Jar App Under CID Probe: డిజిటల్ గోల్డ్ మార్కెట్లో కలకలం! బంగారం నిల్వలపై CID విచారణ
Overview
డిజిటల్ గోల్డ్ సేవింగ్స్ యాప్ అయిన Jar, ఇప్పుడు కర్ణాటక CID (Criminal Investigation Department) విచారణను ఎదుర్కొంటోంది. ముఖ్యంగా, ఈ యాప్ తన కస్టమర్ల బంగారం నిల్వ పద్ధతులపై (gold storage practices) CID దృష్టి సారించింది. ఈ పరిణామం దేశంలోని వేగంగా విస్తరిస్తున్న డిజిటల్ గోల్డ్ మార్కెట్ పై నియంత్రణల ఒత్తిడిని మరింత పెంచింది.
కర్ణాటక CID లోని డిపాజిట్ ఫ్రాడ్ ఇన్వెస్టిగేషన్ యూనిట్, 'నియంత్రణ లేని డిపాజిట్ పథకాల నిషేధ చట్టం' (Banning of Unregulated Deposit Schemes Act - BUDS Act) కింద Jar పై ఒక కేసు నమోదు చేసింది. కస్టమర్ల బంగారం నిల్వలకు సంబంధించిన భద్రతా ఏర్పాట్లు, నిల్వ పద్ధతులపై ఈ విచారణ కేంద్రీకృతమైంది.
Jar యాప్ స్పందిస్తూ, తాము అధికారులకు సహకరిస్తున్నామని, నియంత్రణల స్పష్టత వస్తుందని విశ్వసిస్తున్నామని తెలిపింది. తమ వద్ద ఉన్న భౌతిక బంగారాన్ని (physical gold) Brink's వాల్ట్లలో నిల్వ చేశామని, దీనికి ICICI Lombard బీమా ఉందని కంపెనీ పేర్కొంది. అయితే, ఈ CID విచారణ Jar యొక్క పెట్టుబడుల (funding) సమీకరణపై ప్రభావం చూపవచ్చని భావిస్తున్నారు. Jar ప్రస్తుతం $100 మిలియన్ కంటే ఎక్కువ నిధులను $550 మిలియన్ వాల్యుయేషన్ తో సమీకరించేందుకు చర్చలు జరుపుతోందని వార్తలు వస్తున్నాయి. ఈ పరిణామం, గతంలో $50 మిలియన్ నిధుల సమీకరణ విఫలమైన నేపథ్యంలో మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. గతంలో ఆగస్టు 2022లో, కంపెనీ $300 మిలియన్ వాల్యుయేషన్ తో సిరీస్ B నిధులు సేకరించింది.
ఇదిలా ఉండగా, భారతదేశంలో డిజిటల్ గోల్డ్ మార్కెట్ అద్భుతమైన వృద్ధిని కనబరుస్తోంది. UPI వాడకం పెరగడం, యువతరం (millennials, Gen Z) దీనిపై ఆసక్తి చూపడంతో, ఈ మార్కెట్ విలువ సుమారు 155 బిలియన్ రూపాయలకు చేరింది. ముఖ్యంగా, జనవరి 2026 నాటికి UPI ద్వారా జరిగిన డిజిటల్ గోల్డ్ కొనుగోళ్లు ₹3,926 కోట్లకు చేరుకున్నాయి, ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే 4X పెరుగుదల. చిన్న మొత్తాలలో (₹1 నుంచే) బంగారం కొనే అవకాశం, పేటీఎం, ఫోన్పే వంటి యాప్ల ద్వారా సులభంగా లావాదేవీలు జరపడం దీనికి కారణాలు. అయితే, ఈ వృద్ధికి సమాంతరంగా, సెబీ (SEBI) పలుమార్లు హెచ్చరికలు జారీ చేస్తూనే ఉంది. ఈ డిజిటల్ గోల్డ్ ఉత్పత్తులు సెక్యూరిటీస్ మార్కెట్ పరిధిలోకి రావని, వీటిలో పెట్టుబడులకు నియంత్రణలు లేవని, కాబట్టి గణనీయమైన రిస్క్లు ఉంటాయని సెబీ స్పష్టం చేసింది.
డిజిటల్ గోల్డ్ మార్కెట్ ప్రధానంగా నియంత్రణ లేని స్వరూపం కలిగి ఉండటమే దీనికి పెద్ద బలహీనత. సెబీ పర్యవేక్షణ లేకపోవడం వల్ల, ప్లాట్ఫారమ్ వైఫల్యం చెందినా, నిధులు దుర్వినియోగం అయినా, లేదా కంపెనీ దివాళా తీసినా, ఇన్వెస్టర్లకు రక్షణ పరిమితంగా ఉంటుంది. డేటా చోరీలు, బంగారం నాణ్యత, బరువుపై వివాదాలు వంటి ఆపరేషనల్ రిస్క్లు కూడా ఎక్కువే. దీనికి సరైన ఫిర్యాదుల పరిష్కార యంత్రాంగం కూడా లేదు. గోల్డ్ ఈటీఎఫ్లు (Gold ETFs) లేదా ఎలక్ట్రానిక్ గోల్డ్ రసీదులు (EGRs) వంటి నియంత్రిత సాధనాలతో పోలిస్తే, డిజిటల్ గోల్డ్కు ఇటువంటి పారదర్శకత, ఇన్వెస్టర్ల రక్షణ ఫ్రేమ్వర్క్లు లేవు. CID విచారణ, సెబీ హెచ్చరికల నేపథ్యంలో, డిజిటల్ గోల్డ్ రంగంలో నియంత్రణలు మరింత కఠినతరం అయ్యే అవకాశం ఉంది. ఈ విచారణ ఫలితం, భవిష్యత్తులో ఇలాంటి డిజిటల్ ఆస్తుల ప్లాట్ఫారమ్లపై ఎలాంటి నిఘా ఉంటుందో నిర్ణయించవచ్చు.
