బ్యాంక్ అకౌంట్లలో నామినీని చేర్చినంత మాత్రాన వారు ఆ ఆస్తికి యజమానులు కారు. నామినీ కేవలం సంరక్షకుడు మాత్రమే. ముఖ్యంగా 2026 నుంచి అమలులోకి వచ్చిన కొత్త బ్యాంకింగ్ నిబంధనలు మరియు వారసత్వ హక్కుల మధ్య ఉన్న తేడాలను ఇన్వెస్టర్లు తప్పక తెలుసుకోవాలి.
చాలామంది బ్యాంక్ అకౌంట్లో ఒకరిని నామినీగా చేరిస్తే, ఆ అకౌంట్లోని డబ్బుకు వారే చట్టబద్ధమైన యజమానులని భావిస్తారు. కానీ చట్టపరంగా ఇది పూర్తిగా నిజం కాదు. బ్యాంకుకు నామినేషన్ అనేది కేవలం ఖాతాదారుడు మరణించిన తర్వాత డబ్బును ఎవరికి అప్పగించాలో చెప్పే ఒక అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ప్రక్రియ మాత్రమే.
నామినీ పాత్ర: ఒక ట్రస్టీ మాత్రమే
చట్టం ప్రకారం, నామినీ ఆ ఆస్తికి కేవలం సంరక్షకుడిగా (Trustee) మాత్రమే వ్యవహరిస్తారు. సుప్రీంకోర్టు తీర్పుల ప్రకారం (ఉదాహరణకు 'శక్తి యజ్దాని' కేసు), నామినీకి వచ్చిన డబ్బును అసలైన వారసులకు అప్పగించాల్సిన బాధ్యత వారిపై ఉంటుంది. ఒకవేళ వారసుల మధ్య ఆస్తి విషయంలో గొడవలు వస్తే, నామినీ తన వద్ద ఉన్న ఆ నిధులను చట్టబద్ధమైన వారసులకు లేదా విల్ (Will) లో పేర్కొన్న వారికి అప్పగించాలి.
2026 బ్యాంకింగ్ రూల్స్ - కీలక మార్పులు
Banking Laws Amendment Act 2025 ప్రకారం 2026 నుంచి కొన్ని ముఖ్యమైన మార్పులు వచ్చాయి:
- మల్టిపుల్ నామినీలు: ఇప్పుడు ఒక అకౌంట్కు గరిష్టంగా 4 మందిని నామినీలుగా నియమించవచ్చు.
- త్వరిత సెటిల్మెంట్: అవసరమైన పత్రాలను సమర్పించిన 15 రోజుల్లోపు బ్యాంకులు క్లెయిమ్లను సెటిల్ చేయాలి.
ఈ మార్పులు ప్రక్రియను సులభతరం చేసినప్పటికీ, నామినీని 'వారసుడిగా' మార్చలేదు.
డాక్యుమెంటేషన్ ఎందుకు అవసరం?
నామినేషన్ ఉంటే సక్సెషన్ సర్టిఫికేట్లు అవసరం ఉండదు కానీ, కుటుంబంలో వారసత్వ వివాదాలు ఉంటే మాత్రం బ్యాంకులు చట్టపరమైన డాక్యుమెంట్లను అడుగుతాయి. కేవలం నామినేషన్ మీద ఆధారపడకుండా, ఒక స్పష్టమైన 'విల్' (Will) కలిగి ఉండటం కుటుంబ సభ్యులకు భవిష్యత్తులో ఇబ్బందులు లేకుండా చేస్తుంది. లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ పాలసీలకు, బ్యాంక్ డిపాజిట్లకు నామినేషన్ విషయంలో ఉన్న చట్టపరమైన తేడాలను కూడా గమనించాలి.