మహిళల ఆర్థిక భాగస్వామ్యంలో కీలక మార్పు
భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో మహిళల భాగస్వామ్యం పెరుగుతోందనడానికి ఇది చక్కటి నిదర్శనం. ముఖ్యంగా వ్యాపారాల కోసం తీసుకుంటున్న రుణాల పెరుగుదల, మహిళలు వ్యాపార రంగంలో ఎంత చురుగ్గా ఉన్నారో తెలియజేస్తోంది.
రుణాలు భారీగా పెరిగాయి, వ్యాపార రుణాలకు అధిక డిమాండ్
మహిళల క్రెడిట్ పోర్ట్ఫోలియోలు 2025 నాటికి ₹76 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంటాయని అంచనా. ఇది 2017 నాటి ₹16 లక్షల కోట్ల నుంచి దాదాపు ఐదు రెట్లు ఎక్కువ. దీంతో దేశంలోని మొత్తం క్రెడిట్లో మహిళల వాటా 26% కి చేరుకుంది. ఇందులో కీలకమైన మార్పు ఏంటంటే, రుణాల రకాల్లో వచ్చిన వైవిధ్యం. గతంలో వ్యక్తిగత అవసరాలకు తీసుకునే రుణాల వాటా ఎక్కువగా ఉండగా, ఇప్పుడు వ్యాపారాలకు ఫైనాన్సింగ్, ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడానికి తీసుకునే వ్యాపార రుణాల వాటా 2017లో 16% నుంచి 25% కి పెరిగింది. ఈ వ్యాపార రుణాల విలువ ఏకంగా 7.5 రెట్లు పెరిగింది. అయితే, వ్యక్తిగత రుణాల వాటా 71% ఉన్నప్పటికీ, గతంతో పోలిస్తే స్వల్పంగా తగ్గింది.
మెరుగైన రీపేమెంట్స్, డిజిటల్ యాక్సెస్ తో వృద్ధి
పురుషులతో పోలిస్తే మహిళలు అప్పులను సకాలంలో తిరిగి చెల్లించడంలో (Repayment Discipline) ముందుంటున్నారు. పురుషుల డిఫాల్ట్ రేటు 3.3% ఉండగా, మహిళల డిఫాల్ట్ రేటు కేవలం 2.8% గా నమోదైంది. ఈ బలమైన రికవరీ వల్ల మహిళల లోన్ పోర్ట్ఫోలియోలు వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్నాయి. 2020-2025 మధ్య కాలంలో, మహిళల క్రెడిట్ వృద్ధి రేటు వార్షికంగా సగటున 14.2% ఉండగా, పురుషులది కేవలం 8.2% గా ఉంది. రుణాల కోసం అప్లై చేసుకోవడం, వాటిని మేనేజ్ చేయడం వంటి ప్రక్రియలను డిజిటల్ వ్యవస్థలు సులభతరం చేశాయి. దీనితో ఫార్మల్ క్రెడిట్ (Formal Credit) మహిళలకు వేగంగా అందుబాటులోకి వస్తోంది. కన్స్యూమర్ లోన్లకు (Consumer Loans) ఒకే రోజులో అప్రూవల్స్ (Same-day Approvals) 2022లో 34% ఉండగా, 2025 నాటికి 45% కి పెరగనుంది.
సవాళ్లు ఇంకా ఉన్నాయి
అయినప్పటికీ, కొన్ని సవాళ్లు ఇంకా మిగిలి ఉన్నాయి. మహిళల్లో ఆర్థిక అక్షరాస్యత (Financial Literacy) తక్కువగా ఉంది; కేవలం 21% మందికి ప్రాథమిక ఆర్థిక పరిజ్ఞానం ఉంటే, 13% మందికి మాత్రమే ఆర్థిక రిస్క్ లు, ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) పై అవగాహన ఉంది. పురుషులతో (35%) పోలిస్తే మహిళల్లో డిజిటల్ టూల్స్ వాడకం (28%) కూడా తక్కువ. మహిళలు నడిపే వ్యాపారాలు (Women-led Businesses) ఇంకా నిధుల కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి, ఇది $11.4 బిలియన్లకు పైగానే ఉంది. చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (MSMEs) ఇచ్చే క్రెడిట్లో కేవలం 7% మాత్రమే మహిళా వ్యాపారాలకు వెళ్తోంది. మహిళల సగటు వ్యాపార రుణం ₹5.3 లక్షలు ఉండగా, పురుషుల సగటు ₹11.6 లక్షలు గా ఉంది. దీనితో వ్యాపారాలు విస్తరించడానికి పెద్ద మొత్తంలో నిధులు అవసరం. అనేక ప్రభుత్వ పథకాలపై కూడా అవగాహన తక్కువగా ఉంది, దాదాపు నాలుగో వంతు (quarter) మంది మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు (Entrepreneurs) వీటి గురించి తెలియదు.
భవిష్యత్తులోనూ వృద్ధి అంచనాలు
భారతదేశంలో మహిళలకు క్రెడిట్ అందుబాటు మరింత విస్తృతం అవుతుందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. దాదాపు 45 కోట్ల మంది మహిళలు లోన్లకు అర్హులుగా ఉన్నారు, ఇది ఒక పెద్ద అవకాశం. రుణదాతలు ఇప్పుడు మహిళలను కేవలం లోన్లు తీసుకోవడమే కాకుండా, ఫార్మల్ ఫైనాన్షియల్ సిస్టమ్ లో (Formal Financial System) వారి భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడంపై దృష్టి సారించారు. గృహ రుణాల (Housing Finance) రంగంలో మహిళలు కొత్తగా తీసుకుంటున్న రుణాల్లో 69% వాటాతో దూసుకెళ్తున్నారు. మహిళల ఆర్థిక శక్తిని పూర్తిగా వినియోగించుకోవడానికి, వేగవంతమైన క్రెడిట్ వృద్ధి వల్ల వచ్చే రిస్క్ లను తగ్గించడానికి, ఆర్థిక విద్య (Financial Education)పై మరింత దృష్టి పెట్టడం, మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు ప్రత్యేక మద్దతు అందించడం చాలా ముఖ్యం.