దేశీయ మత్స్య రంగంపై కేంద్రం ఫోకస్.. ఎగుమతులకు కొత్త పాలసీ!

దేశీయ మత్స్య రంగం (Inland Fisheries) నుంచి వచ్చే ఎగుమతులను భారీగా పెంచేందుకు భారత ప్రభుత్వం ఓ కొత్త పాలసీని తీసుకురాబోతోంది. ప్రస్తుతం ఈ రంగం మొత్తం ఎగుమతుల్లో కేవలం **2%** వాటానే కలిగి ఉంది. మారుమూలల్లోని రైతులకు గ్లోబల్ మార్కెట్లను చేరువ చేయడం, ఆధునిక లాజిస్టిక్స్ ఉపయోగించడం ఈ పాలసీ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.

దేశీయ మత్స్య రంగం.. ఎగుమతుల్లో కీలకం కానుందా?

భారతదేశం మత్స్య రంగంలో ప్రపంచంలోనే రెండో అతిపెద్ద ఉత్పత్తిదారుగా అవతరించింది. అయితే, దేశీయ మత్స్య రంగం (Inland Fisheries) నుంచి వచ్చే ఎగుమతులు మాత్రం మొత్తం ఎగుమతుల్లో కేవలం 2% మాత్రమే ఉంటున్నాయి. ఈ పరిస్థితిని మార్చాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ఇందుకోసం ఒక కొత్త పాలసీని రూపొందిస్తోంది. దీని ద్వారా దేశీయ మత్స్య ఉత్పత్తులను అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు మరింత చేరువ చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

కేంద్ర పశుసంవర్ధక, మత్స్య శాఖ మంత్రి రాజీవ్ రంజన్ సింగ్ మాట్లాడుతూ, భారత వ్యవసాయ పరిశోధనా మండలి (ICAR) దేశంలోని మత్స్య రైతులకు ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతులను నేరుగా అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని తెలిపారు.

లాజిస్టిక్స్ సవాళ్లకు చెక్��-

కొత్త పాలసీలో ప్రధానంగా సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి సారిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం దేశీయంగా ఉత్పత్తి అయిన చేపలను ఎగుమతి కేంద్రాలకు తరలించడంలో అనేక అడ్డంకులు ఉన్నాయి. ఈ సమస్యలను అధిగమించడానికి ప్రభుత్వం కొత్త లాజిస్టిక్స్ పరిష్కారాలను అన్వేషిస్తోంది. చేప పిల్లలను, తుది ఉత్పత్తులను మరింత సమర్థవంతంగా రవాణా చేయడానికి డ్రోన్ల వంటి అధునాతన సాంకేతికతను ఉపయోగించడాన్ని పరిశీలిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా హర్యానా వంటి రాష్ట్రాలు చేప పిల్లల కోసం తీర ప్రాంత రాష్ట్రాలైన ఆంధ్రప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్‌పై ఆధారపడటం వల్ల ఖర్చు, సమయం పెరుగుతున్నాయని, ఈ భారాన్ని తగ్గించే మార్గాలను అన్వేషిస్తున్నారు.

ఎగుమతుల పనితీరు & పాలసీ చోదకాలు

మత్స్య రంగం మంచి పురోగతిని కనబరుస్తోంది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో చేపల ఎగుమతులు ₹72,000 కోట్లకు పైగా చేరాయి. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే సుమారు ₹10,000 కోట్లు ఎక్కువ. ఇటీవలి స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాల (Free Trade Agreements) వల్ల భారతీయ సీఫుడ్ ఉత్పత్తులకు కొత్త మార్కెట్లు తెరుచుకోవడం ఈ వృద్ధికి ప్రధాన కారణమని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. ఈ వృద్ధిని కొనసాగించడానికి, ఎగుమతి స్థావరాన్ని విస్తరించడానికి ఈ కొత్త దేశీయ మత్స్య విధానం రూపొందించబడింది.

2047 నాటికి వ్యవసాయ రంగం కోసం విస్తృత రోడ్‌మ్యాప్

మత్స్య రంగంతో పాటు, కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ 2047 నాటికి వ్యవసాయ రంగం కోసం విస్తృత లక్ష్యాలను నిర్దేశించింది. నీతి ఆయోగ్‌తో కలిసి పనిచేస్తూ, ప్రస్తుతం ఉన్న 1.3 బిలియన్ టన్నుల వ్యవసాయ ఉత్పత్తిని 2.1 బిలియన్ టన్నులకు పెంచాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఈ రోడ్‌మ్యాప్ ప్రకారం, బియ్యం, గోధుమ వంటి సంప్రదాయ ధాన్యాల నుంచి పప్పుధాన్యాలు, నూనెగింజలు, ఉద్యానవన పంటల వైపు మళ్లాలని సూచిస్తున్నారు.

కేంద్ర వ్యవసాయ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ పంట దిగుబడులను మెరుగుపరచడంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు. ప్రస్తుతం కంది, పెసర వంటి పప్పుధాన్యాల దిగుబడి ఎకరాకు సుమారు 5 క్వింటాళ్లు మాత్రమే ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ లక్ష్యాలను సాధించడానికి, మంత్రిత్వ శాఖ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, జన్యు సవరణ (Gene Editing) వంటి అధునాతన రంగాలలో యువ శాస్త్రవేత్తల నియామకంపై దృష్టి పెడుతోంది. ఈ కార్యక్రమాల విజయం అనేది రైతులు ఈ సాంకేతికతలను ఎంత సమర్థవంతంగా స్వీకరిస్తారు, అలాగే దేశీయ, తీరప్రాంత మత్స్య సంపద కోసం ప్రణాళిక చేయబడిన మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదలల అమలుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. విస్తృత వ్యవసాయ, ఆహార ప్రాసెసింగ్ రంగాలను ట్రాక్ చేసే పెట్టుబడిదారులు, సంభావ్య ఉత్పాదకత లాభాలకు సూచికలుగా ఈ లాజిస్టిక్స్, సాంకేతిక కార్యక్రమాల అమలును పర్యవేక్షించవచ్చు.