RBI బాండ్ కొనుగోళ్లు: బ్యాంకులపై భారం తగ్గింపు.. రిస్క్ మాత్రం సెంట్రల్ బ్యాంక్ చేతికి!

RBI ఆదుకోవడంతో బ్యాంకులకు ఊరట.. కానీ రిస్క్ మాత్రం సెంట్రల్ బ్యాంక్‌కే!

ఈ త్రైమాసికంలో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) భారీగా బాండ్లను కొనుగోలు చేయడంతో, బ్యాంకింగ్ రంగంపై పెరుగుతున్న ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల వడ్డీ రేట్ల (Yields) ప్రభావాన్ని తగ్గించగలిగింది. ఈ చర్యల ద్వారా, ప్రస్తుత త్రైమాసికంలోనే సుమారు ₹3.5 లక్షల కోట్ల విలువైన బాండ్లను ఓపెన్ మార్కెట్ ఆపరేషన్స్ (OMOs) ద్వారా RBI కొనుగోలు చేసింది. దీనివల్ల, పెరుగుతున్న వడ్డీ రేట్ల వల్ల బాండ్ల విలువలో వస్తున్న నష్టాలను బ్యాంకులు తగ్గించుకోగలిగాయి.

వడ్డీ రేట్లు దూకుడు.. RBI రంగంలోకి

ఈ మధ్య కాలంలో పశ్చిమ ఆసియాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, చమురు ధరల్లో హెచ్చుతగ్గులు, అంతర్జాతీయ ద్రవ్య విధాన మార్పుల వల్ల ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల వడ్డీ రేట్లు గణనీయంగా పెరిగాయి. జనవరి నుంచి బెంచ్‌మార్క్ 10-సంవత్సరాల ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీ యీల్డ్ 35 బేసిస్ పాయింట్లు పెరగ్గా, మార్చి నెలలోనే 28 బేసిస్ పాయింట్ల పెరుగుదల కనిపించింది. ఈ వేగవంతమైన పెరుగుదల, 2022 నాటి రేట్ల పెంపుదల తర్వాత లేనంత స్థాయికి చేరడంతో, బ్యాంకులు నిర్వహిస్తున్న బాండ్ పోర్ట్‌ఫోలియోలపై తీవ్ర ఒత్తిడి పడింది. ప్రభుత్వ రంగ, పెద్ద ప్రైవేట్ బ్యాంకుల ట్రెజరీ బుక్స్‌పై ఈ ఒత్తిడి స్పష్టంగా కనిపించింది. అయితే, RBI జోక్యం చేసుకోవడం, OMOలలో పాల్గొనడం వల్ల కొంత ఉపశమనం లభించింది. ఈ ఆర్థిక సంవత్సరంలో RBI దాదాపు ₹9 లక్షల కోట్ల విలువైన బాండ్లను, ప్రస్తుత మార్కెట్ రేట్ల కంటే తక్కువ రేట్లకు కొనుగోలు చేసిందని అంచనా. దీనివల్ల బ్యాంకులు ఎదుర్కొనే నష్టాలను RBI తన ఖాతాలోకి బదిలీ చేసుకుంది. అంతేకాకుండా, FY26 లో కేంద్ర ప్రభుత్వ బాండ్ల జారీలో దాదాపు సగం వరకు RBI, ₹6.39 లక్షల కోట్ల OMO కొనుగోళ్ల ద్వారా కొనుగోలు చేయనుంది.

బ్యాంకులకు దొరికింది.. మింగుడు పడని రిస్క్

RBI జోక్యం బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ మొత్తానికి ప్రయోజనం చేకూర్చినప్పటికీ, ఉపశమనం అందరిలోనూ సమానంగా లేదు. OMOలు, స్విచ్ ఆక్షన్లలో చురుగ్గా పాల్గొన్న బ్యాంకులు మెరుగైన స్థితిలో ఉండగా, మరికొన్ని బ్యాంకులు తమ ట్రెజరీ పుస్తకాలపై ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటూనే ఉన్నాయి. మార్చి 27, 2026 నాటికి Nifty Bank Index సుమారు 52,274.60 వద్ద ట్రేడ్ అవుతుండటం, ఈ మార్కెట్ సెంటిమెంట్‌ను ప్రతిబింబిస్తుంది. ఇటీవల కాలంలో నెట్ ఇంట్రెస్ట్ ఇన్‌కమ్ (NII) తగ్గుముఖం పట్టడంతో, బ్యాంకుల ఆదాయంలో ట్రెజరీ ఆదాయం కీలక పాత్ర పోషించింది. అయితే, ప్రస్తుత పెరుగుతున్న యీల్డ్ వాతావరణం ఆ లాభాలను పరిమితం చేస్తోంది. దీంతో బ్యాంకులు తమ ప్రధాన వ్యాపారం, ఖర్చుల తగ్గింపుపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. ఇండియన్ బ్యాంక్ వంటి కొన్ని బ్యాంకులకు 10.2x నుంచి 10.84x మధ్య ఉన్న P/E రేషియోలు, ఇన్వెస్టర్ల వాల్యుయేషన్‌ను సూచిస్తున్నాయి.

