హార్మోజ్ సంక్షోభం: ఆహార భద్రతకు ముప్పు! పెట్రోల్ ధరలు పెరగడంతో.. ధాన్యం ధరలూ ఆకాశానికే!

హార్మోజ్ సంక్షోభం - దిశ మార్చిన వ్యవసాయం

భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, అస్థిరమైన ఇంధన మార్కెట్ల నేపథ్యంలో వ్యవసాయ భూముల వినియోగంలో కీలక మార్పు చోటు చేసుకుంటోంది. ఆహార ఉత్పత్తి నుంచి బయోఫ్యూయల్స్ వైపు మళ్లుతున్న ఈ ధోరణి, అధిక చమురు ధరలు, హార్మోజ్ జలసంధి వంటి కీలక సరఫరా మార్గాలకు అంతరాయం కలగడం వల్ల ఊపందుకుంది. ఇది ప్రపంచ ఆహార భద్రతకు, దీర్ఘకాలిక ద్రవ్యోల్బణానికి ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

ఇంధన ధరల మంట, ఎరువుల ధరల మోత

ప్రపంచ వాణిజ్యానికి కీలకమైన హార్మోజ్ జలసంధిలో అంతరాయాలు, వ్యవసాయానికి అవసరమైన ముడి పదార్థాల ధరలు, లభ్యతపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. ఆహారంలో వాడే కీలక భాగాల ఎగుమతుల్లో 20% నుండి 45% వరకు ఈ మార్గంపైనే ఆధారపడి ఉంది. దీని ఫలితంగా పెరిగిన ఇంధన ధరలు, ఎరువుల ధరలను (Fertilizer Prices) ఆకాశానికి చేర్చాయి. ముఖ్యంగా యూరియా (Urea) ధరలు యుద్ధం కారణంగా 35% మేర పెరిగాయి. ఈ ఒత్తిడిని ప్రతిబింబిస్తూ, ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) ఫుడ్ ప్రైస్ ఇండెక్స్ (Food Price Index) మార్చిలో 2.4% పెరిగింది. ఇది వరుసగా రెండో నెల పెరుగుదల, గత ఏడాదితో పోలిస్తే 1% అధికంగా ఉంది. పశ్చిమాసియా (West Asia) లో నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల వల్ల పెరిగిన ఇంధన ధరలే దీనికి ప్రధాన కారణం.

గత సంక్షోభాల నుంచి పాఠాలు, వాతావరణ ఆందోళనలు

ఈ పరిస్థితి 2007-2008 నాటి ప్రపంచ ఆహార ధరల సంక్షోభాన్ని గుర్తు చేస్తోంది. అప్పట్లోనూ పెరుగుతున్న చమురు ధరలు, బయోఫ్యూయల్స్ డిమాండ్, ప్రతికూల వాతావరణం ధరల పెరుగుదలకు కారణమయ్యాయి. ప్రస్తుతం, వ్యవసాయ యంత్రాలు, నీటిపారుదల, ప్రాసెసింగ్ వంటి అన్నింటికీ ఇంధనం కీలకం. సహజ వాయువు (Natural Gas), ఎరువులకు ప్రధాన ముడి పదార్థం, రాజకీయ అనిశ్చితుల కారణంగా ధరల్లో తీవ్ర హెచ్చుతగ్గులకు లోనవుతోంది. గ్లోబల్ ఫెర్టిలైజర్ ధరలు ఇప్పటికీ రాజకీయ అనిశ్చితులు, వాణిజ్య ఆందోళనల కారణంగా అధికంగా, అనిశ్చితంగానే ఉన్నాయి. పెరుగుతున్న చమురు ధరల ప్రోత్సాహంతో వ్యవసాయ భూములను బయోఫ్యూయల్ ఉత్పత్తికి మళ్లించడం, ఆహారం, పశుగ్రాసం కోసం ఉపయోగపడే మొక్కజొన్న, చెరకు, నూనెగింజల పంటలతో ప్రత్యక్ష పోటీని సృష్టిస్తోంది. కేవలం అమెరికాలో మొక్కజొన్న ఉత్పత్తిలో 40% వరకు ఇథనాల్ (Ethanol) కోసమే మళ్లించబడే అవకాశం ఉంది. సరఫరా ఆందోళనలకు తోడు, ఎల్ నినో (El Niño) పరిస్థితులు తీవ్రమవుతున్నాయనే అంచనాలు, భారతదేశం, ఇండోనేషియా, ఆస్ట్రేలియా వంటి కీలక వ్యవసాయ ప్రాంతాల్లో పొడి వాతావరణాన్ని తీసుకొచ్చి, ఉత్పత్తిని తగ్గించి, సరఫరాలను మరింత బిగుతుగా మార్చవచ్చని భావిస్తున్నారు.

