కెనరా బ్యాంక్ పాలసీ మిస్-సెల్లింగ్: 90 ఏళ్ల వృద్ధుడికి 2124లో మెచ్యూర్ అయ్యే ఇన్సూరెన్స్! బ్రాంచ్‌లలో బీమా అమ్మకాలపై పెద్ద ప్రశ్నార్థకం.

అసలు ఏం జరిగింది?

కెనరా బ్యాంక్, తన 90 ఏళ్ల కస్టమర్‌కు ₹2 లక్షలు వార్షిక ప్రీమియంతో, 2124లో మెచ్యూర్ అయ్యే జీవిత బీమా పాలసీని అమ్మడం ఒక్కసారిగా వార్తల్లోకి వచ్చింది. సోషల్ మీడియాలో ఈ విషయం తీవ్ర చర్చకు దారితీయడంతో, బ్యాంక్ వెంటనే ఆ పాలసీని రద్దు చేసి, కస్టమర్‌కు డబ్బులు రీఫండ్ చేసినట్లు తెలుస్తోంది. అయితే, ఈ ఒక్క సంఘటన వెనుక బ్రాంచ్‌లలో బీమా ఉత్పత్తుల అమ్మకాల్లో (Bancassurance) ఉన్న పెద్ద వ్యవస్థాగత సమస్యలు బయటపడ్డాయి.

వృద్ధులే టార్గెట్? పెరిగిన ఫిర్యాదులు

ఇలాంటి సంఘటనలు కేవలం ఒకటో రెండో కాదని, ప్రతి సంవత్సరం వేలాది మంది వినియోగదారులు, ముఖ్యంగా వృద్ధులు, తమ అవసరాలకు తగని బీమా ఉత్పత్తులను కొనుగోలు చేస్తున్నారని గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ఇన్సూరెన్స్ రెగ్యులేటరీ అండ్ డెవలప్‌మెంట్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా (IRDAI) లెక్కల ప్రకారం, FY2024-25లో మొత్తం 2.5 లక్షలకు పైగా బీమా ఫిర్యాదులు నమోదయ్యాయి. అందులో దాదాపు 1.2 లక్షల ఫిర్యాదులు జీవిత బీమాకు సంబంధించినవి. ముఖ్యంగా, అన్యాయమైన వ్యాపార పద్ధతులు (unfair business practices) – అంటే మిస్-సెల్లింగ్, సరైన సమాచారం ఇవ్వకపోవడం వంటివి – జీవిత బీమా ఫిర్యాదుల్లో **22.14%**కు పైగా ఉన్నాయి. ఇవి గత ఏడాదితో పోలిస్తే పెరిగాయి.

కెనరా బ్యాంక్ షేర్ ధర ప్రస్తుతం ₹145.51 (ఫిబ్రవరి 12, 2026 నాటికి) వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది. దీని మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ సుమారు ₹1.31 లక్షల కోట్లు, P/E రేషియో దాదాపు 7.23xగా ఉంది. ఇలాంటి కస్టమర్-సెంట్రిక్ సమస్యలు బ్యాంక్ ప్రతిష్టపై ప్రభావం చూపడంతో పాటు, భవిష్యత్తులో రెగ్యులేటరీ చర్యలకు దారితీయవచ్చు.

నిపుణుల అభిప్రాయం, RBI చర్యలు

బ్యాంకుల ద్వారా బీమా ఉత్పత్తుల అమ్మకం (Bancassurance) అనేది బ్యాంకుల ఆదాయాన్ని పెంచే మార్గంగా మారింది. అయితే, సేల్స్ టార్గెట్లు, క్రాస్-సెల్ లక్ష్యాల ఒత్తిడి వల్ల, బ్యాంక్ ఉద్యోగులు కస్టమర్ల అవసరాలను పట్టించుకోకుండా అమ్మకాలపైనే దృష్టి పెడుతున్నారని నిపుణులు అంటున్నారు. ఇన్సూరెన్స్ సమాధాన్ కో-ఫౌండర్ శిల్పారాయ్, 60 ఏళ్లు పైబడిన వారి విషయంలో అమ్మకాలపై ఆటోమేటిక్‌గా హై-రిస్క్ ఫ్లాగ్ చేయాలని, పాలసీ కొనే ముందు సంభాషణలను రికార్డ్ చేయడం తప్పనిసరి చేయాలని సూచిస్తున్నారు.