RBI బ్యాలెన్స్ షీట్‌పై పెరుగుతున్న భారం

బ్యాంకులకు ఉపశమనం కలిగిస్తున్న RBI బాండ్ కొనుగోళ్లు, సెంట్రల్ బ్యాంక్ బ్యాలెన్స్ షీట్‌ను గణనీయంగా పెంచుతున్నాయి. అలాగే, దీర్ఘకాలిక బాండ్ రిస్క్‌ను RBI తనపైకి తీసుకుంటోంది. మార్కెట్ ఒత్తిళ్లను, లిక్విడిటీ డ్రెయిన్‌లను ఎదుర్కోవడానికి RBI గతంలో కూడా ఇలాంటి చర్యలు చేపట్టింది. అయితే, పెద్ద మొత్తంలో ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను తన పుస్తకాల్లో ఉంచుకోవడం దీర్ఘకాలంలో సవాళ్లను విసురుతుంది. చారిత్రాత్మకంగా, RBI ప్రభుత్వ బాండ్లను OMOల ద్వారా తన వద్ద ఉంచుకుంటూ, ప్రభుత్వానికి రుణదాతగా వ్యవహరిస్తోంది. ఈ జోక్యం ప్రభుత్వ రుణాల వాస్తవ వ్యయాన్ని దాచిపెట్టవచ్చు, భవిష్యత్తులో ద్రవ్య విధాన అమలును క్లిష్టతరం చేయవచ్చు.

వడ్డీ రేట్లను నడిపిస్తున్న గ్లోబల్ కారణాలు

ఈ త్రైమాసికంలో యీల్డ్స్ పెరగడానికి గ్లోబల్, దేశీయ కారణాలు దోహదం చేశాయి. పశ్చిమ ఆసియాలో పెరుగుతున్న ఉద్రిక్తతలు, ముడి చమురు ధరల్లో అసాధారణ పెరుగుదల, అమెరికా ట్రెజరీ యీల్డ్స్ పెరగడం, రూపాయి బలహీనపడటం, విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో పెట్టుబడుల (FPI) ఉపసంహరణ వంటివి ప్రధాన కారణాలు. ముఖ్యంగా, చమురు దిగుమతి చేసుకునే భారతదేశం వంటి దేశాల్లో ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతుందనే ఆందోళనలు, ఆర్థిక వృద్ధిని, ఆర్థిక పరిస్థితులను ప్రభావితం చేయగలవు. మార్చి 27, 2026 నాటికి 10-సంవత్సరాల ప్రభుత్వ బాండ్ యీల్డ్ 6.94 శాతం వద్ద ముగిసింది, ఇది ఏడాది క్రితం 6.58 శాతం తో పోలిస్తే గణనీయమైన పెరుగుదల.

RBI బాండ్ కొనుగోళ్ల దీర్ఘకాలిక నష్టాలు

RBI పెద్ద మొత్తంలో ప్రభుత్వ రుణాన్ని OMOల ద్వారా కొనుగోలు చేయడం స్వల్పకాలంలో యీల్డ్స్‌ను, బ్యాంకింగ్ లిక్విడిటీని స్థిరీకరిస్తుంది. అయితే, ఇది దీర్ఘకాలిక బాండ్ రిస్క్‌ను RBI బ్యాలెన్స్ షీట్‌పై కేంద్రీకరిస్తుంది. ప్రభుత్వ రుణాల వాస్తవ వ్యయాన్ని దాచిపెట్టే అవకాశం ఉంది. భవిష్యత్తులో RBI ఈ హోల్డింగ్స్‌ను అమ్మవలసి వస్తే, ద్రవ్య విధానపరమైన సౌలభ్యాన్ని పరిమితం చేయవచ్చు. కొన్నిసార్లు, లిక్విడ్ కాని బాండ్లలో OMOల ప్రభావశీలతపై కూడా ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి. ప్రభుత్వాల నిరంతర రుణ అవసరాలు, భౌగోళిక రాజకీయ సమస్యలు యీల్డ్స్‌పై ఒత్తిడిని కొనసాగిస్తున్నాయి. భారత బ్యాంకింగ్ రంగం స్థితిస్థాపకతను చూపుతున్నప్పటికీ, కొన్ని ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు బలహీన ఆస్తులతో సవాళ్లను ఎదుర్కొంటూనే ఉన్నాయి.