భారతదేశ క్రెడిట్ ఇండస్ట్రీ అద్భుతమైన వృద్ధిని కనబరుస్తోంది. డిసెంబర్ 2025 నాటికి మొత్తం ఆస్తుల నిర్వహణ (Assets Under Management - AUM) 17% వార్షిక వృద్ధితో ₹1.30 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరపు మూడవ త్రైమాసికంలో (Q3 FY26) కొత్త రుణాల జారీ 36% పెరిగి ₹20 లక్షల కోట్లకు చేరుకోవడం, వినియోగదారుల, వ్యాపార విభాగాలలో బలమైన డిమాండ్ను సూచిస్తోంది. ఈ వృద్ధిలో సెక్యూర్డ్ లెండింగ్ కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది, కొత్త రుణ సేకరణలో దీని వాటా 30% నుంచి **34%**కి పెరిగింది. గోల్డ్ లోన్లు, హోమ్ లోన్లు దీనికి ప్రధాన కారణాలు.
గోల్డ్ లోన్ల జోరు
ముఖ్యంగా గోల్డ్ లోన్లు ఆకట్టుకుంటున్నాయి. వీటి AUM 48% వార్షిక వృద్ధితో ₹10.6 లక్షల కోట్లకు చేరాయి. ముఖ్యంగా, ₹3 లక్షలు కంటే తక్కువ చిన్న మొత్తాల రుణాలకు డిమాండ్ ఎక్కువగా ఉంది. బంగారం ధరలు పెరగడంతో, తమ ఆస్తులను అమ్ముకోకుండానే రుణగ్రహీతలు ఎక్కువ మొత్తంలో లోన్లు పొందుతున్నారు. హోమ్ లోన్లు కూడా నిలకడైన వృద్ధిని కనబరిచి, ₹41 లక్షల కోట్లకు చేరుకున్నాయి. ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు ఈ విభాగంలో 47.33% మార్కెట్ వాటాను కలిగి ఉన్నాయి. టైర్-2, టైర్-3 నగరాలలో కూడా హోమ్ లోన్ల డిమాండ్ పెరుగుతోంది, ఇవి మొత్తం హోమ్ లోన్లలో 64% వాటాను కలిగి ఉన్నాయి. 2031 నాటికి ఈ మార్కెట్ USD 809.07 బిలియన్లకు చేరుతుందని అంచనా.
సెక్యూర్ కాని రుణాల పరిస్థితి
సెక్యూర్డ్ ఆస్తుల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నప్పటికీ, సెక్యూర్ కాని రుణ విభాగాలు కూడా విస్తరిస్తున్నాయి. పర్సనల్ లోన్లు (Personal Loans) 11% వార్షిక వృద్ధితో ₹15.4 లక్షల కోట్లకు చేరుకోగా, కన్స్యూమర్ డ్యూరబుల్ లోన్లు (Consumer Durable Loans) 18% పెరిగాయి. నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీల (NBFCs) ద్వారా అందించే టూ-వీలర్ లోన్లు (Two-wheeler loans) ₹1.8 లక్షల కోట్లకు చేరాయి. డిజిటల్ లెండింగ్ ప్లాట్ఫామ్లు, AI ఆధారిత అండర్రైటింగ్ ద్వారా పర్సనల్ లోన్ల మంజూరు వేగవంతమైంది. అయితే, క్రెడిట్ కార్డు (Credit Card) జారీల్లో స్వల్ప మందగమనం కనిపిస్తోంది. NBFCలు చిన్న మొత్తాల రుణాలలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుండగా, బ్యాంకులు పెద్ద మొత్తాల పర్సనల్ లోన్లలో వాటాను పెంచుకుంటున్నాయి.
ఆస్తి నాణ్యతలో మెరుగుదల
ఒక ముఖ్యమైన సానుకూల పరిణామం ఆస్తి నాణ్యత (Asset Quality) మెరుగుపడటం. నెట్ 30+ డెలింక్వెన్సీ (Net 30+ delinquency) రేట్లు గత ఏడాదితో పోలిస్తే 3.9% నుంచి **3.3%**కి తగ్గాయి. ఇది రుణగ్రహీతల నుంచి మెరుగైన చెల్లింపు ప్రవర్తనను సూచిస్తుంది. సెక్యూర్డ్ ఆస్తుల వైపు మళ్లింపు, రుణగ్రహీతల క్రమశిక్షణ దీనికి కారణాలు.
