భారత ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు (PSBs) రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) తెచ్చిన ప్రత్యేక డాలర్ డిపాజిట్ స్కీమ్ ద్వారా దాదాపు **$30 బిలియన్ల** మొత్తాన్ని సమీకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. సెప్టెంబర్ 30 లోపు ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలని భావిస్తున్నాయి. ఈ పథకం ద్వారా నాన్-రెసిడెంట్ ఇండియన్స్ (NRIs) కు అధిక రాబడిని అందించి, దేశ విదేశీ మారక నిల్వలను పెంచేందుకు RBI సున్నా-ఖర్చు కరెన్సీ స్వాప్ సౌకర్యాన్ని అందిస్తోంది.
భారతదేశంలోని ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు (PSBs) రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ప్రవేశపెట్టిన ప్రత్యేక ఫారిన్ కరెన్సీ డిపాజిట్ విండో ద్వారా మొత్తం సుమారు $30 బిలియన్ల మొత్తాన్ని ఆకర్షించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. ఈ విషయాన్ని ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులకు చెందిన ఉన్నతాధికారులు ఫైనాన్స్ మినిస్ట్రీ అధికారులతో ఇటీవల జరిగిన సమావేశాల్లో చర్చించారు. దేశ విదేశీ మారక నిల్వలను బలోపేతం చేసేందుకు, కరెన్సీని స్థిరీకరించేందుకు ఈ డాలర్ల inflow ను ప్రోత్సహించాలనే ఉద్దేశ్యంతో, RBI ఈ సున్నా-ఖర్చు (zero-cost) ఫారిన్-ఎక్స్ఛేంజ్ స్వాప్ సౌకర్యాన్ని జూన్ 5న ప్రవేశపెట్టింది. దీని ద్వారా నాన్-రెసిడెంట్ ఇండియన్స్ (NRIs) నుండి డిపాజిట్లను ఆకర్షించడానికి బ్యాంకులకు మరింత పోటీతత్వ వడ్డీ రేట్లను అందించే అవకాశం లభిస్తుంది.
RBI స్వాప్ మెకానిజం ఎలా పనిచేస్తుంది?
ఈ పథకం కింద, బ్యాంకులు తమ వద్ద ఉన్న విదేశీ కరెన్సీని RBI తో ఎటువంటి ఖర్చు లేకుండా మార్చుకోవచ్చు (swap). కరెన్సీ హెచ్చుతగ్గుల రిస్క్ ను తొలగించడం ద్వారా, డిపాజిటర్లకు అధిక రాబడిని అందించడానికి RBI వీలు కల్పిస్తుంది. ఈ డిపాజిట్ల కోసం నిర్దేశించిన గడువు సెప్టెంబర్ 30.
అంచనాలు మరియు ప్రాంతీయ దృష్టి
ప్రారంభంలో ఈ పథకం అమలు నెమ్మదిగా ఉన్నప్పటికీ, సెప్టెంబర్ గడువు సమీపిస్తున్న కొద్దీ ఎక్కువ డిపాజిట్లు వస్తాయని బ్యాంక్ ఎగ్జిక్యూటివ్ లు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. గతంలో 2013లో ఇలాంటి పథకం అమలు అయినప్పుడు కూడా, చివరి దశలో inflow లు గణనీయంగా పెరిగాయి. పెద్ద ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు ఒక్కొక్కటి $4 బిలియన్ల నుండి $5 బిలియన్ల వరకు, చిన్న బ్యాంకులు $1 బిలియన్ నుండి $2 బిలియన్ల వరకు సమీకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. ముఖ్యంగా గల్ఫ్, సింగపూర్ వంటి ప్రాంతాల్లోని NRIs నుండి నిధులను ఆకర్షించడంపై బ్యాంకులు తమ మార్కెటింగ్ ప్రయత్నాలను కేంద్రీకరిస్తున్నాయి.
పథకాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు విధాన సర్దుబాట్లు
ఈ పథకం ఆకర్షణను పెంచడానికి, RBI జూన్ 23న కొన్ని స్పష్టతలను ఇచ్చింది. దీని ప్రకారం, బ్యాంకులు ఈ డిపాజిట్లపై రుణాలు ఇవ్వడానికి, వాటిపై లియెన్ (lien) ఉంచడానికి అనుమతి లభించింది. ఈ సౌలభ్యం డిపాజిట్లను వినియోగదారులకు మరింత ఉపయోగకరంగా మార్చడంతో పాటు, బ్యాంకులు తమ లిక్విడిటీని మెరుగ్గా నిర్వహించుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. గడువు దగ్గర పడుతున్న కొద్దీ, కొందరు మార్కెట్ నిపుణులు అంచనా వేసిన $40 బిలియన్ల నుండి $70 బిలియన్ల అంచనాలతో పోలిస్తే వాస్తవ inflow గణాంకాలను పెట్టుబడిదారులు, మార్కెట్ విశ్లేషకులు నిశితంగా గమనిస్తారు. ఈ డాలర్ డిపాజిట్లను దీర్ఘకాలిక లిక్విడిటీగా ఎంతవరకు మార్చగలుగుతారు, పెరిగిన వడ్డీ చెల్లింపులు రాబోయే త్రైమాసికాల్లో బ్యాంకుల నికర వడ్డీ మార్జిన్లను (Net Interest Margins) ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయనేది బ్యాంకింగ్ రంగానికి కీలకంగా మారనుంది.