భారతదేశంలో గ్రామీణ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు కీలకమైన 'బిజినెస్ కరస్పాండెంట్' (BC) నెట్‌వర్క్ కుదుపులకు లోనవుతోంది. FY24లో **15.48 లక్షలుగా** ఉన్న బ్యాంకింగ్ అవుట్‌లెట్లు, FY25 నాటికి **13.11 లక్షలకు** పడిపోయాయి. తక్కువ కమిషన్లు, పెరుగుతున్న ఖర్చుల కారణంగా ఏజెంట్లు ఈ వృత్తి నుంచి తప్పుకుంటుండటంతో, RBI కొత్త పరిహార ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను సిద్ధం చేస్తోంది.
గ్రామీణ మరియు వెనుకబడిన ప్రాంతాల్లో బ్యాంకింగ్ సేవలను ప్రజలకు చేరువ చేయడంలో 'బిజినెస్ కరస్పాండెంట్లు' ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నారు. అయితే, ప్రస్తుతం ఈ వ్యవస్థలో తీవ్రమైన ఒత్తిడి కనిపిస్తోంది. గణాంకాల ప్రకారం, గత ఆర్థిక సంవత్సరంతో పోలిస్తే అవుట్‌లెట్ల సంఖ్య గణనీయంగా తగ్గడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. దీనికి ప్రధాన కారణం ఏజెంట్లకు అందుతున్న తక్కువ కమిషన్లు మరియు ఆదాయం స్థిరంగా లేకపోవడం. మెరుగైన ఉపాధి కోసం వీరంతా ఇతర రంగాల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు.
RBI కొత్త ప్రణాళిక
ఈ సమస్యకు చెక్ పెట్టేందుకు, రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) 'బ్రాంచ్ ఆథరైజేషన్ అమెండ్‌మెంట్ డైరెక్షన్స్' పేరిట ముసాయిదాను విడుదల చేసింది. ఇకపై బ్యాంకింగ్ కేంద్రాలను రెండు రకాలుగా వర్గీకరించాలని RBI యోచిస్తోంది:
- బిజినెస్ కరస్పాండెంట్-బ్యాంకింగ్ అవుట్‌లెట్స్: ఇవి నిర్ణీత సమయాల్లో స్థిరంగా పనిచేసేవి.
- బిజినెస్ కరస్పాండెంట్-బ్యాంకింగ్ టచ్‌పాయింట్స్: ఇవి ఫ్లెక్సిబుల్ సర్వీస్ అందించేవి.
అంతేకాకుండా, ఏజెంట్లకు ఫిక్స్‌డ్ మరియు వేరియబుల్ పేమెంట్లతో కూడిన స్టాండర్డ్ వేతన విధానాన్ని తీసుకురావాలని ఆర్బీఐ ప్రతిపాదించింది. దీనివల్ల ఏజెంట్ల ఆదాయం పెరిగి, వారు వృత్తిలో కొనసాగే అవకాశం ఉంటుందని భావిస్తోంది.
బ్యాంకులపై భారం పెరుగుతుందా?
ఈ మార్పుల వల్ల బ్యాంకులపై ఆపరేషనల్ ఖర్చుల భారం పెరిగే అవకాశం ఉంది. ప్రత్యేకించి గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విస్తృతమైన నెట్‌వర్క్ కలిగి ఉన్న బ్యాంకులు తమ ఖర్చులను పెంచుకోవాల్సి రావచ్చు. ఏజెంట్లను నిలుపుకోవడానికి బ్యాంకులు ఈ ఆర్థిక భారాన్ని ఎలా భరిస్తాయనేది ఇప్పుడు ఇన్వెస్టర్లలో ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది. ప్రస్తుత మార్పులు బ్యాంకుల ప్రాఫిటబిలిటీని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయనేది రాబోయే నెలల్లో తేలనుంది.