డిజిటల్ ఇండియా దూసుకుపోతుంటే, దాని వెంటే సైబర్ నేరాలు కూడా పెరిగిపోతున్నాయి. ముఖ్యంగా, చిన్న మొత్తాల డిజిటల్ లావాదేవీల్లో మోసాలకు గురవుతున్న బాధితుల సంఖ్య పెరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ఒక కీలకమైన అడుగు వేసింది. చిన్న మొత్తాల డిజిటల్ ట్రాన్సాక్షన్లలో జరిగిన మోసాలకు కస్టమర్లకు ₹25,000 వరకు పరిహారం అందించేలా ఒక కొత్త ఫ్రేమ్వర్క్ను తీసుకువచ్చింది. ఇది కేవలం పరిహారం మాత్రమే కాదు, డిజిటల్ పేమెంట్స్ పై నమ్మకాన్ని పెంచే ప్రయత్నం.
గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో (మార్చి 2024తో ముగిసినది), దేశంలో డిజిటల్ మోసాల విలువ దాదాపు ఐదు రెట్లు పెరిగి ₹14.57 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఈ పెరుగుదలను అరికట్టడానికి, RBI తన కార్యాచరణను ముమ్మరం చేసింది. కేవలం పరిహారం మాత్రమే కాకుండా, ఫైనాన్షియల్ సంస్థలు తమ ఉత్పత్తులను తప్పుగా అమ్మడం (మిస్సెల్లింగ్), లోన్ రికవరీ ఏజెంట్ల తీరు వంటి అంశాలపై కూడా RBI డ్రాఫ్ట్ గైడ్లైన్స్ విడుదల చేసింది. అనధికారిక లావాదేవీల్లో కస్టమర్ల బాధ్యతను పరిమితం చేయడం వంటి విషయాలూ ఇందులో ఉన్నాయి. ఇవన్నీ ఆర్థిక సంస్థలు, ఫిన్టెక్ కంపెనీలపై మరింత కఠిన నిబంధనలు తీసుకురావడమే కాకుండా, మెరుగైన ఫ్రాడ్ డిటెక్షన్, ప్రివెన్షన్ సిస్టమ్స్పై పెట్టుబడులు పెట్టేలా ప్రోత్సహిస్తాయి.
ఈ కొత్త నిబంధనలు డిజిటల్ ఆర్థిక సేవల్లో కస్టమర్ల రక్షణను బలోపేతం చేయడంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా వస్తున్న మార్పులకు అనుగుణంగా ఉన్నాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. LenDenClub & Vartis Platforms కో-ఫౌండర్ మరియు CEO అయిన భవిన్ పటేల్ మాట్లాడుతూ, ఇవి "కస్టమర్లకు ఒక రకమైన భద్రతా వలయం (safety net) లాంటివని" మరియు "నమ్మకాన్ని, జవాబుదారీతనాన్ని పెంచుతాయని" పేర్కొన్నారు. గతంలో RBI, పరికరాల బైండింగ్, మల్టీ-ఫాక్టర్ ఆథెంటికేషన్, అవగాహన కార్యక్రమాల ద్వారా మోసాలను అరికట్టేది. ఇప్పుడు ఈ పరిహారం ఫ్రేమ్వర్క్ మరింత ప్రత్యక్ష భద్రత కల్పిస్తుంది.
ఇదిలా ఉంటే, RBI ఇతర ఆర్థిక రంగాలకు కూడా ఊరటనిచ్చే వార్తలను అందించింది. సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (MSMEs) ఇచ్చే కొలేటరల్-ఫ్రీ లోన్ల పరిమితిని ₹10 లక్షల నుంచి ₹20 లక్షలకు పెంచింది. అలాగే, NBFCల నియంత్రణలో కొన్ని సడలింపులను కూడా సూచించింది. డిజిటల్ చెల్లింపుల భద్రతపై ఒక డిస్కషన్ పేపర్ విడుదల చేయాలనే యోచన కూడా ఉంది. ఇవన్నీ కస్టమర్లనే కాకుండా, మొత్తం ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేసే ప్రయత్నాల్లో భాగమే.
మొత్తంగా చూస్తే, RBI పరిహారం, కఠినమైన మార్గదర్శకాలు, డిజిటల్ పేమెంట్స్ భద్రతపై చర్చ వంటి బహుముఖ విధానం ద్వారా మరింత సురక్షితమైన, నమ్మకమైన డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించాలనే లక్ష్యంతో ఉంది. డిజిటల్ లావాదేవీలు వేగంగా విస్తరిస్తున్నా, వాటితో పాటు వచ్చే రిస్కులను తగ్గించి, కస్టమర్లకు అండగా నిలబడాలనేదే RBI ఉద్దేశ్యం. ఈ చర్యలు ఆర్థిక సంస్థలు కస్టమర్ల రక్షణకు మరింత ప్రాధాన్యతనిచ్చేలా చేస్తాయని, తద్వారా డిజిటల్ ఇండియా మరింత పటిష్టంగా మారుతుందని ఆశించవచ్చు.