భారత మైక్రోఫైనాన్స్ రంగంలో భారీ మార్పు: డిజిటల్ విప్లవం.. కానీ రిస్కులు కూడా!

గతంలో 46% వరకు ఉన్న అనధికారిక రుణాలు ఇప్పుడు కేవలం 1% కి పడిపోవడం భారత మైక్రోఫైనాన్స్ రంగంలో ఒక విప్లవాత్మక మార్పును సూచిస్తోంది. 100% డిజిటల్ పద్ధతిలో రుణాలు అందజేయడం, రుణగ్రహీతల్లో పెరుగుతున్న నమ్మకం ఈ పరివర్తనకు ప్రధాన కారణాలు.

గతంలో అనధికారికంగా అప్పులిచ్చేవారు 97%-178% వరకు అధిక వడ్డీలు వసూలు చేసేవారు. ఇప్పుడు డిజిటల్ పద్ధతుల వల్ల రుణగ్రహీతలకు డబ్బు వేగంగా అందుతోంది. డిజిటల్ చెల్లింపులు కూడా సుమారు 12% కి చేరాయి, ఇది మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది.

ఈ రుణాల్లో 75.4% ఆదాయాన్ని పెంచుకునే కార్యకలాపాలకే వెళ్తుండటం ఆర్థికాభివృద్ధికి ఊతం ఇస్తోంది. ఈ రంగం సుమారు 1.3 కోట్ల ఉద్యోగాలను కల్పిస్తూ, దేశ జీడీపీలో 2.03% వాటాను అందిస్తోంది.

అయితే, Q3 FY 2025-26 గణాంకాల ప్రకారం, మొత్తం రుణాల పోర్ట్‌ఫోలియోలో 18.3% క్షీణత కనిపించింది. అయినప్పటికీ, NBFC-MFIs డిస్బర్స్‌మెంట్లు పెరిగాయి, ఆస్తుల నాణ్యత మెరుగుపడింది. 2024 నాటికి రంగం యొక్క మొత్తం గ్రాస్ లోన్ పోర్ట్‌ఫోలియో ₹3.93 లక్షల కోట్లకు చేరింది. 2034 నాటికి ఈ మార్కెట్ విలువ USD 17.7 బిలియన్లకు చేరుతుందని, వార్షిక వృద్ధి రేటు 9.77% ఉంటుందని అంచనా.

రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మార్గదర్శకాలతో కూడిన కఠినమైన డిజిటల్ రుణ నిబంధనలు, ఫిన్‌టెక్ కంపెనీల నుంచి పెరుగుతున్న పోటీ ఈ రంగాన్ని కొత్త పుంతలు తొక్కిస్తున్నాయి. AI ఆధారిత క్రెడిట్ స్కోరింగ్, మొబైల్ ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు సామర్థ్యాన్ని పెంచుతున్నా, చివరి మైలు వరకు సేవలు అందించడంలో సవాళ్లున్నాయి. బంధన్ బ్యాంక్, ఉజ్జీవన్ స్మాల్ ఫైనాన్స్ బ్యాంక్ వంటి సంప్రదాయ సంస్థల మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్, పీ/ఈ రేషియోలలో మార్పులు కనిపిస్తున్నాయి.

డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల నిర్వహణ, నిబంధనల పాటించడం, పెరుగుతున్న రుణగ్రహీతలను పర్యవేక్షించడం వంటి ఆపరేషనల్ కాస్ట్స్ ఇప్పటికే తక్కువగా ఉన్న లాభాలపై ఒత్తిడి తెస్తున్నాయి. పెరుగుతున్న వడ్డీ రేట్లు MFIsకి నిధుల ఖర్చులను పెంచవచ్చు. ఫిన్‌టెక్ సంస్థల నుంచి తీవ్రమైన పోటీ, రంగంలో సంభావ్య కన్సాలిడేషన్ కూడా సవాళ్లు విసురుతున్నాయి.

Q3 FY 2025-26 లో నమోదైన 18.3% పోర్ట్‌ఫోలియో సంకోచం, రంగంలో అంతర్గత ఒత్తిడిని సూచిస్తుంది, దీనిని నిశితంగా గమనించాలి.

విశ్లేషకులు భారత మైక్రోఫైనాన్స్ రంగంపై ఆశాభావంతోనే ఉన్నారు. అయితే, దూకుడుగా విస్తరించడం, వడ్డీ రేట్ల అస్థిరతపై అప్రమత్తతతో ఉండాలని హెచ్చరిస్తున్నారు. ఆర్థిక స్థిరత్వం, సామాజిక సేవలను సమతుల్యం చేసుకోవడం, డిజిటల్ సాధనాలను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించడం, నియంత్రణ మార్పులకు అనుగుణంగా మారడంపైనే ఈ రంగం భవిష్యత్ ఆధారపడి ఉంది. గ్రామీణ రుణ వృద్ధి అవకాశాలు బాగున్నాయి.