అసలు వ్యూహం ఏంటి?
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) జనవరి 2025 నుండి జనవరి 2026 మధ్య రెపో రేటును మొత్తం 125 బేసిస్ పాయింట్లు తగ్గించినప్పటికీ, బ్యాంకులు తమ వద్ద ఉన్న పాత డిపాజిట్లపై వడ్డీ రేట్లను కేవలం 42 బేసిస్ పాయింట్లు మాత్రమే తగ్గించాయి. కానీ, కొత్తగా తీసుకునే డిపాజిట్లపై మాత్రం దాదాపు 99 బేసిస్ పాయింట్లు (అంటే రేట్ కట్లో 79%) మేర సర్దుబాటు చేశాయి. ఈ వ్యూహం వల్ల, పెరుగుతున్న లోన్ డిమాండ్కు అనుగుణంగానే డిపాజిట్ల వృద్ధి లేకపోయినా, బ్యాంకుల లాభదాయకతకు భంగం వాటిల్లడం లేదు.
ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి, బ్యాంకింగ్ రంగంలో క్రెడిట్ గ్రోత్ (రుణాల వృద్ధి) ఏడాదికి 14.9% ఉండగా, డిపాజిట్ల వృద్ధి కేవలం 12.5% మాత్రమే ఉంది. దీనితో, క్రెడిట్-టు-డిపాజిట్ రేషియో 80% దాటింది. మార్కెట్ నిపుణుల అంచనాల ప్రకారం, స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) 11.20 P/E వద్ద, ఐసీఐసీఐ బ్యాంక్ 15.5 P/E వద్ద, హెచ్డీఎఫ్సీ బ్యాంక్ 15.21 P/E వద్ద, యాక్సిస్ బ్యాంక్ 14.20 P/E వద్ద (మార్చి 2026 నాటికి) ట్రేడ్ అవుతున్నాయి, ఇది స్థిరమైన ఆదాయాన్ని సూచిస్తుంది.
లిక్విడిటీ కొరత & పోటీ
బ్యాంకింగ్ రంగంలో లిక్విడిటీ (నగదు లభ్యత) కూడా తగ్గుతోంది. మార్చి 2026లో బ్యాంకింగ్ సిస్టమ్లో సుమారు ₹65,900 కోట్ల లోటు కనిపించింది. ఇది అంతకుముందు ఉన్న మిగులుకు పూర్తి విరుద్ధం. పన్ను చెల్లింపులు, RBI కరెన్సీ జోక్యాలు దీనికి ప్రధాన కారణాలు. ఈ నగదు కొరత డిపాజిట్ల కోసం పోటీని పెంచుతోంది. దీంతో, బ్యాంకులు డిపాజిట్లపై అధిక వడ్డీ రేట్లను కొనసాగించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడుతోంది.
నోమురా అనలిస్టులు హెచ్చరిస్తున్న ప్రకారం, ఈ లిక్విడిటీ కొరత వల్ల పెరుగుతున్న క్రెడిట్ గ్రోత్, బ్యాంకుల లాభాల మార్జిన్లపై ఒత్తిడి పెంచుతుంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 27 నాటికి డిపాజిట్ వృద్ధి బలహీనంగా ఉంటే, లాభాల మార్జిన్లు తగ్గే అవకాశం ఉంది. Q3 FY26 నాటికి, SBI డిపాజిట్ మార్కెట్లో 22%, రుణాల మార్కెట్లో 20% వాటాను కలిగి ఉంది. SBI విలువ సుమారు ₹9.51 లక్షల కోట్లు కాగా, HDFC బ్యాంక్ విలువ దాదాపు ₹11.77 లక్షల కోట్లుగా ఉంది.
రిస్కులు & భవిష్యత్ అంచనాలు
డిపాజిట్లపై రేట్ల కోతను ఆలస్యం చేయడం స్వల్పకాలంలో లాభాలకు మంచిదే అయినా, క్రెడిట్ డిమాండ్కు తగ్గట్టుగా డిపాజిట్ వృద్ధి లేకపోతే భవిష్యత్తులో సమస్యలు తలెత్తవచ్చు. ప్రైవేట్ బ్యాంకులపై ఎక్కువ ఒత్తిడి ఉండవచ్చు. ఎందుకంటే, ఈ బ్యాంకుల లోన్లు బయటి రేట్లకు త్వరగా అనుగుణంగా మారతాయి కానీ, డిపాజిట్లు అంత వేగంగా మారవు. దీంతో, డిపాజిట్లను ఆకర్షించడంలో విఫలమైతే, ప్రైవేట్ బ్యాంకులు అధిక ఫండింగ్ ఖర్చులతో ఇబ్బంది పడాల్సి వస్తుంది. అంచనాల ప్రకారం, క్రెడిట్-టు-డిపాజిట్ నిష్పత్తి 100% దాటడంతో, బ్యాంకులు మార్కెట్ నుండి రుణాలు తీసుకోవడంపై ఆధారపడాల్సి వస్తుంది, ఇది ఫండింగ్ ఖర్చులను పెంచుతుంది.
విశ్లేషకుల అంచనాల ప్రకారం, బ్యాంకింగ్ రంగంలో లాభాల మార్జిన్లు ఆర్థిక సంవత్సరం 26 చివరి నాటికి లేదా 27 ప్రారంభంలో మెరుగుపడవచ్చు. బ్యాంకులు ప్రస్తుతం అధిక రాబడినిచ్చే రుణాల వైపు మళ్లడం, ఫీజు ఆదాయాన్ని పెంచడం, కార్యాచరణ ఖర్చులను తగ్గించడం వంటి చర్యలతో తమ మార్జిన్లను కాపాడుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. RBI మానిటరీ పాలసీ కమిటీ ప్రస్తుతానికి వడ్డీ రేట్లను స్థిరంగా ఉంచే అవకాశం ఉంది. ఈ స్థిరమైన వడ్డీ రేట్ల వాతావరణం, డిపాజిట్ల నిర్వహణ, రుణాల రీ-ప్రైసింగ్తో పాటు లాభాల మార్జిన్లకు మద్దతు ఇస్తుందని భావిస్తున్నారు. యాక్సిస్ బ్యాంక్ CEO, అమితాబ్ చౌదరి, బలమైన బ్యాలెన్స్ షీట్లు, టెక్నాలజీ పెట్టుబడులతో బ్యాంకింగ్ రంగం 15% క్రెడిట్ గ్రోత్ను ఎదుర్కోవడానికి సిద్ధంగా ఉందని ధీమా వ్యక్తం చేశారు.