ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల (PSB) విలీనాలు ఇక తాత్కాలికంగా నిలిచిపోయాయి! 'మేగా-లెండర్స్' రూపకల్పనపై ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ ఫోకస్

గతంలో 2019-2020 మధ్య జరిగిన పబ్లిక్ సెక్టార్ బ్యాంకుల (PSB) విలీనాలు, ఉదాహరణకు బ్యాంక్ ఆఫ్ బరోడా, పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంక్, కెనరా బ్యాంక్, ఇండియన్ బ్యాంక్ వంటివి, లాభదాయకత మరియు సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరిచి, పెద్ద, మరింత స్థిరమైన సంస్థలను సృష్టించాయి. అయితే, ప్రస్తుత ప్రభుత్వం యొక్క 'వికసిత్ భారత్' దార్శనికతను చేరుకోవడానికి, కేవలం విలీనాల కంటే, భవిష్యత్తు అవసరాలకు తగిన 'మేగా-లెండర్స్' ను నిర్మించడంపై ఇప్పుడు దృష్టి సారించింది. ఈ లక్ష్యంతోనే 'వికసిత్ భారత్ కోసం బ్యాంకింగ్ పై ఉన్నత స్థాయి కమిటీ'ని ఏర్పాటు చేశారు. ఇది మునుపటి ఏకీకరణ వ్యూహాలకు భిన్నంగా, సమగ్రమైన పరిశీలనతో కూడిన దీర్ఘకాలిక నిర్మాణ ప్రణాళికను రూపొందించే దిశగా అడుగులు వేస్తుంది. ఈ కొత్త విధానం, బ్యాంకింగ్ రంగ సంస్కరణలకు ఒక క్రమబద్ధమైన, లోతైన మార్గాన్ని సూచిస్తుంది.

రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) గవర్నర్ సంజయ్ మల్హోత్ర మాట్లాడుతూ, బ్యాంకులు రాబోయే 4-5 సంవత్సరాల పాటు క్రెడిట్ వృద్ధిని కొనసాగించేంత మూలధనంతో ఉన్నాయని భరోసా ఇచ్చారు. అయితే, బ్యాంకింగ్ రంగం కొన్ని ఆర్థిక ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. జనవరి 2026 నాటికి, బ్యాంక్ క్రెడిట్ వృద్ధి 13.1% కు తగ్గగా, డిపాజిట్ వృద్ధి 10.6% కి చేరింది. ఈ వ్యత్యాసం వల్ల లోన్-టు-డిపాజిట్ రేషియో (LDR) 81.7% కి పెరిగింది. ఇది ఫండింగ్ విషయంలో సవాలుగా మారుతుంది. లిక్విడిటీ బిగుసుకుంటున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు (PSBs) లోన్లు అందించడంలో తమ మార్కెట్ వాటాను పెంచుకున్నాయి. ICRA వంటి విశ్లేషకులు FY27 లో క్రెడిట్ వృద్ధి 13% ఉంటుందని అంచనా వేస్తున్నప్పటికీ, LDR ను ఒక ప్రధాన ఆందోళనగా పేర్కొంటున్నారు.

బ్యాంకింగ్ రంగ సమీక్షతో పాటు, బడ్జెట్ 2026-27 లో పవర్ ఫైనాన్స్ కార్పొరేషన్ (PFC) మరియు రూరల్ ఎలక్ట్రిఫికేషన్ కార్పొరేషన్ (REC) వంటి ప్రభుత్వ రంగ ఆర్థిక సంస్థల పునర్వ్యవస్థీకరణకు ప్రతిపాదించారు. ఈ చర్య ఈ కీలక సంస్థల సామర్థ్యాన్ని, స్కేల్ ను పెంచే లక్ష్యంతో ఉంది. PFC, REC ఒకే రకమైన రంగంలో పనిచేస్తాయి. గత సంవత్సరంలో స్టాక్ పనితీరులో PFC, REC కంటే మెరుగ్గా ఉంది. ఈ సంస్థలు తక్కువ P/E నిష్పత్తులను కలిగి ఉన్నాయి (PFC సుమారు 5.1-5.4, REC సుమారు 5.4-7.2), ఇవి తక్కువ అంచనా వేయబడ్డాయని లేదా పరిణితి చెందిన, స్థిరమైన వ్యాపారాలను సూచిస్తున్నాయని భావించవచ్చు.

అయితే, ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీ ఏర్పాటు వ్యూహాత్మకమైనదే అయినా, బ్యూరోక్రాటిక్ జాప్యాలు, నిర్ణయాల అమలులో ఆలస్యం వంటి ప్రమాదాలు లేకపోలేదు. తక్షణ విలీనాల రోడ్‌మ్యాప్ లేకపోవడం, 'మేగా-లెండర్స్' వ్యూహాల అమలుపై అనిశ్చితిని సృష్టించవచ్చు. మార్కెట్ లో పోటీ తీవ్రంగానే ఉంది. ప్రైవేట్ బ్యాంకులైన HDFC బ్యాంక్, ICICI బ్యాంక్, అధిక P/E నిష్పత్తులతో (~18x-21x) ట్రేడ్ అవుతుండగా, SBI (P/E ~10.7-14) మరియు బ్యాంక్ ఆఫ్ బరోడా (P/E ~7.8-8.3) వంటి PSBs తక్కువ వాల్యుయేషన్లతో ఉన్నాయి. SBI మార్కెట్ క్యాప్ ₹11 ట్రిలియన్ దాటింది. డిపాజిట్ వృద్ధి నెమ్మదిగా ఉండటం వల్ల బ్యాంకింగ్ రంగం హోల్‌సేల్ ఫండింగ్‌పై ఎక్కువగా ఆధారపడటం ఒక నిరంతర బలహీనత. ఇటీవల IDFC ఫస్ట్ బ్యాంక్‌లో జరిగిన ₹590 కోట్ల మోసం, RBI గవర్నర్ మల్హోత్ర దీనిని వ్యవస్థాగత సమస్య కాదని పేర్కొన్నప్పటికీ, రంగం అంతటా పటిష్టమైన అంతర్గత నియంత్రణలు, నిఘా అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతోంది.

2047 నాటికి అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా మారాలనే 'వికసిత్ భారత్' లక్ష్యం, బ్యాంకింగ్ రంగాన్ని $30 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మద్దతు ఇచ్చే సామర్థ్యంతో ఉండాలని కోరుతోంది. దీనికి బ్యాంకులు తమ పరిధిని, సామర్థ్యాన్ని విపరీతంగా విస్తరించుకోవాలి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఫైనాన్షియల్ సర్వీసెస్ M&A లలో సామర్థ్యం, టెక్నాలజీ అడ్వాన్స్‌మెంట్ కోసం ఏకీకరణ వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు. 'మేగా-లెండర్స్' పై దృష్టి పెట్టడం, 2047 నాటికి ప్రపంచంలోని టాప్ 20 బ్యాంకుల్లో రెండు భారతీయ బ్యాంకులు ఉండాలనే ఆశయంతో సమానంగా, గ్లోబల్ స్థాయిలో పోటీపడగల సంస్థలను సృష్టించే దీర్ఘకాలిక వ్యూహాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ కమిటీ-ఆధారిత విధానం, ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యాలను ఆచరణీయ సంస్కరణలుగా మార్చగల సామర్థ్యంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.