RBI కీలక చర్యలు: రూపాయి పతనం.. ఆసియాలోనే అధ్వానంగా మారిన కరెన్సీ!

రూపాయి పతనం.. RBI లిక్విడిటీతో ఉపశమనం!

భారత రూపాయి (INR) తీవ్ర ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. మే 2026 మధ్య నాటికి US డాలర్‌తో పోలిస్తే దాదాపు ₹96 కి పడిపోయింది. ఈ నేపథ్యంలో, భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) మే 22, 2026న బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలోకి గణనీయమైన లిక్విడిటీని విడుదల చేసింది. దీనికోసం ₹1 లక్ష కోట్ల వేరియబుల్ రేట్ రెపో (VRR) ఆక్షన్ ను, అలాగే $5 బిలియన్ల USD-INR బై/సెల్ స్వాప్ ఆక్షన్ ను నిర్వహించింది. ఈ ద్వంద్వ చర్యల ద్వారా స్వల్పకాలిక నిధుల అవసరాలను తీర్చడంతో పాటు, ఫారెక్స్ మార్కెట్ కార్యకలాపాల వల్ల తలెత్తే ఒత్తిళ్లను తగ్గించాలని RBI భావిస్తోంది.

అయితే, ఈ చర్యలు రూపాయి పతనాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేస్తాయా అనే ఆందోళనలు మార్కెట్ వర్గాల్లో ఉన్నాయి. ఇప్పటికే 2026 క్యాలెండర్ సంవత్సరంలో రూపాయి 7% కంటే ఎక్కువగా పడిపోయి, ఆసియాలోనే అత్యంత బలహీనమైన కరెన్సీగా మారింది.

సమతుల్యత కోసం RBI ప్రయత్నం

ఆర్థిక వృద్ధికి, బ్యాంకింగ్ రంగ స్థిరత్వానికి అవసరమైన లిక్విడిటీని అందించడంతో పాటు, కరెన్సీ విలువను అదుపులో ఉంచేందుకు RBI ఒక సంక్లిష్టమైన సమతుల్య చర్యను అనుసరిస్తోంది. ప్రస్తుతం భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో ₹5 లక్షల కోట్లకు పైగా లిక్విడిటీ మిగులు ఉంది. కానీ, ఈ లిక్విడిటీ ఇంజెక్షన్ల సమయం, పరిమాణంపై విమర్శకులు సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. బలహీనంగా ఉన్న రూపాయి సమయంలో భారీ లిక్విడిటీని అందించడం, కరెన్సీ మార్కెట్లలో స్పెక్యులేటివ్ బెట్స్ ను ప్రోత్సహించి, మారకపు రేటు స్థిరత్వాన్ని దెబ్బతీస్తుందని వారు భావిస్తున్నారు.

మే 22న జరిగిన VRR ఆక్షన్ లో ₹81,590 కోట్లు మాత్రమే ఇంజెక్ట్ అయ్యాయి. లిక్విడిటీ సర్ప్లస్ తగ్గుతున్నప్పటికీ, డిమాండ్ నోటిఫైడ్ మొత్తం కంటే తక్కువగా ఉంది. మే 26న జరగనున్న $5 బిలియన్ల స్వాప్ ఆక్షన్, మూడు సంవత్సరాల పాటు స్థిరమైన లిక్విడిటీని అందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఇది ఫారెక్స్ రిజర్వులను శాశ్వతంగా తగ్గించకుండా దేశీయ లిక్విడిటీని నిర్వహించడానికి ఒక ముఖ్యమైన సాధనం.

నిర్మాణాత్మక బలహీనతలు.. గ్లోబల్ ఒత్తిళ్లు

రూపాయి పతనం వెనుక అనేక కారణాలున్నాయి. పశ్చిమాసియాలో భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో పెరుగుతున్న గ్లోబల్ ముడి చమురు ధరలు, భారతదేశ దిగుమతుల బిల్లును గణనీయంగా పెంచుతున్నాయి. 2026లో ఫారిన్ పోర్ట్‌ఫోలియో ఇన్వెస్టర్లు (FPIs) భారత ఈక్విటీ, డెట్ మార్కెట్ల నుండి గణనీయమైన మొత్తాన్ని ఉపసంహరించుకోవడం కూడా డాలర్ కొరత ఒత్తిడిని సృష్టిస్తోంది. అంతేకాకుండా, అధిక US వడ్డీ రేట్ల అంచనాల వల్ల బలపడుతున్న గ్లోబల్ US డాలర్, INR వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న మార్కెట్ కరెన్సీలపై ఒత్తిడిని పెంచుతోంది. భారతదేశం, US మధ్య వడ్డీ రేటు వ్యత్యాసం తగ్గడంతో, భారత ఆస్తులు విదేశీ పెట్టుబడులకు తక్కువ ఆకర్షణీయంగా మారాయి.

ప్రస్తుత పతన వేగం కొనసాగితే, FPI అవుట్‌ఫ్లోస్ ఆగకపోతే, రూపాయి డాలర్‌తో పోలిస్తే ₹100 మార్కును తాకవచ్చని విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. RBI రిజర్వుల నుండి డాలర్లను అమ్మడం వంటి జోక్యాలు, ఫిబ్రవరి 2026 చివరి నుండి $38 బిలియన్లకు పైగా ఉన్నాయి. అయితే, ఈ జోక్యాలు బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ నుండి రూపాయిలను బయటకు తీస్తాయి, దీనివల్ల స్వాప్, VRR వంటి లిక్విడిటీ నిర్వహణ సాధనాలు అవసరమవుతాయి. ముడి చమురు దిగుమతులపై భారతదేశం ఆధారపడటం వల్ల ఈ గ్లోబల్ షాక్‌లకు ఎక్కువగా గురయ్యే అవకాశం ఉంది.

అస్థిరతను నిర్వహించడం

RBI వ్యూహం, రూపాయిని వేగంగా బలోపేతం చేయడం కంటే, దాని అస్థిరతను నిర్వహించడంపై దృష్టి సారించినట్లు కనిపిస్తోంది. ఈ లిక్విడిటీ చర్యలు తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని అందించి, ఆర్థిక స్థిరత్వం పట్ల సెంట్రల్ బ్యాంక్ నిబద్ధతను సూచిస్తాయని భావిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, గ్లోబల్ క్రూడ్ ధరలు, FPI ప్రవాహాలు, US డాలర్ బలం నుండి వచ్చే అంతర్లీన ఒత్తిళ్లు గణనీయమైన ప్రమాదాలుగా కొనసాగుతున్నాయి. రూపాయి డాలర్‌తో కొత్త కనిష్టాలను పరీక్షిస్తున్నందున, ఈ లిక్విడిటీ సాధనాల ప్రభావం, భవిష్యత్ విధాన సర్దుబాట్లను మార్కెట్ పాల్గొనేవారు నిశితంగా గమనిస్తారు.