బంగారు పంటకు ముప్పు: వాతావరణం, రసాయనాల ప్రభావంతో మలిహాబాదీ దస్సెహ్రికి ప్రమాదం.
భారతదేశపు అత్యంత ప్రసిద్ధ దస్సెహ్రి మామిడికి మలిహాబాద్ కేంద్రం. ఈ ప్రాంతంలో మామిడి తోటల సాగు, దాని ప్రత్యేకమైన రుచి, సువాసనలకు పెట్టింది పేరు. అయితే, వాతావరణ మార్పులు, స్థిరత్వం లేని వ్యవసాయ పద్ధతుల వల్ల ప్రస్తుతం ఇవి తీవ్ర సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. అకాల వర్షాలు, అంచనాలకు మించిన ఉష్ణోగ్రతలు మామిడి పూత దశలో, కాయ దశలో తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. దీనివల్ల దిగుబడులు గణనీయంగా తగ్గి, మలిహాబాదీ దస్సెహ్రి ప్రత్యేకత ప్రమాదంలో పడుతోంది. ఒకప్పుడు కచ్చితంగా ఉండే వ్యవసాయ విధానం ఇప్పుడు తలకిందులైంది. ఈ పరిస్థితి రైతులను రసాయనాల వాడకంపై ఆధారపడేలా చేస్తోంది, ఇది పర్యావరణానికి, ఆర్థిక వ్యవస్థకు దీర్ఘకాలికంగా ప్రమాదకరం.
దిగుబడులు తగ్గుముఖం.. ఖర్చులు పెరుగుదల.. రసాయనాల వైపు రైతులు!
అనుకోని వర్షాలు, అస్థిర వాతావరణం ఇప్పుడు సర్వసాధారణమైంది. ఇలాంటి సంఘటనలు మామిడి పూలను నాశనం చేసి, పండ్ల దిగుబడిని తీవ్రంగా తగ్గిస్తున్నాయి. గత కొన్నేళ్లుగా ఎకరాకు దాదాపు 500 క్యారట్ల దిగుబడి వచ్చేది కాస్తా, ఇప్పుడు 350 నుండి 400 క్యారట్లకు పడిపోయిందని రైతులు చెబుతున్నారు. అదే సమయంలో, సాగు ఖర్చులు కూడా బాగా పెరిగాయి. నీటిపారుదల కోసం ఏడాదికి ఒకట్రెండు సార్లు చేస్తే సరిపోయేది కాస్తా, ఇప్పుడు నాలుగు, ఐదు సార్లు చేయాల్సి వస్తోంది. దీంతో పాటు కూలీల ఖర్చులు, ఎరువుల ధరలూ పెరిగాయి. ఈ ఆర్థిక ఒత్తిడి వల్ల చాలా మంది రైతులు 'పాక్లోబుట్రజోల్' (Paclobutrazol) అనే ప్లాంట్ గ్రోత్ రెగ్యులేటర్ను వాడుతున్నారు. ఇది చెట్లకు పూతను బలవంతంగా రప్పించి, నిలకడైన ఉత్పత్తిని సాధించడానికి సహాయపడుతుంది. అయితే, ఈ రసాయనం స్వల్పకాలంలో దిగుబడిని స్థిరీకరించినా, దీర్ఘకాలంలో నేల ఆరోగ్యం, సూక్ష్మజీవులపై, చెట్ల పెరుగుదలపైనా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. ఇది చెట్ల జీవితకాలాన్ని కూడా తగ్గిస్తుంది. ఈ రసాయనం నేలలో నిలిచిపోయి, పర్యావరణపరమైన ఆందోళనలను పెంచుతుంది.
పర్యావరణ ప్రభావం, బ్రాండ్ రిస్కులు
మారుతున్న వాతావరణం వల్ల చీడపీడలు, తెగుళ్లు సులభంగా వ్యాప్తి చెందుతున్నాయి. దీనివల్ల తోటల్లో తరచుగా మందులు వాడాల్సి వస్తోంది, ఖర్చులూ పెరుగుతున్నాయి. పంటను నాశనం చేయడమే కాకుండా, విచ్చలవిడిగా పురుగుమందుల వాడకం వల్ల పర్యావరణ వ్యవస్థ దెబ్బతిని, పరాగసంపర్కానికి అవసరమైన కీటకాలు చనిపోతున్నాయి. అదే సమయంలో, తేనెటీగల వంటి పరాగసంపర్కాల కార్యకలాపాలు తగ్గడంతో సహజ ఫలదీకరణపై ప్రభావం పడుతోంది. దట్టంగా పెరిగిన తోటల్లో చెట్లు పోషకాల కోసం పోటీపడి, పండ్ల నాణ్యత తగ్గుతోంది. నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఉత్తరప్రదేశ్లోని ఇతర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే మలిహాబాద్లో చెట్ల పెంపకంపై సరైన యాజమాన్యం లేకపోవడం ఒక లోపం. దిగుబడిని బలవంతంగా పెంచడానికి, వాతావరణ అనిశ్చితిని ఎదుర్కోవడానికి ఈ రసాయనాలపై ఆధారపడటం, మలిహాబాదీ దస్సెహ్రికి ఉన్న జియోగ్రాఫికల్ ఇండికేషన్ (GI) హోదా యొక్క విశ్వసనీయతను ప్రశ్నించేలా చేస్తోంది. మలిహాబాద్ వాతావరణం, నేల వల్ల దస్సెహ్రికి లభించే ప్రత్యేక నాణ్యత, కృత్రిమ పద్ధతుల వల్ల నీరుగారిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ఇది మార్కెట్లో దాని ప్రీమియం స్థానాన్ని, బ్రాండ్ విలువను దెబ్బతీయవచ్చు.