పోలిక, స్థూల ఆర్థిక అంశాలు
భారతదేశ క్రెడిట్ వృద్ధి, డిసెంబర్ 2025 నాటికి సుమారు 12.8% వార్షిక వృద్ధితో, అనేక అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే బలంగా ఉంది. భారతదేశ క్రెడిట్-టు-జిడిపి నిష్పత్తి (Credit-to-GDP ratio) సుమారు 93% తో తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, సుస్థిర విస్తరణకు అవకాశం ఉందని సూచిస్తుంది. ద్రవ్యోల్బణం తగ్గడం, ప్రభుత్వ అనుకూల విధానాలు (GST రేటు హేతుబద్ధీకరణ వంటివి) వినియోగాన్ని, పెట్టుబడులను పెంచి, రుణ డిమాండ్ను కొనసాగిస్తున్నాయి. కొన్ని అంచనాల ప్రకారం, 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో క్రెడిట్ వృద్ధి 10-12% పరిధిలో కొనసాగవచ్చు, మరికొన్ని **9.7-10.3%**కి స్వల్పంగా తగ్గుతుందని అంచనా వేస్తున్నాయి.
చారిత్రక నేపథ్యం, సుస్థిరత
భారతదేశ క్రెడిట్ మార్కెట్ చారిత్రకంగా ముఖ్యమైన వృద్ధి దశలను చూసింది. ప్రస్తుత వృద్ధి బాట బలంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, గత చక్రాలు లివరేజ్, ఆస్తి నాణ్యతను నిర్వహించాల్సిన ప్రాముఖ్యతను తెలియజేశాయి. డిజిటల్ పరివర్తన, పాలసీ కార్యక్రమాలతో కూడిన ప్రస్తుత విస్తరణ, గత చక్రాల కంటే నిర్మాణపరంగా ఆరోగ్యకరమైనదని కొందరు భావిస్తున్నారు. అయితే, గత అనుభవాలు సంభావ్య అధికాల పట్ల అప్రమత్తత అవసరాన్ని కూడా హైలైట్ చేస్తాయి.
రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ ఆవశ్యకత
సానుకూల వృద్ధి పోకడలు ఉన్నప్పటికీ, స్థిరమైన క్రెడిట్ విస్తరణకు జాగ్రత్తగా రిస్క్ మేనేజ్మెంట్ అవసరం. ముఖ్యంగా సెక్యూర్డ్ లెండింగ్ బలంగా ఉన్నప్పటికీ, అధిక-టికెట్ రుణాలపై పెరుగుతున్న ఆధారపడటం, సెక్యూర్ కాని విభాగాల పనితీరు, త్వరితగతిన నగదును అందించే గోల్డ్ లోన్లలో గణనీయమైన వృద్ధి, డైనమిక్ వాతావరణాన్ని సూచిస్తున్నాయి. ఆస్తి నాణ్యత మెరుగుపడినప్పటికీ, అంచనా వేయగల క్రెడిట్ ఖర్చులు, మారుతున్న వడ్డీ రేట్ల వల్ల మార్జిన్ కుదింపు, NBFCల పెరుగుతున్న ప్రాబల్యం వంటి అంశాలను నిశితంగా పర్యవేక్షించాల్సిన అవసరం ఉంది. కొన్ని నివేదికల ప్రకారం, ముఖ్యంగా సెక్యూర్ కాని రిటైల్, మైక్రోఫైనాన్స్ విభాగాలలో నిరర్థక ఆస్తులు (NPAs) పెరిగే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
భవిష్యత్ అంచనాలు
భారతీయ బ్యాంకింగ్ రంగానికి సంబంధించిన అంచనాలు నిరంతర వృద్ధిని సూచిస్తున్నాయి. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో క్రెడిట్ విస్తరణ సుమారు 12% ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు. మౌలిక సదుపాయాల ఖర్చులు, దేశీయ డిమాండ్ ఈ వృద్ధికి దోహదం చేస్తాయి. లాభదాయకత బలంగానే కొనసాగే అవకాశం ఉంది. డిజిటల్ లెండింగ్, NBFCల విస్తరణ మార్కెట్ను తీర్చిదిద్దుతూనే ఉంటాయి. ముఖ్యంగా గోల్డ్ లోన్లు వంటి ప్రత్యేక విభాగాలలో NBFCలు బ్యాంకుల కంటే వేగంగా వృద్ధి చెందుతాయని అంచనాలున్నాయి.