RBI కొత్త రూల్.. UPI పేమెంట్స్‌పై **1 గంట** బ్రేక్? పరిశ్రమలో ఆందోళన!

రెగ్యులేటరీ బ్రేక్: RBI ప్రతిపాదన వెనుక కారణాలు..

భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) తాజాగా ఒక చర్చా పత్రాన్ని (Discussion Paper) విడుదల చేసింది. దీని ప్రకారం, ₹10,000 కంటే ఎక్కువ మొత్తాన్ని కొత్తగా ఎవరికైనా పంపించే UPI, IMPS లావాదేవీలకు 1 గంట ఆలస్యం విధించాలని ప్రతిపాదించింది. దేశంలో పెరుగుతున్న డిజిటల్ మోసాలను, ముఖ్యంగా వినియోగదారులకు భారీ నష్టాలను కలిగిస్తున్న వాటిని అరికట్టడమే దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. 2025లో సుమారు 2.8 మిలియన్ మోసాలు జరిగాయని, వీటి విలువ ₹22,931 కోట్లు దాటిందని అంచనా. ఈ మోసాల్లో, మొత్తం విలువ నష్టంలో 45% కేవలం ₹10,000 కంటే ఎక్కువ లావాదేవీలే కావడం గమనార్హం. వినియోగదారులు మోసపూరిత లావాదేవీలను గుర్తించి, వాటిని రద్దు చేసుకోవడానికి ఈ 'గోల్డెన్ అవర్' సమయం ఉపయోగపడుతుందని RBI భావిస్తోంది. బాధితులను మోసం చేసి, డబ్బులు త్వరగా బదిలీ అయ్యేలా చేసే 'ఆథరైజ్డ్ పుష్ పేమెంట్' (APP) స్కామ్స్ విషయంలో ఇది బాగా పనిచేస్తుందని ఆశిస్తోంది. అయితే, UPI వేగం, సరళత వంటి లక్షణాలతోనే ఇంతగా ప్రాచుర్యం పొందిందని, ఈ ఆలస్యం వినియోగదారులకు ఇబ్బంది కలిగిస్తుందని విమర్శకులు అంటున్నారు.

'గోల్డెన్ అవర్'.. పరిష్కారమా? సమస్యనా?

మోసగాళ్లు బాధితులను త్వరగా డబ్బులు బదిలీ చేసేలా ఒత్తిడి చేస్తారు. ఈ ఒత్తిడిని తగ్గించి, ఒకటికి రెండుసార్లు ఆలోచించుకునే అవకాశం ఇవ్వడమే ఈ 'గోల్డెన్ అవర్' ఉద్దేశ్యం. అయితే, ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాలా దేశాలు, ఇలా సాధారణంగా ఆలస్యం విధించడం కంటే, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) , మెషిన్ లెర్నింగ్ (ML) వంటి అధునాతన పద్ధతుల ద్వారా రిస్క్ ఆధారిత విశ్లేషణ (Risk-based analysis) చేసి, మోసాలను నిజ సమయంలోనే (Real-time) అడ్డుకుంటున్నాయి. ఉదాహరణకు, Stripe Radar వంటివి AI ని ఉపయోగించి, ఎలాంటి లావాదేవీలను ఆపకుండానే మోసాలను గుర్తిస్తాయి. చాలా బ్యాంకులు కూడా ఇప్పుడు AI, బయోమెట్రిక్స్ వాడి, మోసాలను ముందే గుర్తించి, డబ్బులు తరలిపోకుండా వేగంగా చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి. Digio సంస్థకు చెందిన అభినవ్ పరాశర్ వంటి నిపుణులు, ఈ సాధారణ ఆలస్యం కంటే, దీనిని దాటవేయడం (circumvent) సులభమని, ఇది నిజమైన పరిష్కారం కాకపోవచ్చని అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ఇబ్బందులు, మోసగాళ్ల ఎత్తుగడలు, భవిష్యత్ సవాళ్లు

