రాజస్థాన్‌లో రుతుపవనాల వైఫల్యంతో తీవ్ర నీటి ఎద్దడి నెలకొంది. గత ఏడాది **80.2%** గా ఉన్న జోధ్‌పూర్ జోన్ రిజర్వాయర్ నిల్వలు ఈసారి కేవలం **15.7%** కి పడిపోయాయి. దీని ప్రభావం రబీ పంట సాగుపై పడటమే కాకుండా, పశుగ్రాసం ధరలు రెట్టింపు కావడంతో రైతులు, పశుపోషకులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు.
సాగునీటి కొరతతో కుదేలు
పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లో వ్యవసాయ రంగం తీవ్ర సంక్షోభంలో చిక్కుకుంది. రాష్ట్ర జలవనరుల శాఖ గణాంకాల ప్రకారం, రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 200 కి పైగా డ్యామ్‌లు నీరు లేక ఖాళీగా ఉన్నాయి. ఇండియా మెట్రోలాజికల్ డిపార్ట్‌మెంట్ (IMD) నివేదిక ప్రకారం, పశ్చిమ రాజస్థాన్‌లో 30% వర్షపాతం లోటు నమోదు కాగా, జలోర్, పాలి జిల్లాల్లో ఈ లోటు 50% దాటింది. ఫలితంగా జైసల్మేర్ వంటి ప్రాంతాల్లో రైతులు రబీ పంటలను సాగు చేయలేని పరిస్థితి నెలకొంది.
పశుపోషణపై తీవ్ర ప్రభావం
వ్యవసాయంతో పాటు పశుపోషణ కూడా ఇక్కడ ప్రధాన ఆదాయ వనరు. కానీ పశుగ్రాసం దొరక్క ధరలు కేజీకి ₹6-7 స్థాయి నుండి ₹15 కి ఎగబాకాయి. మేత ఖర్చులు భరించలేక, చాలామంది రైతులు గొర్రెలు, మేకలను తక్కువ ధరలకే అమ్మేయాల్సిన పరిస్థితి (Distress Selling) ఏర్పడింది.
ఇన్వెస్టర్లకు హెచ్చరిక
గ్రామీణ ప్రాంతాలపై అధిక ఆధారపడటం వల్ల, అగ్రి-ఇన్‌పుట్స్ (విత్తనాలు, ఎరువులు), ఎఫ్.ఎమ్.సి.జి (FMCG), మరియు డెయిరీ రంగాలకు చెందిన కంపెనీల డిమాండ్ తగ్గవచ్చు. పంట దిగుబడి తగ్గడం మరియు పశుగ్రాసం ధరల పెంపు వల్ల ప్రాంతీయంగా ఆహార ద్రవ్యోల్బణం పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.
ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలో అధికారికంగా కరువును ప్రకటించాలన్న డిమాండ్ పెరుగుతోంది. పంచాయతీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం ఎలాంటి నిర్ణయం తీసుకుంటుందో, సహాయక చర్యలు ఎంత త్వరగా అందుతాయో అన్నది ఇప్పుడు మార్కెట్ వర్గాలకు కీలకంగా మారింది.