దశాబ్దాల తర్వాత కీలక మార్పు
ఇప్పటివరకు, అంటే 1962 నుంచి, భారతదేశంలో డిపాజిట్ ఇన్సూరెన్స్ ప్రీమియం ఒకే రేటుతో (ప్రతి ₹100 డిపాజిట్ కు 12 పైసలు) వసూలు చేస్తున్నారు. అయితే, RBI ఇప్పుడు ఈ విధానాన్ని సమూలంగా మార్చేస్తోంది. ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి, డిపాజిట్ ఇన్సూరెన్స్ అండ్ క్రెడిట్ గ్యారెంటీ కార్పొరేషన్ (DICGC) ద్వారా బ్యాంకుల నుంచి ప్రీమియంలను వాటి రిస్క్ ప్రొఫైల్ ఆధారంగా సేకరిస్తారు.
రిస్క్ ఆధారిత విధానం అంటే ఏంటి?
ఈ కొత్త విధానంలో, బ్యాంకులు ఎంత రిస్క్ తీసుకుంటున్నాయో, వాటి ఆర్థిక స్థితి ఎంత బలంగా ఉందో అంచనా వేస్తారు. క్యాపిటల్ స్ట్రెంత్, అసెట్ క్వాలిటీ, ఆదాయాలు, లిక్విడిటీ వంటి ఆర్థిక అంశాలతో పాటు, సూపర్వైజరీ అసెస్మెంట్లు, బ్యాంక్ విఫలమైతే ఇన్సూరెన్స్ ఫండ్కు ఎంత నష్టం వాటిల్లుతుందో పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
RBI రెండు రకాల రిస్క్ అసెస్మెంట్ మోడల్స్ను రూపొందించింది. షెడ్యూల్డ్ కమర్షియల్ బ్యాంకుల కోసం (రీజినల్ రూరల్ బ్యాంకులు మినహా) ఒక టైర్ 1 మోడల్, రీజినల్ రూరల్ బ్యాంకులు, కో-ఆపరేటివ్ బ్యాంకుల కోసం టైర్ 2 మోడల్ అమలులో ఉంటాయి.
ప్రీమియంలలో సర్దుబాట్లు
ఈ రిస్క్ ఆధారిత విధానంలో, ప్రీమియం సర్దుబాట్లకు ఒక పరిమితి ఉంటుంది. అంటే, ప్రామాణిక రేటు కంటే 33.33% కంటే ఎక్కువ ప్రీమియం ఉండదు. అంతేకాకుండా, ఫండ్కు దీర్ఘకాలంగా ఎటువంటి క్లెయిమ్లు లేకుండా సహకరిస్తున్న బ్యాంకులకు 25% వరకు 'వింటేజ్' (పాతకాలపు) ఇన్సెంటివ్ను కూడా అందించే అవకాశం ఉంది.
ప్రపంచ స్థాయికి అనుగుణంగా...
ఇతర దేశాల్లో ఇప్పటికే ఇలాంటి రిస్క్ ఆధారిత ప్రీమియం విధానాలు అమల్లో ఉన్నాయి. భారతదేశంలో ఈ మార్పు తీసుకురావడం ద్వారా, ఆర్థిక వ్యవస్థలో స్థిరత్వాన్ని పెంచడం, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా వ్యవహరించడం RBI లక్ష్యం. ఇప్పటివరకు, సురక్షితమైన బ్యాంకులు కూడా ఎక్కువ రిస్క్ ఉన్న బ్యాంకులకు సబ్సిడీ ఇస్తున్నట్లుగా ఉండేది. ఈ విధానం మారడం వల్ల, ఆర్థికంగా బలంగా ఉన్న బ్యాంకులకు ప్రయోజనం చేకూరుతుంది, బలహీనంగా ఉన్న బ్యాంకులు తమ ఆర్థిక స్థితిని మెరుగుపరుచుకోవడానికి ప్రేరణ లభిస్తుంది.
బ్యాంకులపై ప్రభావం
ఈ కొత్త విధానం వల్ల, పెద్ద, మెరుగైన క్యాపిటల్ ఉన్న బ్యాంకులు తక్కువ ఇన్సూరెన్స్ ఖర్చులను పొందగలవు. ఈ ఆదాను కస్టమర్లకు ఎక్కువ వడ్డీ రేట్ల రూపంలో అందించే అవకాశం ఉంది. మరోవైపు, రిస్క్ ఎక్కువగా ఉన్న బ్యాంకులు తమ ప్రీమియంలను తగ్గించుకోవడానికి బ్యాలెన్స్ షీట్లను, రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ను మెరుగుపరుచుకోవాల్సి ఉంటుంది.
పేమెంట్స్ బ్యాంకులు, లోకల్ ఏరియా బ్యాంకులు మాత్రం ప్రస్తుత రేటునే కొనసాగిస్తాయి. అయితే, పట్టణ సహకార బ్యాంకులు (Urban Cooperative Banks) పర్యవేక్షణ చర్యల కింద ఉంటే, ఆంక్షలు ఎత్తేసిన తర్వాతే ఈ కొత్త ఫ్రేమ్వర్క్లో చేర్చబడతాయి.
ప్రస్తుత బ్యాంకింగ్ రంగం ఆరోగ్యం
ప్రస్తుతం భారత బ్యాంకింగ్ రంగం మెరుగైన స్థితిలో ఉంది. సెప్టెంబర్ 2025 నాటికి, క్యాపిటల్ టు రిస్క్-వెయిటెడ్ అసెట్స్ రేషియో (CRAR) **17.2%**గా ఉంది. నాన్-పెర్ఫార్మింగ్ అసెట్స్ (NPAs) తగ్గుముఖం పట్టాయి, క్రెడిట్ గ్రోత్ స్థిరంగా ఉంది. ఈ నేపథ్యంలో, RBI తీసుకున్న ఈ రిస్క్ ఆధారిత విధానం, బ్యాంకింగ్ రంగంలో ప్రోయాక్టివ్ రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ను ప్రోత్సహించి, మొత్తం వ్యవస్థ యొక్క రెసిలెన్స్ను మరింత బలోపేతం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు.