మొత్తం మీద చూస్తే, ఇండియా మైక్రోఫైనాన్స్ సెక్టార్ ఆస్తుల నాణ్యతలో మంచి పురోగతిని సాధించింది. మార్చి 2026 నాటికి డెలింక్వెన్సీ రేట్లు రికార్డు స్థాయిలో **2.3%**కి పడిపోయాయి. NBFC-MFIs యొక్క పోర్ట్ఫోలియో ఎట్ రిస్క్ (PAR) 1-180 రోజులు కూడా డిసెంబర్ 2025 నాటికి **3.9%**కి మెరుగుపడింది. అయితే, ఈ సానుకూల గణాంకాల వెనుక, ఒక ప్రత్యేకమైన రుణగ్రహీతల వర్గం మాత్రం తీవ్రమైన ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది.
సమస్య ఏంటంటే, దాదాపు 1.5 మిలియన్ మంది వ్యక్తులు నాలుగు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మైక్రోఫైనాన్స్ సంస్థల నుండి రుణాలు తీసుకున్నారు. ఈ రుణగ్రహీతలు కలిపి సుమారు ₹15,800 కోట్లు అప్పుగా ఉన్నారు. వీరి సగటు బకాయిలు ₹1 లక్ష కంటే ఎక్కువ, ఇది సాధారణ మైక్రోఫైనాన్స్ కస్టమర్ల బ్యాలెన్స్ కంటే రెట్టింపు.
మిడ్-2024 నుండి అమల్లోకి వచ్చిన కొత్త పరిశ్రమ నియమావళి (Industry Guardrails) ప్రకారం, ఒక రుణగ్రహీత గరిష్టంగా మూడు మైక్రోఫైనాన్స్ సంస్థల నుండి మాత్రమే రుణం తీసుకోవచ్చు. దీంతో, ఈ మల్టీ-బారోవర్లకు కొత్తగా రుణాలు అందడం కష్టమైంది. ఇది వారి ఇప్పటికే ఉన్న రుణాల చెల్లింపు భారాన్ని మరింత పెంచుతోంది.
మొత్తం రంగం 2.3% తక్కువ డెలింక్వెన్సీ రేటుతో ఉన్నప్పటికీ, ఈ మల్టీ-బారోవర్ల నుండి వచ్చిన ₹15,800 కోట్ల పోర్ట్ఫోలియోలో దాదాపు 10% అప్పులు 30 నుండి 180 రోజులకు పైగా బకాయి పడ్డాయి. మార్చి 2025 నాటికి, మూడు కంటే ఎక్కువ మంది రుణదాతల నుండి రుణాలు పొందిన వారి వాటా NBFC-MFI రుణగ్రహీతలలో సుమారు **17%**కి పడిపోయినట్లు అంచనాలున్నాయి. కొన్ని నివేదికల ప్రకారం, సెప్టెంబర్ 2025 నాటికి ఈ సంఖ్య 2.8 మిలియన్ మంది రుణగ్రహీతలకు చేరింది. అయినప్పటికీ, కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆలస్యంగా చెల్లించే బకాయిలు (PAR 180+) పెరుగుతూనే ఉన్నాయి, ఇవి దీర్ఘకాలంగా బకాయిపడిన ఖాతాలను క్రమబద్ధీకరించడంలో సవాళ్లను సూచిస్తున్నాయి.
NBFC-మైక్రోఫైనాన్స్ సంస్థలు (NBFC-MFIs) మార్కెట్ లో అతిపెద్ద వాటాను (డిసెంబర్ 2025 నాటికి సుమారు 42.1%) కలిగి ఉన్నాయి. ఈ రంగం దూకుడుగా వాల్యూమ్-ఆధారిత వృద్ధి నుండి 'తెలివిగా రుణాలు ఇవ్వడం' (Lending Smarter) మరియు బ్యాలెన్స్ షీట్ స్థిరత్వాన్ని పెంచడంపై దృష్టి సారిస్తోంది. బీహార్, తమిళనాడు, ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి కీలక రాష్ట్రాలు మొత్తం పోర్ట్ఫోలియోలో గణనీయమైన భాగాన్ని కలిగి ఉండటంతో, స్థానిక ఒత్తిళ్ల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
ఇండియా మైక్రోఫైనాన్స్ రంగం గతంలో 2010లో ఆంధ్రప్రదేశ్ సంక్షోభం వంటి తీవ్రమైన సమస్యలను చవిచూసింది. అప్పుడు దూకుడుగా రుణాలు ఇవ్వడం, అధిక అప్పులు తీసుకోవడం వల్ల విస్తృతమైన డిఫాల్టులు నమోదయ్యాయి. ప్రస్తుతం, సెల్ఫ్-రెగ్యులేటరీ ఆర్గనైజేషన్లు (SROs) మరియు MFIN ప్రవేశపెట్టిన నియమావళులు, రుణగ్రహీతల క్రెడిట్ ఎక్స్పోజర్ను పరిమితం చేయడం ద్వారా ఇలాంటివి పునరావృతం కాకుండా నిరోధించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. RBI కూడా గ్రామీణ ప్రాంతాలకు ₹1.25 లక్షలు, పట్టణ/అర్ధ-పట్టణ ప్రాంతాలకు ₹2 లక్షలు గృహ ఆదాయ పరిమితులను పెంచింది.
విశ్లేషకులు మాత్రం జాగ్రత్తగా ఉన్నారు. CARE రేటింగ్స్ FY2026లో ఈ రంగానికి ఆస్తుల నాణ్యత, ఆదాయాలపై 'నెగటివ్' ఔట్లుక్ను కలిగి ఉంది. ICRA కూడా ఆస్తుల నాణ్యతలో సమస్యలు కొనసాగుతున్నాయని పేర్కొంది. NBFC-MFIsకి క్రెడిట్ ఖర్చులు గణనీయంగా పెరిగాయి. రైట్-ఆఫ్లు రిపోర్ట్ చేసిన పోర్ట్ఫోలియో నాణ్యతను మెరుగుపరిచినప్పటికీ, అంతర్లీన నష్టాలు కనిపిస్తూనే ఉన్నాయి. తక్కువ-ఆదాయ జనాభాకు, అస్థిరమైన నగదు ప్రవాహాలు, పరిమిత ఆర్థిక అక్షరాస్యత కలిగిన వారికి రుణాలు ఇవ్వడం వల్ల మైక్రోఫైనాన్స్ రుణాల స్వభావంలోనే నిర్మాణాత్మక నష్టాలున్నాయి.
అయినప్పటికీ, పరిశ్రమ పరిశీలకులు 'మెజర్డ్ గ్రోత్' (Measured Growth) దశను ఆశిస్తున్నారు. FY2026-28లో ఆస్తుల అండర్ మేనేజ్మెంట్ (AUM) మితమైన CAGR తో వృద్ధి చెందుతుందని, మార్కెట్ 2034 నాటికి సుమారు 9.77% CAGRతో USD 17.7 బిలియన్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా వేస్తున్నారు. అయితే, ఇది మారుతున్న నిబంధనలు, ఆర్థిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మారడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
