భారత్ మైక్రోఫైనాన్స్ రంగం: రికవరీ జోరులో బ్యాంకులు.. SFBలు వెనక్కి!

మైక్రోఫైనాన్స్ లో బలమైన పునరాగమనం, ఆస్తుల నాణ్యత మెరుగు

గత పదకొండు క్వార్టర్లుగా లోన్ బుక్స్ తగ్గుముఖం పట్టి, భారీ రైట్-ఆఫ్స్ తర్వాత, భారత మైక్రోఫైనాన్స్ సెక్టార్ ఇప్పుడు మళ్ళీ గాడిలో పడింది. జనవరి నుంచి మార్చి మధ్య కాలంలో, ఈ రంగం యొక్క గ్రాస్ లోన్ పోర్ట్‌ఫోలియో 5.3% మేర వృద్ధి చెందింది. డిసెంబర్ 2025 నాటికి మూడేళ్ల కనిష్ట స్థాయికి పడిపోయిన ఈ రంగం, ఇప్పుడు పుంజుకుంటోంది. మార్చి చివరి నాటికి లోన్ బుక్ ₹3.39 లక్షల కోట్లకు చేరింది. అంతకుముందు త్రైమాసికంలో ఇది ₹3.22 లక్షల కోట్లుగా ఉంది. 2024 మార్చి 31న ₹4.43 లక్షల కోట్ల గరిష్ట స్థాయి నుండి ఇది గణనీయమైన తగ్గుదల తర్వాత వచ్చిన పురోగతి.

రుణగ్రహీతల నుంచి చెల్లింపులు మెరుగుపడటంతో, Equifax India డేటా ప్రకారం, 30+ రోజుల డిలింక్వెన్సీ రేటు జనవరి-మార్చి కాలంలో **2.3%**కి పడిపోయింది. ఇది గత ఐదు క్వార్టర్లలోనే అత్యల్పం. 2025 ఆర్ధిక సంవత్సరంలో ఈ రేటు **6.2%**కి చేరిన కష్టకాలంతో పోలిస్తే ఇది పెద్ద మార్పు.

మార్కెట్ లో విభజన: బ్యాంకులు దూసుకుపోతుంటే, SFBలు వెనక్కి

ఈ పునరుద్ధరణలో ప్రధానంగా నాన్-బ్యాంకింగ్ ఫైనాన్షియల్ కంపెనీ-మైక్రోఫైనాన్స్ ఇన్స్టిట్యూషన్స్ (NBFC-MFIs) మరియు ప్రైవేట్ బ్యాంకులు ముందున్నాయి. NBFC-MFIs తమ వ్యాపారాన్ని త్రైమాసికానికి 7.7% పెంచుకుని, ₹1.42 లక్షల కోట్లతో 42% మార్కెట్ వాటాను సాధించాయి. ప్రైవేట్ బ్యాంకులు మరింత వేగంగా, 8.8% వృద్ధితో ₹89,548 కోట్లకు చేరుకుని, 26% మార్కెట్ ను ఆక్రమించాయి. దీనికి విరుద్ధంగా, స్మాల్ ఫైనాన్స్ బ్యాంకులు (SFBs) తమ మైక్రోఫైనాన్స్ కార్యకలాపాలను తగ్గించాయి. వీటి మొత్తం వ్యాపారం గత క్వార్టర్లో ₹54,234 కోట్ల నుండి ₹50,725 కోట్లకు పడిపోయింది. SFBలు క్రెడిట్ రిస్క్ ను తగ్గించుకోవడానికి సెక్యూర్డ్ లోన్లపై (Secured Loans) ఎక్కువ దృష్టి సారిస్తున్నాయి. L&T Finance వంటి ఇతర NBFCలు కూడా స్వల్పంగా వృద్ధిని సాధించాయి.

గత కష్టాలు, నియంత్రణ చర్యలు, ఫిన్‌టెక్ ప్రభావం

గతంలో, 2025 డిసెంబర్ నాటికి గ్రాస్ లోన్ పోర్ట్‌ఫోలియో ఏడాదికి సుమారు 18% మేర తగ్గి, 2025 ఆర్ధిక సంవత్సరంలో 13.9% క్షీణించింది. అప్పుడు క్రెడిట్ ఖర్చులు **15.5%**కి పెరిగాయి. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మార్గదర్శకాలు, NBFC-MFIs కి కనీస ఆస్తి అవసరాన్ని 75% నుండి **60%**కి తగ్గించడం వంటి చర్యలతో స్థిరత్వాన్ని అందించింది. 2022 జులై, 2025 జనవరి నాటి మాస్టర్ డైరెక్షన్స్ వంటి నియమాలతో వడ్డీ రేట్లు, ఆదాయ పరిమితులు (₹3 లక్షలు వార్షికం), మరియు నెలవారీ ఆదాయంలో 50% మించని EMI వంటివి రుణగ్రహీతలను రక్షించడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి.

