో దాదాపు 20%, DAP (Di-Ammonium Phosphate)లో 50-60%, MOP (Muriate of Potash)లో దాదాపు అన్నీ దిగుమతి చేసుకుంటుంది. దేశీయ యూరియా ఉత్పత్తిని కొనసాగిస్తూనే, విదేశీ సరఫరాదారుల నుంచి DAP, NPKS దిగుమతులను సమన్వయం చేయడానికి ప్రభుత్వం కృషి చేస్తోంది.

శక్తి, ఎరువులతో పాటు, ఆహార ధరలను కూడా ప్రభుత్వం నిశితంగా గమనిస్తోంది. ఎసెన్షియల్ కమోడిటీస్ యాక్ట్ (Essential Commodities Act) కింద రాష్ట్రాలతో కలిసి పనిచేస్తోంది. స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ సమీపంలో అంతరాయాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నందున, ఏవియేషన్, షిప్పింగ్, లాజిస్టిక్స్, చిన్న వ్యాపారాలపై పడే ప్రమాదాలను కూడా పరిశీలిస్తున్నారు.

మిగిలిన సవాళ్లు, బలహీనతలు:

ప్రభుత్వం ఎన్ని చర్యలు తీసుకుంటున్నప్పటికీ, LNG, DAP వంటి దిగుమతి చేసుకునే వస్తువులపై భారత్ ఆధారపడటం ఒక నిర్మాణపరమైన బలహీనతగా మిగిలిపోయింది. ఉదాహరణకు, యూరియా ఉత్పత్తికి దిగుమతి చేసుకున్న సహజ వాయువుపై ఆధారపడటం వల్ల, ఈ రంగం శక్తి మార్కెట్లలోని ఒడిదుడుకులకు గురయ్యే అవకాశం ఉంది. ఏవైనా దీర్ఘకాలిక భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు ఏర్పడితే, ధరలు మరింత పెరిగి, వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు, ఆహార భద్రతపై ప్రభావం చూపవచ్చు, ముఖ్యంగా భారత్ పెద్ద ఎరువుల వినియోగదారు అయినందున. విద్యుత్ ఉత్పత్తికి దేశీయ బొగ్గు నిల్వలు సరిపడినంత ఉన్నప్పటికీ, ఇతర రంగాలకు దిగుమతి చేసుకున్న ఇంధనాలపై ఆధారపడటం విస్తృత రిస్కులను సృష్టిస్తుంది. భారత్ దిగుమతి మార్గాలను విస్తరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పటికీ, స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ సప్లై లైన్లకు నిరంతర సవాలుగా ఉంది. యుద్ధం ఎంతకాలం కొనసాగుతుందనే దానిపై నిల్వలు, కొత్త దిగుమతి వ్యూహాల ప్రభావం ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇది వివిధ పరిశ్రమలను ప్రభావితం చేసే దాచిన ధరల పెరుగుదలకు లేదా సరఫరాలో అడ్డంకులకు దారితీయవచ్చు.

ముందుకు చూస్తే: దీర్ఘకాలిక స్థితిస్థాపకతను నిర్మించడం:

శక్తి, ఎరువుల వనరులను విస్తరించడం, దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడం, ఇన్వెంటరీలను సమర్థవంతంగా నిర్వహించడం వంటి భారత్ వ్యూహాలు ప్రస్తుత గ్లోబల్ అనిశ్చితులను ఎదుర్కోవడానికి సహాయపడతాయి. ప్రభుత్వ చురుకైన విధానం, నిరంతర పర్యవేక్షణ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి కీలకం. అయితే, దీర్ఘకాలిక స్థితిస్థాపకత కోసం దిగుమతిపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడం, దేశీయ సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేయడం, అస్థిరమైన గ్లోబల్ కమోడిటీ మార్కెట్ల సంక్లిష్టతలకు అనుగుణంగా మారడం వంటి నిరంతర ప్రయత్నాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.