బ్యాంకుల కార్పొరేట్ లోన్ విధానంపై సుప్రీంకోర్టు ఆగ్రహం.. సామాన్యులకు న్యాయం చేయాలని ఆదేశం

లోన్లలో అసమానతలు: కోర్టు ఏమంది?

బ్యాంకులు పెద్ద కార్పొరేట్ కంపెనీలకు ఇచ్చే లోన్లకు, సామాన్య ప్రజలకు ఇచ్చే వ్యక్తిగత లోన్లకు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని సుప్రీంకోర్టు ఎత్తి చూపింది. జస్టిస్ అహ్సానుద్దీన్ అమనుల్లా, జస్టిస్ ఆర్. మహదేవన్ లతో కూడిన బెంచ్.. పెద్ద కంపెనీలకు లోన్లు మంజూరు చేయడంలో బ్యాంకులు చాలా 'నిర్లక్ష్యంగా' వ్యవహరిస్తున్నాయని అన్నారు. కానీ, సామాన్యులు వ్యక్తిగత లోన్ల కోసం వెళితే మాత్రం 'కఠినమైన నిబంధనలు, విసుగెత్తించే ప్రక్రియ' ఉంటుందని, ఇది 'ఒక రకమైన వేధింపులకు' దారితీస్తోందని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. ఇది చాలా 'ఆందోళన కలిగించే విషయం' అని, ఇది బ్యాంకింగ్ రంగంలో ఉన్న లోపాలను సూచిస్తోందని కోర్టు పేర్కొంది.

అందరికీ సమాన అవకాశాలు: ప్రభుత్వానికి సూచన

ఈ నేపథ్యంలో, సామాన్య ప్రజలకు, ముఖ్యంగా తక్కువ ఆదాయ వర్గాల వారికి లోన్లు సులభంగా అందేలా విధానాలను రూపొందించాలని ప్రభుత్వాన్ని సుప్రీంకోర్టు సూచించింది. అయితే, దీని అర్థం లోన్ మంజూరు ప్రక్రియను బలహీనపరచడం కాదని, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మరియు బ్యాంకుల అధికార పరిధిలోనే ఈ నియమాలు ఉంటాయని స్పష్టం చేసింది. లోన్ అప్లికేషన్, రికవరీ ప్రక్రియలను మరింత సరళంగా, న్యాయంగా మార్చడమే ప్రధాన లక్ష్యమని కోర్టు తెలిపింది.

కేసు నేపథ్యం: SBI, భాస్కర్ ఇంటర్నేషనల్

ఈ వ్యాఖ్యలు స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) కి, భాస్కర్ ఇంటర్నేషనల్ కంపెనీకి సంబంధించిన ఒక కేసు విచారణ సందర్భంగా వచ్చాయి. 2019లో SBI మంజూరు చేసిన ₹8 కోట్ల పైగా లోన్ రికవరీకి సంబంధించి ఈ కేసు నడిచింది. SBI అధికారులు ఈ లోన్ మంజూరు చేయడంలో 'నిర్లక్ష్యం' వహించారని కోర్టు గుర్తించింది. రుణగ్రహీత తిరిగి చెల్లించలేకపోవడంతో, ఖాతా త్వరగా నిరర్థక ఆస్తి (NPA)గా మారిందని పేర్కొంది. అయితే, SBI ఆస్తిని స్వాధీనం చేసుకోవడాన్ని నిలిపివేయాలన్న భాస్కర్ ఇంటర్నేషనల్ అభ్యర్థనను కోర్టు తిరస్కరించింది, కానీ ఈ కేసును ఒక అవకాశంగా తీసుకుని, బ్యాంకింగ్ పద్ధతులపై తనకున్న విస్తృత ఆందోళనలను తెలియజేసింది.

వ్యవస్థాగత సమస్యలు, రికవరీ పద్ధతులు

భారతీయ బ్యాంకుల రుణ మంజూరు, రికవరీ పద్ధతులపై జరుగుతున్న చర్చలకు సుప్రీంకోర్టు తాజా వ్యాఖ్యలు మరింత వెలుగునిచ్చాయి. 2025 నాటికి భారతదేశంలో రిటైల్ లెండింగ్ 35% కి చేరుకుంటుందని అంచనా (2018లో ఇది 28%). దీనికి విరుద్ధంగా, కార్పొరేట్ లెండింగ్ అదే కాలంలో 50% నుండి 38% కి తగ్గింది. ఈ మార్పుతో పాటు, వ్యక్తిగత లోన్ల NPAలు పెరిగాయి, 2022 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 0.9% నుండి 1.6% కి చేరాయి. ఇది రిటైల్ లెండింగ్‌లో ఒత్తిడిని సూచిస్తుంది. భాస్కర్ ఇంటర్నేషనల్ కేసులో, వెంటనే డిఫాల్ట్ అయినా పెద్ద లోన్ మంజూరు చేయడంలో SBI అంచనాను సుప్రీంకోర్టు విమర్శించడం, పెద్ద కార్పొరేట్ లోన్ల కోసం చేసే డ్యూ డిలిజెన్స్‌లో బలహీనతలను ఎత్తి చూపుతుంది. భారతదేశంలో రికవరీ ప్రక్రియలలో SARFAESI చట్టం, డెట్ రికవరీ ట్రిబ్యునల్స్ (DRTs) వంటి చట్టపరమైన చర్యలున్నాయి. మరింత న్యాయమైన రికవరీ కోసం కోర్టు చేసిన అభ్యర్థన, చట్టపరమైన ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లు ఉన్నప్పటికీ, ప్రజలకు ఇబ్బందులు కలగకుండా వాటి ఆచరణాత్మక అమలును మెరుగుపరచాల్సిన అవసరం ఉందని సూచిస్తుంది.

అస్థిరమైన డ్యూ డిలిజెన్స్, రికవరీ సవాళ్లు

కార్పొరేట్, వ్యక్తిగత రుణాలకు సంబంధించి డ్యూ డిలిజెన్స్ ప్రమాణాలలో వ్యత్యాసం ఉంది. SBI పెద్ద కార్పొరేట్ లోన్‌ను ఆమోదించడంలో 'నిర్లక్ష్యం' వహించడం, చిన్న లోన్లకు పాటించే కఠినమైన, కొన్నిసార్లు వేధింపులతో కూడిన ప్రక్రియలకు పూర్తి విరుద్ధంగా ఉంది. పెద్ద లోన్ల కోసం రిస్క్ అసెస్‌మెంట్ ఎంత సమగ్రంగా జరుగుతుందనే దానిపై ఇది ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది, ముఖ్యంగా వెంటనే డిఫాల్ట్‌లు జరిగినప్పుడు. కార్పొరేట్ డిఫాల్ట్‌ల రికవరీ ప్రక్రియ సుదీర్ఘంగా మారవచ్చు, భాస్కర్ ఇంటర్నేషనల్ కేసులో రుణగ్రహీత ఉపశమనం కోరినట్లుగా. అంతేకాకుండా, వ్యక్తిగత లోన్ NPAల పెరుగుదల, కఠినమైన రుణ ప్రక్రియలు ఉన్నప్పటికీ రికవరీ సవాలుగా ఉందని సూచిస్తుంది. SBI అంతర్గత నివేదికలు వివిధ రికవరీ వ్యూహాలను వివరిస్తాయి, కానీ లోన్ మంజూరు ప్రక్రియతో పోలిస్తే ఈ ప్రక్రియల సమర్థత, న్యాయబద్ధతను మరింత లోతుగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని కోర్టు పరిశీలనలు సూచిస్తున్నాయి.