భారత బ్యాంకులు: రుణ విధానంలో EAC-PM కీలక ప్రతిపాదన - ఏం మారనుంది?

ప్రాధాన్యతా రంగ రుణాల్లో మార్పుల ప్రతిపాదన

భారతదేశంలో బ్యాంకులు తమ రుణాల్లో కొంత భాగాన్ని Priority Sectorలకు కేటాయించాల్సిన నిబంధనలున్నాయి. ఈ నిబంధనలను సమీక్షించాలని, బ్యాంకుల పనితీరులో మరింత వెసులుబాటు కల్పించాలని ప్రధానమంత్రి ఆర్థిక సలహా మండలి (EAC-PM) ఒక ప్రతిపాదన చేసింది. ఈ రంగాలకు ప్రస్తుతం అందుతున్న రుణాలు గణనీయంగా పెరిగాయి. 2019లో ₹23.01 లక్షల కోట్లుగా ఉన్న ఈ మొత్తం, 2024 నాటికి ₹42.73 లక్షల కోట్లకు అంటే దాదాపు 85% మేర పెరిగింది. అయినప్పటికీ, ప్రస్తుత వ్యవస్థ ఆర్థికంగా అంత సమర్థవంతంగా లేదని, సరైన వారికి రుణాలు అందడం లేదని ఈ ప్రతిపాదన విశ్లేషిస్తోంది.

ఆర్థిక సామర్థ్యం vs సామాజిక లక్ష్యాలు

దాదాపు 50 ఏళ్లుగా మారకుండా ఉన్న ఈ Priority Sector Advances (PSA) నిబంధనలు, ఇప్పుడు నేరుగా ప్రభుత్వ నిధుల కంటే తక్కువ ఆర్థిక సామర్థ్యాన్ని చూపుతున్నాయని EAC-PM పేపర్ పేర్కొంటోంది. చిన్న రైతులు, చిన్న వ్యాపారాలు, వెనుకబడిన వర్గాల వారికి మెరుగైన మద్దతు అందించాలనే సామాజిక లక్ష్యం, కఠినమైన ఆర్థిక సాధ్యాసాధ్యాల కంటే ముఖ్యమని దీని ఉద్దేశ్యం. కాలం చెల్లిన అంశాలను తొలగించి, లక్ష్యాలను సర్దుబాటు చేయడం ద్వారా బ్యాంకులకు రుణాల కేటాయింపులో ఎక్కువ స్వేచ్ఛ లభించవచ్చు. అయితే, ఈ వెసులుబాటుతో సామాజిక లక్ష్యాలు స్పష్టంగా నిర్వచించబడి, వాటి ఆర్థిక ప్రభావాలను సరిగ్గా పర్యవేక్షించకపోతే, నిధులు వృధా అయ్యే ప్రమాదం ఉంది. ఇది దీర్ఘకాలంలో బ్యాంకుల లాభదాయకతను దెబ్బతీయవచ్చు.

దేశవ్యాప్తంగా అసమాన రుణ పంపిణీ

ఇక రుణాల పంపిణీ విషయానికొస్తే, ఈ విషయంలో తీవ్ర అసమానతలున్నాయని 2020-2025 జిల్లాల డేటా వెల్లడిస్తోంది. దేశంలోని కేవలం 7.8% జిల్లాల్లోనే మొత్తం Priority Sector Advances (PSA)లో దాదాపు 46% నిధులు కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మైక్రో, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (MSMEs) రుణాలు మరింత తక్కువ ప్రాంతాలకు పరిమితమయ్యాయి. ఈశాన్య, హిమాలయ, తూర్పు భారతదేశం వంటి ప్రాంతాలు క్రెడిట్ యాక్సెస్ లో చాలా వెనుకబడి ఉన్నాయి. ఈ అసమాన పంపిణీ వల్ల ప్రభుత్వ లక్ష్యాలు దేశవ్యాప్తంగా ఒకేలా నెరవేరడం లేదు.

మొండి బకాయిలు, లాభదాయకతపై ఆందోళనలు

EAC-PM ప్రతిపాదనలోని ఒక ప్రధాన వివాదాంశం ఆర్థిక సామర్థ్యం, సామాజిక లక్ష్యాల మధ్య సంఘర్షణ. సామాజిక లక్ష్యాలకు ప్రాధాన్యత పెంచడం, ఆర్థిక సాధ్యాసాధ్యాలను తగ్గించడం వల్ల, బలమైన పర్యవేక్షణ లేకపోతే, బ్యాంకుల మొండి బకాయిలు (NPAs) పెరిగే అవకాశం ఉందని విమర్శకులు ఆందోళన చెందుతున్నారు. వ్యవసాయం, మైక్రో-ఎంటర్‌ప్రైజెస్ వంటి రంగాలలో ఈ ప్రమాదం ఎక్కువ. Priority Sector Lending Certificates (PSLCs) బ్యాంకులు తమ అవసరాలను తీర్చుకోవడానికి సహాయపడతాయని అంటున్నప్పటికీ, రుణగ్రహీతల రుణ అర్హత అనే మూల సమస్యను ఇవి పరిష్కరించలేవు. అంతేకాకుండా, ప్రస్తుత అసమర్థతలపై EAC-PM విమర్శలు, రాయితీ రేట్లలో రుణాలివ్వాల్సిన బ్యాంకుల అభివృద్ధి పాత్రను విస్మరిస్తున్నాయని కొందరు వాదిస్తున్నారు.

విజయానికి కీలక అంశాలు

Priority Sector Advances లో మార్పుల కోసం EAC-PM ప్రతిపాదన, భారతదేశ రుణ కేటాయింపు విధానాలపై పునరాలోచన చేయాలని కోరుతోంది. సామాజిక అభివృద్ధి అవసరాలను, బ్యాంకులు ఎదుర్కొంటున్న ఆచరణాత్మక సవాళ్లను సమతుల్యం చేయడమే దీని లక్ష్యం. ఈ సంస్కరణ విజయం, కొత్త నిర్వచనాలు, లక్ష్యాలు ఎలా అమలు చేయబడతాయనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఈ అదనపు వెసులుబాటు కేవలం రుణాలను లెక్కించే విధానంలో మార్పు కాకుండా, స్థిరమైన, సమగ్ర ఆర్థిక వృద్ధికి దారితీస్తుందా లేదా అనేది చూడాలి. ప్రభుత్వ నిర్ణయాలు భవిష్యత్ నియంత్రణలను, బ్యాంకుల పనితీరును నిర్దేశిస్తాయి.