ప్రజలు, వ్యాపారాలు పోగొట్టుకున్న డబ్బును తిరిగి పొందేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) UDGAM పోర్టల్ ను ప్రారంభించింది. ఈ పోర్టల్ లో ప్రస్తుతం **30** బ్యాంకుల వివరాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. **10** ఏళ్ల పాటు కదలిక లేని లేదా మెచ్యూరిటీ తర్వాత తీసుకోని డిపాజిట్లను ఇలా గుర్తించి, క్లెయిమ్ చేసుకోవచ్చు.
అసలు ఏం జరిగింది?
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) 'UDGAM' (Unclaimed Deposits Gateway) అనే ఒక పోర్టల్ ను నడుపుతోంది. దీని ముఖ్య ఉద్దేశ్యం ఏంటంటే, ప్రజలు లేదా వారి చట్టపరమైన వారసులు మర్చిపోయిన లేదా బ్యాంకుల్లో పడి ఉన్న డబ్బును కనుక్కోవడంలో సహాయపడటం. ముఖ్యంగా, 10 ఏళ్లుగా ఎలాంటి కదలిక లేని లేదా మెచ్యూరిటీ తర్వాత కూడా తీసుకోని ఖాతాలు, డిపాజిట్లను ఈ పోర్టల్ లో వెతకవచ్చు. ప్రస్తుతం, ఈ పోర్టల్ లో 30 బ్యాంకుల డేటా అనుసంధానించబడి ఉంది. దీంతో, ఎవరైనా తమ డబ్బు ఎక్కడైనా పేరుకుపోయిందా అని ఒకే చోట సులభంగా చెక్ చేసుకోవచ్చు.
మిస్సైన డిపాజిట్లు అంటే ఏమిటి?
RBI నిబంధనల ప్రకారం, కొన్ని షరతులు పూర్తి చేస్తేనే డబ్బు 'క్లెయిమ్ చేయని డిపాజిట్లు' (Unclaimed Deposits) గా పరిగణిస్తారు. సేవింగ్స్, కరెంట్ ఖాతాలలో అయితే, 10 ఏళ్ల పాటు ఖాతాదారుడి వైపు నుంచి ఎలాంటి లావాదేవీలు జరగకపోతే వాటిని ఇలా గుర్తిస్తారు. ఫిక్స్డ్ డిపాజిట్లు, రికరింగ్ డిపాజిట్లు వంటి వాటిల్లో, మెచ్యూరిటీ తేదీ దాటిన 10 ఏళ్ల తర్వాత ఈ స్టేటస్ వర్తిస్తుంది. చెల్లించాల్సిన డిమాండ్ డ్రాఫ్టులు, పే ఆర్డర్లు, సెటిల్ కాని ఎలక్ట్రానిక్ ట్రాన్సాక్షన్ క్రెడిట్లను కూడా ఈ కేటగిరీ కిందకు తీసుకువస్తారు.
పోర్టల్ ఎలా పనిచేస్తుంది?
UDGAM పోర్టల్ ఒక సెర్చ్ ఇంజిన్ లాగా పనిచేస్తుంది. ఇందులో సెర్చ్ చేయడానికి, వినియోగదారులు ముందుగా మొబైల్ నంబర్ తో రిజిస్టర్ చేసుకోవాలి. ఆ తర్వాత, ఖాతాదారుడి పేరు, ఏ బ్యాంకులో వెతకాలి అనే ఆప్షన్స్ ను ఎంచుకోవాలి. ఇంకా కచ్చితమైన ఫలితాల కోసం, PAN, పాస్పోర్ట్ నంబర్, ఓటర్ ID, డ్రైవింగ్ లైసెన్స్, పుట్టిన తేదీ వంటి వివరాలను ఇవ్వొచ్చు. ఒకవేళ ఈ డాక్యుమెంట్లు అందుబాటులో లేకపోతే, చిరునామా ఆధారంగా కూడా వెతకే అవకాశం ఉంది. వ్యాపార సంస్థలకైతే, ఎంటిటీ పేరు, CIN నంబర్, లేదా అధీకృత సంతకం చేసిన వారి వివరాలతో కూడా సెర్చ్ చేయవచ్చు.
డబ్బును క్లెయిమ్ చేసుకునే విధానం
గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం ఏంటంటే, UDGAM పోర్టల్ కేవలం వెతుక్కునే సదుపాయం మాత్రమే కల్పిస్తుంది. డబ్బును విత్ డ్రా చేసే ప్లాట్ఫామ్ కాదు. ఒకవేళ మీ పేరు మీద క్లెయిమ్ చేయని డిపాజిట్ ఉందని తేలితే, ఆ డబ్బును జమ చేసిన బ్యాంకును నేరుగా సంప్రదించాలి. అప్పుడు, బ్యాంకు అధికారిక క్లెయిమ్ ప్రాసెస్ ను ప్రారంభిస్తుంది. ఖాతాదారుడితో పాటు, చట్టపరమైన వారసులు కూడా తమ గుర్తింపు, డబ్బుపై తమకు ఉన్న హక్కును నిరూపించుకోవడానికి అవసరమైన డాక్యుమెంట్లను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది. బ్యాంక్ వాటిని ధృవీకరించిన తర్వాత, అర్హులైన వారికి డబ్బును విడుదల చేస్తుంది. ఇది సున్నితమైన ఆర్థిక సమాచారంతో కూడిన ప్రక్రియ కాబట్టి, బ్యాంకు తన చట్టపరమైన, నియంత్రణ నిబంధనల ప్రకారం దీన్ని నిర్వహిస్తుంది.
ఇన్వెస్టర్లు ఏం గమనించాలి?
కుటుంబ ఆర్థిక వ్యవహారాలు లేదా కార్పొరేట్ ట్రెజరీ ఖాతాలను నిర్వహించేవారు, దీర్ఘకాలిక డిపాజిట్లను ఎప్పటికప్పుడు ఆడిట్ చేయడం చాలా ముఖ్యం. ముఖ్యంగా, పెద్దల పేరు మీద లేదా పాత సంస్థల పేరు మీద ఉన్న లెగసీ ఖాతాలకు సరైన KYC (Know Your Customer) వివరాలను అప్డేట్ చేశారా లేదా అని చెక్ చేసుకోవాలి. అప్పుడే అవి డార్మెంట్ ఖాతాలుగా మారకుండా ఉంటాయి. UDGAM లో మీ పేరు మీద ఏదైనా డిపాజిట్ ఉన్నట్లు తేలితే, బ్యాంకును సంప్రదించే ముందు అవసరమైన లీగల్ డాక్యుమెంట్లు, వారసత్వ ధృవపత్రాలు (Succession Certificates), అప్డేట్ చేసిన ID ప్రూఫ్స్ వంటివి సిద్ధంగా ఉంచుకుంటే క్లెయిమ్ ప్రక్రియలో ఆలస్యం జరగకుండా చూసుకోవచ్చు.