డిజిటల్ ఇండియాలో వెనుకబాటు: బ్యాంక్ గ్యారెంటీలు ఇంకా పేపర్ పైనే!

డిజిటల్ ఇండియా లక్ష్యాలు.. అయినా పేపర్ పనిలోనే బ్యాంకులు!

దేశాన్ని పూర్తిగా డిజిటల్ రంగంలో ముందుకు తీసుకెళ్లాలనే ప్రభుత్వ ఆకాంక్షలు బలంగా ఉన్నప్పటికీ, బ్యాంకింగ్ రంగంలో డిజిటల్ బ్యాంక్ గ్యారెంటీ (e-BG)ల స్వీకరణ మాత్రం ఆశించిన స్థాయిలో జరగడం లేదు. ఈ నేపథ్యంలో, ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు (PSBs) తమ లావాదేవీలను కాగితపు పత్రాల (Paper Guarantees) నుండే కొనసాగించడం, వాటిని ధృవీకరించడానికి ఒక కేంద్రీకృత పోర్టల్ ను ఏర్పాటు చేసే యోచనలో ఉన్నాయని విశ్వసనీయ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. దీనివల్ల మోసాలను అరికట్టవచ్చని బ్యాంకుల భావన. అయితే, ఇది కేవలం తాత్కాలిక పరిష్కారమే తప్ప, పూర్తి డిజిటల్ విధానానికి మారడాన్ని ఆలస్యం చేసే ప్రమాదం ఉందని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రస్తుతానికి, 80% బ్యాంక్ గ్యారెంటీలు ఇంకా పేపర్ పైనే జారీ అవుతున్నాయి.

NeSL: డిజిటల్ పరిష్కారానికి రెడీ!

నేషనల్ ఈ-గవర్నెన్స్ సర్వీసెస్ లిమిటెడ్ (NeSL) ఇప్పటికే బ్యాంక్ గ్యారెంటీలను పూర్తిగా డిజిటల్ గా జారీ చేయడానికి ఒక పటిష్టమైన వేదికను (Platform) సిద్ధం చేసింది. దీని 'డిజిటల్ డాక్యుమెంట్ ఎగ్జిక్యూషన్' (DDE) వ్యవస్థ, 'ఎంటిటీ లాకర్'తో అనుసంధానమై, e-BG జారీ, సవరణ, నిర్వహణ వంటి అన్ని ప్రక్రియలకు సమగ్ర పరిష్కారాన్ని అందిస్తోంది. ఈ వేదిక డిజిటల్ ఇ-స్టాంపింగ్, ఎలక్ట్రానిక్ సంతకాలు, ట్యాంపర్ ప్రూఫ్ రిపోజిటరీ వంటి సదుపాయాలను కల్పిస్తోంది. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI), HDFC బ్యాంక్, RBL బ్యాంక్ వంటి ప్రధాన బ్యాంకులు ఇప్పటికే NeSLతో భాగస్వామ్యం కుదుర్చుకొని e-BG సేవలను అందిస్తున్నాయి. ఈ పద్ధతి వల్ల, రోజుల తరబడి పట్టే ప్రక్రియ నిమిషాల్లో పూర్తవుతుంది. భద్రత, పారదర్శకత మెరుగుపడతాయి.

న్యాయస్థానాలు, నియంత్రణ సంస్థల నుంచి ఒత్తిడి

డిజిటల్ బ్యాంక్ గ్యారెంటీలను ప్రోత్సహించడంలో న్యాయస్థానాలు, నియంత్రణ సంస్థల పాత్ర కీలకంగా మారింది. కర్ణాటక హైకోర్టు, బ్యాంక్ గ్యారెంటీలను డిజిటలైజ్ చేయాలని, సురక్షితమైన, ట్యాంపర్ ప్రూఫ్ QR కోడ్స్, ప్రత్యేక ఐడెంటిఫికేషన్ నంబర్లను చేర్చాలని సూచించింది. దీనివల్ల మోసాలను సులభంగా గుర్తించవచ్చని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. అంతేకాకుండా, డిజిటల్ డాక్యుమెంట్ మేనేజ్మెంట్ ను మెరుగుపరచడానికి, e-BGs ను వేగంగా, పారదర్శకంగా, చట్టబద్ధంగా నిర్వహించేందుకు 2025లో నేషనల్ ఈ-గవర్నెన్స్ డివిజన్ (NeGD), NeSL ల మధ్య ఒక అవగాహన ఒప్పందం (MoU) కుదిరింది.

పేపర్ పైనే మొగ్గు.. రిస్క్ ఏంటి?

80% బ్యాంక్ గ్యారెంటీలు ఇంకా పేపర్ రూపంలోనే ఉండటం ఒక ప్రధాన బలహీనత. పేపర్ BGs ను కేంద్రీకృత పోర్టల్ లో నిర్వహించడం వల్ల ప్రస్తుత మోసాలను కొంతమేర నియంత్రించవచ్చనేది నిజమే అయినా, ఇది పాత పద్ధతినే కొనసాగించినట్లు అవుతుంది. పూర్తి డిజిటల్ ప్రక్రియ వైపు మారడాన్ని ఇది మరింత ఆలస్యం చేస్తుంది. పేపర్ పత్రాలు మోసాలకు, మార్పులకు, ఎక్కువ సమయం తీసుకునే ధృవీకరణ ప్రక్రియలకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అమెరికా, యూరప్ దేశాలు 2015, 2019 నుండే పూర్తిగా డిజిటల్ గ్యారెంటీలకు మారాయి. కానీ, భారతదేశంలో ఈ విషయంలో గణనీయమైన జాప్యం కనిపిస్తోంది. ఈ ఆలస్యం వల్ల, డిజిటల్ పాలన ద్వారా ఆశించిన సామర్థ్య లాభాలు దెబ్బతినడమే కాకుండా, వ్యవస్థ మోసాలకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

భవిష్యత్ ఎలా ఉండబోతోంది?

బ్యాంక్ గ్యారెంటీల రంగంలో పూర్తి డిజిటలైజేషన్ దిశగానే భవిష్యత్తు పయనిస్తోంది. NeSL వంటి ఇప్పటికే ఉన్న సాంకేతిక వేదికలు, ప్రభుత్వ, న్యాయ వ్యవస్థల నుంచి వస్తున్న మద్దతుతో ఈ మార్పు సులభతరం కానుంది. e-BG వ్యవస్థలను ఎంటర్ ప్రైజ్ రిసోర్స్ ప్లానింగ్ (ERP) ప్లాట్ ఫామ్ లతో అనుసంధానం చేయడం, డిజిటల్ వర్క్ ఫ్లోలను మరింత మెరుగుపరచడం ద్వారా సామర్థ్యం, భద్రత పెరుగుతాయి. తమ మొత్తం BG పోర్ట్ ఫోలియోను డిజిటల్ ప్లాట్ ఫామ్ లకు మార్చే బ్యాంకులు, నిబంధనలను సులభంగా పాటించడమే కాకుండా, కార్యాచరణ ఖర్చులను తగ్గించుకొని, తమ ఖాతాదారులకు మెరుగైన సేవలను అందించగలవు. ఇది 'ఈజ్ ఆఫ్ డూయింగ్ బిజినెస్' ను మెరుగుపరచడమే కాకుండా, భారతదేశ డిజిటల్ పాలన లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి దోహదపడుతుంది.