భారతీయ బ్యాంకులు విదేశీ డిపాజిట్ల ద్వారా **$127 బిలియన్లకు** పైగా నిధులను సేకరించాయి. అయితే, ఖర్చులను తగ్గించుకునే క్రమంలో ఈ డిపాజిట్లపై చెల్లించాల్సిన వడ్డీకి హెడ్జింగ్ (Hedging) చేయకపోవడం ఇప్పుడు పెద్ద రిస్క్గా మారింది. రూపాయి విలువ పడిపోతే బ్యాంకుల లాభాలపై తీవ్ర ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
2026 జూన్లో భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) ప్రవేశపెట్టిన స్పెషల్ స్వ్యాప్ ఫెసిలిటీ ద్వారా మన బ్యాంకులు $127.23 బిలియన్ల భారీ మొత్తాన్ని FCNR-B డిపాజిట్ల రూపంలో సేకరించాయి. ఇది విదేశీ మారక నిల్వలకు ఊతమిచ్చినప్పటికీ, ఈ నిధులపై చెల్లించాల్సిన వడ్డీకి సంబంధించి బ్యాంకులు జాగ్రత్త పడకపోవడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
హెడ్జింగ్ ఖర్చు vs కరెన్సీ రిస్క్
ఆర్బీఐ కేవలం అసలు (Principal) మొత్తానికి మాత్రమే రూపాయి విలువ పడిపోకుండా రక్షణ కల్పిస్తోంది. కానీ, డిపాజిటర్లకు చెల్లించాల్సిన వడ్డీ విషయంలో ఈ రక్షణ లేదు. 3 నుంచి 5 ఏళ్ల కాలపరిమితికి ఈ వడ్డీని హెడ్జ్ చేయాలంటే ఏడాదికి సుమారు 3% ప్రీమియం చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఈ భారాన్ని తప్పించుకోవడానికి చాలా బ్యాంకుల ట్రెజరీ విభాగాలు ప్రస్తుతానికి రిస్క్ తీసుకుంటూనే ఉన్నాయి. రూపాయి స్థిరంగా ఉంటుందనే నమ్మకంతో బ్యాంకులు ఈ వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తున్నాయి.
బ్యాంకుల లాభాలపై ప్రభావం
ప్రస్తుతానికి హెడ్జింగ్ ఖర్చు లేకపోవడం వల్ల బ్యాంకుల మార్జిన్లు బాగున్నాయి. కానీ, అంతర్జాతీయంగా క్రూడాయిల్ ధరలు పెరగడం లేదా అమెరికా ఫెడరల్ రిజర్వ్ వడ్డీ రేట్ల నిర్ణయాల వల్ల రూపాయి విలువ పడిపోతే, పరిస్థితి పూర్తిగా మారుతుంది. డాలర్ కొనుగోలు చేసి వడ్డీ చెల్లించాల్సిన సమయంలో బ్యాంకులు భారీగా నష్టపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇది బ్యాంకుల ప్రాఫిటబిలిటీపై తీవ్ర ఒత్తిడి తెస్తుంది.
వ్యవస్థాగత ప్రమాదాలు
ఒకవేళ కరెన్సీ మార్కెట్లో రూపాయి బలహీనపడితే, అన్ని బ్యాంకులు ఒకేసారి డాలర్ల కోసం మార్కెట్లోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఇది రూపాయి విలువను మరింత పడిపోయేలా చేయడమే కాకుండా, దేశ బ్యాలెన్స్ ఆఫ్ పేమెంట్స్పై ఒత్తిడి పెంచుతుంది. రాబోయే త్రైమాసికాల్లో బ్యాంకులు ఈ డిపాజిట్ల నిర్వహణను ఎలా చేపడతాయనే దానిపై ఇన్వెస్టర్లు కన్నేసి ఉంచారు.