Indian Banks: డిపాజిట్లు తగ్గుతూ, వడ్డీ రేట్లు పెరుగుతున్నాయ్! నిధుల సంక్షోభంలో బ్యాంకులు

నిధుల సంక్షోభం.. బ్యాంకుల కష్టాలు!

క్రెడిట్ కి డిమాండ్, డిపాజిట్లకు మద్దతు మధ్య నిరంతర అంతరం బ్యాంకింగ్ రంగాన్ని ఇబ్బంది పెడుతోంది. కేంద్ర బ్యాంక్ (RBI) లిక్విడిటీని పెంచడానికి ప్రయత్నిస్తున్నా, బ్యాంకులు తమ డిపాజిట్ బేస్ ను తగినంతగా పెంచుకోలేకపోతున్నాయి. దీంతో, ఈ నిధులు తక్కువ ఖర్చులకు దారితీయడం లేదు. ఈ పరిస్థితుల్లో, బ్యాంకులు సర్టిఫికేట్స్ ఆఫ్ డిపాజిట్ (CDs) వంటి ఖరీదైన మార్గాలను ఆశ్రయించాల్సి వస్తోంది. ప్రస్తుతం, ఒక సంవత్సరం మెచ్యూరిటీ ఉన్న CDs పై వడ్డీ రేట్లు సుమారు 6.90% వద్ద ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. ఇది బ్యాంకింగ్ రంగంపై ఒత్తిడిని స్పష్టంగా చూపుతోంది.

అసలు ఏం జరుగుతోంది?

షెడ్యూల్డ్ కమర్షియల్ బ్యాంకులు Q3 FY26 లో సంవత్సరానికి 13.4% క్రెడిట్ గ్రోత్ ను నమోదు చేయగా, డిపాజిట్ గ్రోత్ మాత్రం 10.0% గానే ఉంది. ఈ అసమతుల్యత వల్ల, క్రెడిట్-టు-డిపాజిట్ రేషియో (Credit-to-Deposit Ratio) రికార్డు స్థాయిలో 81.7% కి చేరింది. లిక్విడిటీని పెంచడానికి RBI, ఆగస్టు 2025 నుండి సుమారు ₹4 ట్రిలియన్ల వరకు ఓపెన్ మార్కెట్ ఆపరేషన్స్ (OMOs) నిర్వహించింది. అదనంగా, 2025 చివరి మరియు 2026 ప్రారంభంలో మరో ₹3 ట్రిలియన్ల ఆపరేషన్స్ ప్రకటించింది. అయినప్పటికీ, ఈ చర్యలు డిపాజిట్ల సమీకరణపై ఒత్తిడిని తగ్గించలేకపోయాయి. విదేశీ చెల్లింపులు, దిగుమతులు, లేదా విదేశీ ప్రయాణాల కోసం డిపాజిట్లు వ్యవస్థ నుండి బయటకు వెళ్ళిపోతున్నాయని, ఇది RBI లిక్విడిటీ కార్యకలాపాల ప్రభావాన్ని తగ్గిస్తోందని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.

లోతైన విశ్లేషణ

భారతదేశం ప్రస్తుత ఖాతా లోటు (Current Account Deficit) ఉన్న దేశం కావడమే ఈ లిక్విడిటీ సమస్యకు కారణమవుతోంది. FY25 లో ఈ లోటు USD 23 బిలియన్లు, H1 FY26 లో USD 15 బిలియన్లుగా ఉంది. విదేశీ పెట్టుబడులు ఈ లోటును భర్తీ చేసినప్పటికీ, అవి సరిపోవడం లేదు. భారత ప్రభుత్వ బాండ్లను బ్లూమ్‌బెర్గ్ గ్లోబల్ అగ్రిగేట్ బాండ్ ఇండెక్స్‌లో చేర్చడంలో జాప్యం (mid-2026 వరకు) మరో $25 బిలియన్ల విదేశీ పెట్టుబడులను అడ్డుకుంది. మరోవైపు, చలామణిలో ఉన్న కరెన్సీ (Currency in Circulation) ₹40 ట్రిలియన్లకు పెరగడం (సంవత్సరానికి 11% పెరుగుదల) కూడా బ్యాంకుల నుండి లిక్విడిటీని తగ్గిస్తోంది. RBI వద్ద ప్రభుత్వ నగదు నిల్వలు సుమారు ₹3.3 ట్రిలియన్లు ఉండటం కూడా డిపాజిట్ వృద్ధిపై ప్రభావం చూపుతోంది.

ఖరీదైన నిధులపై ఆధారపడటం

క్రెడిట్, డిపాజిట్ల మధ్య పెరుగుతున్న వ్యత్యాసం స్ట్రక్చరల్ బలహీనతను సూచిస్తోంది. బ్యాంకులు ఖరీదైన CDs పై ఆధారపడటం పెరిగింది. HDFC బ్యాంక్, ICICI బ్యాంక్ వంటి ప్రధాన రుణదాతల CD రేట్లు 6.8% పైన ఉన్నాయి. ఈ స్వల్పకాలిక, అధిక-ఖర్చు నిధులపై ఆధారపడటం వల్ల బ్యాంకుల నికర వడ్డీ మార్జిన్లు (Net Interest Margins - NIMs) తగ్గుముఖం పట్టాయి. Q3 FY26 లో ఇవి సంవత్సరానికి 14 బేసిస్ పాయింట్లు తగ్గి 2.92% కి చేరాయి. చౌకగా లభించే డిపాజిట్ల (CASA) నిష్పత్తి 35.9% కి తగ్గడం కూడా ఈ ట్రెండ్‌ను సూచిస్తోంది. బలహీనపడుతున్న రూపాయి (Rupee), దిగుమతులపై ద్రవ్యోల్బణ ఒత్తిడిని పెంచుతోంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు

ఈ ఒత్తిడిని తగ్గించడానికి, ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని (Government Spending) పెంచడం ఒక తాత్కాలిక పరిష్కారంగా భావిస్తున్నారు. దీర్ఘకాలంలో, ఈక్విటీతో పోటీపడేలా ఫిక్స్‌డ్-ఇన్కమ్ సాధనాలపై పన్ను విధానాన్ని (Fixed-Income Taxation) మార్చడం, తద్వారా గృహాల (Households) భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహించి, డిపాజిట్ నిర్మాణాన్ని బలోపేతం చేయడం వంటివి అవసరం. బ్యాంకింగ్ రంగం ఈ నిధుల ఒత్తిడిని ఎలా ఎదుర్కొంటుందో విశ్లేషకులు నిశితంగా గమనిస్తున్నారు.