ఫిన్‌టెక్ (Fintech) ఆవిష్కరణలు భారత మైక్రోఫైనాన్స్‌లో క్లయింట్ రీచ్, సామర్థ్యాన్ని పెంచాయి. డిజిటల్ లెండింగ్ ప్లాట్‌ఫామ్స్, పేమెంట్ గేట్‌వేలు సాంప్రదాయ MFI సేవలకు తోడ్పడుతున్నాయి. అయితే, డిజిటల్ మార్పులు చిన్న MFIs కి సవాళ్లను విసురుతున్నాయి. అనేక లెండింగ్ యాప్‌లు, ఫిన్‌టెక్‌ల పెరుగుదలతో, మైక్రో-లెండింగ్ సంస్థలు అతిగా రుణాలు ఇవ్వకుండా జాగ్రత్తపడాలి.

మార్కెట్ లో మార్పులు, రిస్కులు, భవిష్యత్ అంచనాలు

2010 ఆంధ్రప్రదేశ్ సంక్షోభం తర్వాత, సంస్కరణలు NBFC-MFI కేటగిరీని, కఠినమైన వడ్డీ రేటు పరిమితులను తెచ్చాయి. ఇప్పుడు NBFC-MFIs, ప్రైవేట్ బ్యాంకులు విస్తరిస్తుంటే, SFBలు వెనక్కి తగ్గడం ఈ రంగం యొక్క లాభదాయకత, రిస్క్ పై పునరాలోచనను సూచిస్తుంది. SFBలు క్రెడిట్ రిస్క్ మేనేజ్‌మెంట్ కోసం సెక్యూర్డ్ లెండింగ్‌పై ఎక్కువ దృష్టి పెడుతున్నాయి. ఈ విభజన, మైక్రోఫైనాన్స్ ఎకోసిస్టమ్‌లో కొంతమంది స్థిరత్వం, రిస్క్ తగ్గింపు వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారని తెలియజేస్తుంది.

ప్రధాన రిస్క్ ఏంటంటే, స్మాల్ ఫైనాన్స్ బ్యాంకులు మైక్రోఫైనాన్స్ ఎక్స్పోజర్‌ను తగ్గించుకోవడం. ఇది రిస్క్, రాబడిపై పునరాలోచనను సూచిస్తుంది. అనేక మంది రుణగ్రహీతలు బహుళ లోన్‌లు తీసుకోవడం వల్ల ఓవర్-ఇండెబ్టెడ్‌నెస్ (Over-indebtedness) ప్రమాదం పెరుగుతోంది. ఫిన్‌టెక్‌ల నుండి తీవ్రమైన పోటీ, కఠినమైన నిబంధనలు పాటించని లెండింగ్ యాప్‌లు ఈ ప్రమాదాన్ని పెంచుతాయి. బీహార్ వంటి రాష్ట్రాల్లో కొత్త బిల్లులు స్థానిక నియంత్రణ అడ్డంకులను సూచిస్తున్నాయి. NBFC-MFIs కి RBI మినిమం అసెట్ రేషియో **60%**కి మార్చడం, పేదవారికి సేవ చేసే సామర్థ్యాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు. చిన్న, మధ్యస్థ MFIsకి నిధుల కొరత కూడా ఒక సవాలు.

క్రెడిట్ ఖర్చులు ఇప్పటికీ పెద్ద సవాలుగా ఉన్నాయి. 2025 సెప్టెంబర్ నాటికి ఇవి **15.5%**కి చేరాయి. బీహార్, ఉత్తరప్రదేశ్, తమిళనాడు వంటి రాష్ట్రాలపై రుణ పుస్తకాలు ఎక్కువగా కేంద్రీకృతం కావడం కూడా రిస్క్ ను పెంచుతుంది. 2026 ఆర్ధిక సంవత్సరంలో మైక్రోఫైనాన్స్ రంగానికి 4% వృద్ధిని, 2027 ఆర్ధిక సంవత్సరంలో మెరుగైన లోన్ క్వాలిటీతో బలమైన పునరుద్ధరణను విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. చాలా సంస్థలు వేగవంతమైన విస్తరణ కంటే బ్యాలెన్స్ షీట్ స్థిరత్వం, రిస్క్ మేనేజ్‌మెంట్‌పై దృష్టి పెడతాయి. SFBల వ్యూహాత్మక మార్పులు, పోటీతో కూడిన మార్కెట్ భవిష్యత్తును సూచిస్తున్నాయి.