ఈ సమస్యను గుర్తించిన రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI), వినియోగదారుల ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు కొన్ని కొత్త డ్రాఫ్ట్ గైడ్‌లైన్స్‌ను ప్రతిపాదించింది. ఇవి జూలై 1, 2026 నుంచి అమలులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. ఈ నిబంధనల ప్రకారం, కస్టమర్ల అవసరాలకు తగినట్లుగా పాలసీలను అమ్మడం, స్పష్టమైన అనుమతి (explicit consent) తీసుకోవడం, మిస్-సెల్లింగ్ జరిగినప్పుడు రీఫండ్ వంటివి తప్పనిసరి చేయనున్నారు. అలాగే, బ్యాంక్ సిబ్బందికి థర్డ్-పార్టీ సేల్స్ ఇన్సెంటివ్‌లను కూడా నిషేధించే అవకాశం ఉంది.

బ్యాంకింగ్ రంగంలో లోతుగా పాతుకుపోయిన సమస్య

భారతదేశంలో బ్రాంచ్‌ల ద్వారా జరిగే బీమా మార్కెట్ విలువ 2034 నాటికి USD 182.08 బిలియన్లకు చేరుకుంటుందని అంచనా. ఇందులో జీవిత బీమా వాటా 60% ఉంది. ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు, ముఖ్యంగా కెనరా బ్యాంక్ వంటివి, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విస్తృతమైన నెట్‌వర్క్‌ను కలిగి ఉండటం వల్ల బీమా అమ్మకాల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. కానీ, సరైన నియంత్రణలు లేకపోతే, ఈ విస్తృత నెట్‌వర్క్ వ్యవస్థాగత మిస్-సెల్లింగ్‌కు ఆస్కారం కల్పిస్తుంది.

కెనరా బ్యాంక్‌కు గతంలో కూడా రెగ్యులేటరీ సమస్యలున్నాయి. 2018లో దాని యూకే బ్రాంచ్ మనీలాండరింగ్ నిరోధక వైఫల్యాలకు £890,000 ఫైన్ చెల్లించాల్సి వచ్చింది. అలాగే, RBI నుండి కూడా నిబంధనల ఉల్లంఘనలకు జరిమానాలు ఎదుర్కొంది. 2024లో, టార్గెట్లు అందుకోలేదని ఉద్యోగులను verbal abuse చేసినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. ఇది సంస్థలో అమ్మకాల ఒత్తిడికి సంబంధించిన అంతర్గత సంస్కృతి సమస్యలను సూచిస్తుంది.

భవిష్యత్ కార్యాచరణ

RBI ప్రతిపాదించిన కొత్త నిబంధనలు బ్రాంచ్‌లలో బీమా అమ్మకాల రంగంలో ఒక కీలక మార్పును తీసుకురాగలవు. అయితే, వాటి అమలు ఎంత పటిష్టంగా ఉంటుందనేది ముఖ్యం. జరిమానాలు ఎంత కఠినంగా ఉంటాయో, కస్టమర్ల ప్రయోజనాలను ఎంతవరకు కాపాడతాయో చూడాలి. రికార్డ్ చేయబడిన అనుమతులు, ఇన్సెంటివ్‌ల నిషేధం వంటివి సానుకూలమైన అడుగులే అయినప్పటికీ, ఇవి కేవలం కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా, నిజమైన కస్టమర్ రక్షణకు దారితీస్తాయని ఆశిద్దాం. అప్పటివరకు, ముఖ్యంగా వృద్ధులు, బలహీన వర్గాల వినియోగదారులు మిస్-సెల్లింగ్ బారిన పడే ప్రమాదం తప్పదు.