ఈ ప్రతిపాదిత 1 గంట ఆలస్యం, అసలు సమస్య కంటే పెద్ద ఇబ్బందిని సృష్టించవచ్చని విమర్శకులు భావిస్తున్నారు. RBI యొక్క MuleHunter.AI ప్రోగ్రామ్, మ్యూల్ అకౌంట్స్ (మోసాలకు వాడే ఖాతాలు) ను గుర్తించడంలో కొంతవరకు ఉపయోగపడుతున్నా, దాని పూర్తి ప్రభావంపై బహిరంగ సమాచారం తక్కువగా ఉంది. Aryaa Advisors వ్యవస్థాపకుడు నితేష్ సింఘాల్ ప్రకారం, మోసపూరిత వార్నింగ్‌లపై బ్యాంకులు సరైన చర్యలు తీసుకోకపోతే, ఈ ప్రయత్నాలు బలహీనపడతాయి. పైగా, మోసగాళ్లు వినియోగదారులను తమ నంబర్లను వైట్‌లిస్ట్‌లో చేర్చమని కోరడం ద్వారా, లేదా వారి డివైజ్‌లపై రిమోట్ యాక్సెస్ పొందడం ద్వారా ఈ ఆలస్యాన్ని కూడా సులభంగా దాటవేయవచ్చు. దీనివల్ల UPI యొక్క ముఖ్యమైన లక్షణాలైన ఇంటర్‌ఆపరేబిలిటీ (Interoperability), సులభ వినియోగం (Ease of Use) దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. ఇది వినియోగదారులను తిరిగి నగదు (Cash) వాడకానికి లేదా నెమ్మదిగా ఉండే ఇతర చెల్లింపు పద్ధతులకు మారేలా ప్రోత్సహించవచ్చు. ప్రస్తుతం UPI మార్కెట్ రెండు ప్రధాన ప్లేయర్ల చేతుల్లోనే 80% కి పైగా లావాదేవీలు జరుగుతున్న తరుణంలో, ఈ ఆలస్యం వ్యవస్థ స్థిరత్వాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే ఆందోళనలు కూడా ఉన్నాయి.

భద్రతకు, వేగానికి సమతూకం: పరిశ్రమ సూచనలు

బ్యాంకర్లు, ఫిన్‌టెక్ నిపుణులు (Zaggle సంస్థకు చెందిన రాజ్ పి నారాయణ్ వంటివారు) మోసాలను అడ్డుకోవాలనే దానితో ఏకీభవిస్తున్నప్పటికీ, మరింత మెరుగైన, లక్షిత పరిష్కారాలు కావాలని కోరుతున్నారు. వీరు, ఈ ఆలస్యపు పరిమితిని ₹25,000 లేదా అంతకంటే ఎక్కువకు పెంచాలని సూచిస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, డివైజ్ డేటా, లొకేషన్, వినియోగదారుల ప్రవర్తన వంటివాటిని విశ్లేషించి, కేవలం అత్యంత రిస్క్ ఉన్న లావాదేవీలను మాత్రమే గుర్తించి, వాటిని ఆపేలా (Risk-based methods) చర్యలు తీసుకోవాలని అభిప్రాయపడుతున్నారు. డిజిటల్ చెల్లింపులను ప్రపంచవ్యాప్తంగా విజయవంతం చేసిన వేగం, సౌలభ్యానికి, కొత్త మోసాల నుంచి రక్షణ కల్పించాల్సిన అవసరానికి మధ్య సమతూకం సాధించడమే ఈ చర్చల సారాంశం. RBI ప్రతిపాదించిన ఈ చర్చా పత్రంపై మే 8 వరకు అభిప్రాయాలు స్వీకరించబడతాయి, కాబట్టి పరిశ్రమ సూచనల మేరకు ఇందులో మార్పులు జరిగే అవకాశం ఉంది.