భారతదేశంలో విస్తృత వాతావరణ సవాళ్లు
ప్రపంచంలోనే మామిడి ఉత్పత్తిలో భారత్ అగ్రస్థానంలో ఉంది, ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో దాదాపు సగం భారత్ నుంచే వస్తుంది. దేశీయ ఉద్యానవన రంగం (Horticultural Sector) కూడా వాతావరణ మార్పులకు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతోంది. పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు, అంచనాలకు అందని వర్షాలు, తీవ్రమైన వాతావరణ సంఘటనలు పూత, కాయ, పంట నాణ్యతపై దేశవ్యాప్తంగా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం దేశీయ మామిడి ఉత్పత్తిలో దాదాపు 34% వాటాను కలిగి ఉంది, అందులో మలిహాబాద్ ఒక కీలక ప్రాంతం. ఎగుమతులు, నాణ్యతను పెంచడానికి ప్రభుత్వం వాతావరణాన్ని తట్టుకునే పద్ధతులు, సమర్థవంతమైన నీటిపారుదలని ప్రోత్సహిస్తున్నప్పటికీ, లోతుగా పాతుకుపోయిన వాతావరణ సవాళ్లు, సాంప్రదాయ వ్యవసాయ పద్ధతులతో ఈ ప్రయత్నాలు పోటీ పడలేకపోతున్నాయి. భారీ ఉత్పత్తి ఉన్నప్పటికీ, భారత్ తన మామిడిలో 1% కన్నా తక్కువను మాత్రమే ఎగుమతి చేస్తుంది. దీనికి అధిక దేశీయ వినియోగం, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలను అందుకోవడంలో ఇబ్బందులు కారణం.
భవిష్యత్తు ఎలా ఉండబోతోంది: ఒక అస్థిరమైన మార్గం
ప్రస్తుత ధోరణులు కొనసాగితే, మలిహాబాద్ మామిడి తోటల భవిష్యత్తు అనిశ్చితంగా కనిపిస్తోంది. తక్షణ దిగుబడి సమస్యలను పరిష్కరించడానికి 'పాక్లోబుట్రజోల్'పై ఆధారపడటం ప్రమాదకరం. ఇది సహజ నిరోధక శక్తిని బలహీనపరుస్తుంది. మలిహాబాదీ దస్సెహ్రికి ప్రీమియం, GI-ట్యాగ్డ్ ఉత్పత్తిగా గుర్తింపునిచ్చే లక్షణాలను దెబ్బతీయవచ్చు. ఈ రసాయన వాడకం నేల ఆరోగ్యాన్ని, చెట్ల జీవశక్తిని దెబ్బతీసి, ఒక అస్థిరమైన, హానికరమైన చక్రాన్ని సృష్టిస్తుంది. అంతేకాకుండా, పెరుగుతున్న ఖర్చులు, దేశీయ మామిడి ఉత్పత్తిలో అస్థిరత, రైతులను ఆర్థికంగా దుర్బలమైన స్థితిలో ఉంచుతున్నాయి. స్థిరమైన పద్ధతులు లేదా వాతావరణం ఉన్న ఇతర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే, మలిహాబాద్ గణనీయమైన ప్రతికూలతను ఎదుర్కొంటోంది. పూతను, దిగుబడిని కృత్రిమంగా పెంచడం దస్సెహ్రి యొక్క ప్రత్యేకమైన, సహజ నాణ్యతను నీరుగారుస్తుంది. ఇది దాని బ్రాండ్ను విలువ తగ్గించి, మెరుగైన పర్యావరణ సమతుల్యత ఉన్న ఇతర ప్రీమియం మామిడి రకాలతో పోటీకి గురిచేయవచ్చు. మామిడి తోటలపై ఎక్కువగా ఆధారపడిన మలిహాబాద్ ఆర్థిక వ్యవస్థ, సమాజం ఈ పర్యావరణ, ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు కొనసాగితే తీవ్రమైన అంతరాయాన్ని ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది.