2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో **12 లక్షలకు** పైగా యూజర్లను ప్రభావితం చేస్తూ **₹981 కోట్ల** మేర UPI మోసాలు జరిగాయి. సీనియర్ సిటిజన్లు తమ కష్టార్జితాన్ని కాపాడుకోవడానికి, అకౌంట్ సెగ్మెంటేషన్, NPCI UPI సర్కిల్ ఫీచర్ వాడటం మరియు RBI నిబంధనలను అర్థం చేసుకోవడం వంటి కఠినమైన డిజిటల్ ప్రోటోకాల్స్‌ను అనుసరించడం చాలా ముఖ్యం.
డిజిటల్ పేమెంట్స్ వృద్ధులకు రోజువారీ లావాదేవీల్లో ఎంతో సౌకర్యాన్ని ఇస్తున్నాయి, కానీ ఇదే సమయంలో సైబర్ నేరగాళ్ల ముప్పు కూడా పెరుగుతోంది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో దాదాపు 12 లక్షల మంది బాధితులు ₹981 కోట్లను కోల్పోయారు. ఈ ముప్పు నుండి తప్పించుకోవడానికి కొన్ని ముఖ్యమైన జాగ్రత్తలు తీసుకోవాలి.
నిధుల విభజన (Fund Segregation)
అత్యంత సురక్షితమైన మార్గం ఏమిటంటే, రోజువారీ అవసరాల కోసం ఒక ప్రత్యేకమైన 'లో-బ్యాలెన్స్' బ్యాంక్ ఖాతాను కేటాయించడం. ఈ అకౌంట్‌ను మీ ప్రధాన పొదుపు లేదా పెన్షన్ అకౌంట్‌లతో లింక్ చేయవద్దు. దీనివల్ల పొరపాటున ఫ్రాడ్ జరిగినా మీ మెయిన్ ఫండ్స్ సురక్షితంగా ఉంటాయి.
UPI సర్కిల్ మరియు బయోమెట్రిక్స్
NPCI ప్రవేశపెట్టిన 'UPI Circle' ఫీచర్ సీనియర్లకు వరం. దీని ద్వారా కుటుంబ సభ్యులు మీ లావాదేవీలను పర్యవేక్షించవచ్చు మరియు నెలకు ₹15,000 వరకు ఖర్చు పరిమితిని (Spending Limit) విధించవచ్చు. అలాగే, BHIM వంటి యాప్స్‌లో బయోమెట్రిక్ అథెంటికేషన్‌ను యాక్టివేట్ చేయడం ద్వారా PIN ఎంటర్ చేయాల్సిన రిస్క్ తగ్గుతుంది.
RBI నిబంధనలు - కీలక మార్పులు
మీ అకౌంట్ లేదా PIN కాంప్రమైజ్ అయితే వెంటనే 1930 సైబర్ హెల్ప్‌లైన్‌కు లేదా గవర్నమెంట్ సైబర్ క్రైమ్ పోర్టల్‌లో రిపోర్ట్ చేయండి. ప్రస్తుతం RBI నిబంధనల ప్రకారం, 3 పని దినాల్లోగా ఫిర్యాదు చేస్తే బాధ్యత నుండి ఉపశమనం లభిస్తుంది. ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, జనవరి 1, 2027 నుండి ఈ రిపోర్టింగ్ సమయాన్ని 5 రోజులకు పెంచుతున్నారు.
చివరిగా, డబ్బులు పంపేటప్పుడే PIN అవసరమని గుర్తుంచుకోండి. డబ్బులు స్వీకరించడానికి (Incoming) ఎప్పుడూ PIN అవసరం లేదు. ఏదైనా అనుమానాస్పద లావాదేవీ జరిగినప్పుడు కుటుంబ సభ్యులతో సంప్రదించడం ద్వారా సోషల్ ఇంజనీరింగ్ అటాక్స్ నుండి సురక్షితంగా ఉండవచ్చు.