భారత బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు లభ్యత (Liquidity) గత 4 నెలల్లో ఎన్నడూ లేనంతగా పెరిగింది. ఆగస్టు 30 నాటికి సర్ ప్లస్ నగదు **₹5.05 లక్షల కోట్లకు** చేరింది. ప్రభుత్వ వ్యయం, విదేశీ కరెన్సీ డిపాజిట్ల రాకతో ఈ పెరుగుదల నమోదైంది.
ప్రస్తుతం దేశీయ బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలో నగదు లభ్యత ₹5.05 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. ఏప్రిల్ మధ్యకాలం తర్వాత ఈ స్థాయిలో నగదు అందుబాటులో ఉండటం ఇదే మొదటిసారి. బ్యాంకులు వ్యాపారాలకు, వినియోగదారులకు రుణాలు ఇచ్చే ప్రక్రియను ఇది సులభతరం చేస్తుంది.
నగదు ఎందుకు పెరిగింది?
ప్రభుత్వం నెల చివరలో పెన్షన్లు, జీతాల కోసం చేసిన భారీ ఖర్చు, సిస్టమ్లోకి ఎక్కువ మొత్తంలో నగదును తెచ్చింది. దీనితో పాటు 'Foreign Currency Non-Resident' (FCNR) డిపాజిట్లు పెరగడం కూడా ఒక ముఖ్య కారణం. RBI కల్పించిన ప్రత్యేక వెసులుబాటుతో బ్యాంకులు వీటిని రూపాయి నగదుగా మార్చుకోగలుగుతున్నాయి.
RBI బ్యాలెన్సింగ్ యాక్ట్
అధిక నగదు ఉంటే స్వల్పకాలిక వడ్డీ రేట్లు పడిపోయే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే, RBI 'Variable Rate Reverse Repo' వేలం ద్వారా అదనపు నగదును తన వద్దకు తీసుకుంటోంది. దీనివల్ల ఓవర్ నైట్ మనీ మార్కెట్ రేట్లు స్థిరంగా ఉంటాయి.
ఇన్వెస్టర్లు ఏం గమనించాలి?
ఈ నగదు నిల్వలు ఏడాదంతా ఇలాగే ఉండకపోవచ్చు. పన్ను చెల్లింపులు, పండుగ సీజన్ డిమాండ్ వల్ల రానున్న రోజుల్లో ఈ సర్ ప్లస్ తగ్గే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా బ్యాంకుల 'Credit-Deposit Ratio' పై ఇన్వెస్టర్లు దృష్టి పెట్టాలి. అప్పులు పెరగడమే కాకుండా, డిపాజిట్లు కూడా సరిగ్గా అందుతున్నాయా లేదా అనేది బ్యాంకుల ఆర్థిక ఆరోగ్యాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.