2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు (PSBs) తమ లాకర్లలో ఎలాంటి దొంగతనాలు జరగలేదని ప్రకటించాయి. గత నాలుగు ఆర్థిక సంవత్సరాల్లో నమోదైన 40 కేసులతో పోలిస్తే ఇది ఒక పెద్ద ముందడుగు. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) తెచ్చిన కఠినమైన భద్రతా నిబంధనలు, సీసీటీవీ కెమెరాలు, కస్టమర్లకు ఆటోమేటిక్ అలర్ట్స్, బ్యాంకుల బాధ్యతలపై స్పష్టమైన రూల్స్ నేపథ్యంలో ఈ మార్పు వచ్చింది. దేశవ్యాప్తంగా ప్రస్తుతం ఉన్న 1.1 కోట్ల లాకర్ల భద్రతకు ఇది కీలకం.
భద్రతా ప్రమాణాల్లో భారీ మార్పు
ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు (PSBs) 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో లాకర్లలో ఎటువంటి దొంగతనాలు జరగలేదని ప్రకటించడం ఒక కీలకమైన భద్రతా విజయం. గత నాలుగేళ్లలో (2021-22 నుంచి 2024-25 వరకు) ఇదే బ్యాంకుల్లో నమోదైన 40 కేసులతో పోలిస్తే ఇది గణనీయమైన మెరుగుదల.
RBI నిబంధనలే కీలకం
2021లో రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) జారీ చేసిన కఠినమైన భద్రతా మార్గదర్శకాల అమలుతోనే ఈ దొంగతనాల తగ్గుదల సాధ్యమైంది. 2021-22లో 16, 2022-23లో 17 కేసులు నమోదైన నేపథ్యంలో ఈ రూల్స్ ని కఠినతరం చేశారు. భద్రతా ప్రోటోకాల్స్ క్రమబద్ధీకరించబడటంతో, దొంగతనాలు 2023-24లో 3, 2024-25లో 4 కేసులకు పడిపోయి, చివరికి ఈ ఆర్థిక సంవత్సరంలో సున్నాకి చేరుకున్నాయి.
లాకర్లకు పటిష్ట రక్షణ
దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 1.1 కోట్లకు పైగా లాకర్లను సురక్షితంగా ఉంచడానికి, RBI పలు భౌతిక, డిజిటల్ భద్రతా చర్యలను తప్పనిసరి చేసింది. ఇప్పుడు బ్యాంకులు స్ట్రాంగ్ రూమ్స్ ప్రవేశ, నిష్క్రమణ మార్గాలను కవర్ చేసే సీసీటీవీ నిఘాను ఏర్పాటు చేయాలి. ఈ ఫుటేజీని కనీసం 180 రోజులు భద్రపరచాలి. అంతేకాకుండా, లాకర్ తెరిచిన ప్రతిసారీ కస్టమర్లకు SMS, ఈమెయిల్ ద్వారా తెలియజేసే ఆటోమేటెడ్ అలర్ట్ సిస్టమ్స్ ను బ్రాంచులు తప్పనిసరిగా నిర్వహించాలి. ఇది అనధికార యాక్సెస్ను నిరోధించడంతో పాటు, కస్టమర్లకు తక్షణ పారదర్శకతను అందిస్తుంది.
బ్యాంకుల బాధ్యతలపై స్పష్టత
ఈ భద్రతా చర్యలతో పాటు, బ్యాంకుల ఆర్థిక బాధ్యతలను కూడా రెగ్యులేటర్ స్పష్టం చేసింది. నిర్లక్ష్యం కారణంగా జరిగే నష్టాలకు, అగ్నిప్రమాదాలు, దొంగతనాలు, ఉద్యోగుల మోసాలు వంటి వాటికి బ్యాంకులు బాధ్యత వహిస్తాయి. ధృవీకరించబడిన కేసులలో, వార్షిక లాకర్ అద్దెకు 100 రెట్లు పరిహారం ఇవ్వబడుతుంది. అయితే, భూకంపాలు, వరదలు వంటి ప్రకృతి వైపరీత్యాల వల్ల కలిగే నష్టాలకు, బ్యాంకు భవన భద్రతా ప్రమాణాలను పాటించడంలో వైఫల్యం ఉందని కస్టమర్ నిరూపించగలిగితే తప్ప, ఈ బాధ్యత వర్తించదు.
ప్రాంతీయ గణాంకాలు & అమలు
రాజ్యసభకు సమర్పించిన సమాచారం ప్రకారం, FY26కి ముందు ఐదేళ్ల కాలంలో కొన్ని బ్యాంకులు, ప్రాంతాల్లో దొంగతనాలు ఎక్కువగా నమోదయ్యాయి. బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా, సెంట్రల్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా ఒక్కో కేసులో 14 చొప్పున నమోదు చేయగా, స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా 10 కేసులు నివేదించింది. ఉత్తరప్రదేశ్, జార్ఖండ్ రాష్ట్రాల్లో ఈ కాలంలో దొంగతనాల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంది. ప్రస్తుతం RBI, అన్ని బ్రాంచులు ఈ భద్రతా ప్రమాణాలను పాటిస్తున్నాయో లేదో తెలుసుకోవడానికి పర్యవేక్షణాత్మక అంచనాలను కొనసాగిస్తోంది. నిబంధనలను పాటించకపోతే అధికారిక చర్యలు తీసుకుంటారు.