దీర్ఘకాలిక ఆహార కొరత ప్రమాదం

ఆహారానికి బదులుగా బయోఫ్యూయల్స్ కోసం వ్యవసాయ వనరులను కేటాయించడం అనేది కేవలం తాత్కాలిక ధరల హెచ్చుతగ్గులు కాదని, ఇది ఒక 'స్ట్రక్చరల్ చేంజ్' (Structural Change) అని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అస్థిర ఇంధన మార్కెట్ల వల్ల ప్రేరేపితమైన ఈ మార్పు, దీర్ఘకాలిక ఆహార కొరత, ద్రవ్యోల్బణానికి దారితీసే ప్రమాదం ఉంది. దిగుమతులపై ఎక్కువగా ఆధారపడే, తక్కువ ఆర్థిక వనరులున్న పేద దేశాలు ధరల పెరుగుదల, సరఫరా అంతరాయాలకు అత్యంత బలహీనంగా ఉంటాయి. ప్రభుత్వాలు తమ దేశీయ మార్కెట్లను కాపాడుకోవడానికి ఎగుమతి ఆంక్షలు విధిస్తే, ప్రపంచ పరిస్థితులు మరింత దిగజారవచ్చు. ఎరువులు, ఇంధన మార్కెట్లు సరఫరా కొరతకు సున్నితంగా స్పందించి, రైతుల లాభదాయకతను దెబ్బతీసి, దివాళాలకు దారితీయవచ్చు, ఇది ప్రపంచ ఆహార సరఫరాలను మరింత క్షీణింపజేస్తుంది. నిరంతరాయ ఆహార ద్రవ్యోల్బణం వల్ల సెంట్రల్ బ్యాంకులు వడ్డీ రేట్లను పెంచాల్సి వచ్చి, ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధిని నెమ్మదింపజేయవచ్చు.

ద్రవ్యోల్బణ సంక్షోభాన్ని నివారించాలని FAO పిలుపు

ఈ నేపథ్యంలో, ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ (FAO) హార్మోజ్ జలసంధి ముప్పును తక్షణమే తొలగించాలని ప్రభుత్వాలకు అత్యవసర పిలుపునిచ్చింది. నిర్లక్ష్యం చేస్తే, 'ప్రమాదకర' స్థాయిలకు ఆహార ద్రవ్యోల్బణం చేరుకుంటుందని, ఇది కోవిడ్-19 మహమ్మారి తర్వాత చూసిన స్థాయిలతో పోల్చదగినదని FAO హెచ్చరించింది. ఇది వాతావరణ సవాళ్లతో సంబంధం లేని, పరిష్కరించగల భౌగోళిక రాజకీయ సమస్య అని FAO చీఫ్ ఎకనామిస్ట్ మాగ్జిమో టోరెరో (Maximo Torero) నొక్కి చెప్పారు. ప్రభుత్వాలు బయోఫ్యూయల్ ఆదేశాలను (Biofuel Mandates) పునరాలోచించాలని, ఎగుమతి నిషేధాలు విధించవద్దని FAO సూచించింది. అదే సమయంలో, ఎరువుల కొనుగోలుకు ఆర్థికంగా వెనుకబడిన దేశాలకు అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఆర్థిక సహాయం అందించాలని కోరింది. రాబోయే ఏడాదిలో పంట దిగుబడులు తగ్గి, వాణిజ్య ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉన్నందున, విస్తృత ఆర్థిక ప్రభావాలను నివారించడానికి తక్షణ చర్యలు తీసుకోవడం అత్యవసరమని FAO అభిప్రాయపడింది.