దేశంలోని బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో **₹5 లక్షల కోట్ల** సర్ప్లస్ లిక్విడిటీ ఉన్నప్పటికీ, ప్రభుత్వ బాండ్ ఈల్డ్స్ తగ్గడం లేదు. బాండ్లపై మార్క్-టు-మార్కెట్ నష్టాల భయంతో బ్యాంకులు ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను కొనేందుకు వెనకాడుతుండటమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం.
ప్రస్తుతం దేశీయ మార్కెట్లో ఆసక్తికరమైన పరిస్థితి నెలకొంది. బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థ వద్ద ₹5 లక్షల కోట్ల వరకు అదనపు నగదు (Liquidity) అందుబాటులో ఉంది. సాధారణంగా ఇంత భారీ లిక్విడిటీ ఉన్నప్పుడు బాండ్ ధరలు పెరిగి, ఈల్డ్స్ తగ్గాలి. కానీ, ప్రస్తుతం అవేవీ జరగడం లేదు. ఈ వ్యత్యాసం వల్ల ఆర్థిక వ్యవస్థపై అప్పుల భారం పెరుగుతోంది.
బ్యాంకులు ఎందుకు వెనకడుగు వేస్తున్నాయి?
ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీలను (G-Secs) కొనుగోలు చేయడానికి బ్యాంకులు ఎందుకు ఇష్టపడటం లేదు? దీనికి ప్రధాన కారణం 'మార్క్-టు-మార్కెట్' నష్టాల భయం. బాండ్ ఈల్డ్స్ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, బ్యాంకుల వద్ద ఉన్న పాత బాండ్ల విలువ పడిపోతుంది. దీంతో బ్యాంకులు నష్టాలను నమోదు చేయాల్సి వస్తుంది. అంతేకాకుండా, కఠినమైన 'బాసెల్ III' (Basel III) మార్కెట్ రిస్క్ నిబంధనల వల్ల, ఈ నష్టాలను భర్తీ చేయడానికి బ్యాంకులు అదనపు మూలధనాన్ని పక్కన పెట్టాల్సి వస్తోంది.
RBI ముందున్న సవాళ్లు
ఇటీవల ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) 3% కంటే దిగువకు పడిపోయినా, బాండ్ ఈల్డ్స్ అధికంగా ఉండటం RBIకి తలనొప్పిగా మారింది. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే, ప్రైవేట్ రంగంలో పెట్టుబడుల చక్రం దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది.
తదుపరి అడుగు ఏంటి?
అక్టోబర్ లో జరగనున్న మానిటరీ పాలసీ కమిటీ (MPC) సమావేశంలో, RBI కీలక రేట్లను మార్చే అవకాశం తక్కువగా కనిపిస్తోంది. బదులుగా, లిక్విడిటీని మరింత సమర్థవంతంగా నిర్వహించేందుకు 'Forex Sell-Buy Swaps' వంటి మార్గాలను పరిశీలించవచ్చు. పాత పద్ధతిలో ఓపెన్ మార్కెట్ ఆపరేషన్స్ (OMO) అమ్మకాలకు బదులుగా, ఈ కొత్త వ్యూహాలను RBI ఎలా అమలు చేస్తుందనేది ఇన్వెస్టర్లు ఆసక్తిగా గమనిస్తున్నారు.