భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో అరుదైన పరిస్థితి నెలకొంది. ఏప్రిల్ 2022 తర్వాత ఎన్నడూ లేనంతగా సిస్టమ్ లో **₹6.65 లక్షల కోట్ల** లిక్విడిటీ సర్ ప్లస్ నమోదైంది. ఫారిన్ కరెన్సీ ఇన్ ఫ్లోస్ పెరగడం మరియు FCNR(B) స్వ్యాప్ విండో ముగియడం ఇందుకు ప్రధాన కారణాలు.
ఆగస్టు 31, 2026 నాటికి భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో లిక్విడిటీ సర్ ప్లస్ ₹6.65 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. సుమారు నాలుగేళ్ల తర్వాత ఇంత భారీ స్థాయిలో నగదు నిల్వలు ఉండటం గమనార్హం. ప్రధానంగా విదేశీ మారక ద్రవ్య నిల్వలు పెరగడం మరియు FCNR(B) స్వ్యాప్ విండో క్లోజ్ అవ్వడం వల్ల వ్యవస్థలోకి ఒక్కసారిగా భారీగా నిధులు చేరాయి.
RBI వ్యూహం మరియు బ్యాంకుల జాగ్రత్త
ఈ అదనపు నగదును నియంత్రించేందుకు RBI, వేరియబుల్ రేట్ రివర్స్ రెపో (VRRR) వేలం ప్రక్రియను చేపట్టింది. అయితే, బ్యాంకులు తమ నిధులను 7 రోజుల కాలపరిమితితో లాక్ చేయడానికి ఆసక్తి చూపడం లేదు. ఏదైనా అనుకోని సందర్భంలో అప్పటికప్పుడు క్రెడిట్ డిమాండ్ పెరిగితే ఫండ్స్ అందుబాటులో ఉండాలని, బ్యాంకులు తమ నగదును ఓవర్ నైట్ ఆప్షన్లలోనే ఉంచుతున్నాయి.
ఇన్వెస్టర్లు గమనించాల్సిన రిస్క్ లు
బ్యాంకుల వద్ద నగదు ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, అది బ్యాంకుల ప్రాఫిటబిలిటీకి ఒక సవాలుగా మారే అవకాశం ఉంది. ఈ నిధులను సరైన రీతిలో రుణాలుగా మళ్లించలేకపోతే, బ్యాంకుల నికర వడ్డీ మార్జిన్లు (NIMs) దెబ్బతినే ప్రమాదం ఉంది. అంతేకాకుండా, ఈ అదనపు నగదు ఎక్కువగా పెద్ద బ్యాంకుల వద్దే పేరుకుపోవడం వల్ల, చిన్న బ్యాంకులకు లిక్విడిటీ పరంగా ఒడిదుడుకులు తలెత్తవచ్చు. స్వల్పకాలికంగా ఈ నగదును మేనేజ్ చేస్తున్నప్పటికీ, గ్లోబల్ వడ్డీ రేట్ల మార్పులు లేదా కరెన్సీ డైనమిక్స్ మారితే బ్యాంకులు ఇబ్బందుల్లో పడే రిస్క్ ఉంది.
ముందున్న మార్గం
బ్యాంకింగ్ రంగంపై ఇప్పుడు అందరి దృష్టి క్రెడిట్ గ్రోత్ పైనే ఉంది. ఒకవేళ రుణాలు పెరిగితే, ఈ అదనపు నగదు క్రమంగా తగ్గుతుంది. అలా కాకుండా రుణాలు పెరగకపోతే, మార్కెట్ రేట్లను కంట్రోల్ లో ఉంచేందుకు RBI మరిన్ని కఠిన చర్యలు తీసుకోవాల్సి రావచ్చు. రాబోయే త్రైమాసిక ఫలితాల్లో బ్యాంకులు క్రెడిట్ డిమాండ్ గురించి ఇచ్చే కామెంట్స్ ఇన్వెస్టర్లకు కీలకం కానున్నాయి.