మహారాష్ట్ర ఉల్లి సంక్షోభం: ధరల పతనం.. అన్నదాతలకు ఆపన్నహస్తం ఎప్పుడో?

ఎగుమతులపై ఆంక్షలు.. దేశీయ మార్కెట్లోకి వరద!

భారతదేశం నుంచి ఉల్లిపాయల ఎగుమతులపై ఆంక్షలు, కీలక మార్కెట్లైన పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, బంగ్లాదేశ్ దిగుమతి విధానాల్లో మార్పులు.. ఇవన్నీ కలిసి దేశీయ మార్కెట్లో ఉల్లి సరఫరాను విపరీతంగా పెంచేశాయి. దీంతో ధరలు కుప్పకూలాయి. మహారాష్ట్రలో పరిస్థితి మరీ దారుణంగా ఉంది. ఉల్లిని పండించడానికి రైతులకు క్వింటాకు ₹1,800 నుండి ₹2,500 వరకు ఖర్చు అవుతుంటే, మార్కెట్లో ధరలు ₹100 నుండి ₹800 వరకే పలుకుతున్నాయి. అంటే, కనీస పెట్టుబడి కూడా తిరిగి రావడం లేదు. చంద్రవాడ్ వంటి ప్రాంతాల్లో అయితే, క్వింటాకు కేవలం ₹100 ధర పలకడంతో రైతులు దిక్కుతోచని స్థితిలో పడిపోయారు. మార్చి 31, 2026 నాటికి, మహారాష్ట్రలోని మార్కెట్లలో సగటు ధర ₹1013.78 గా నమోదైంది, ఇది కూడా చాలా మంది రైతులకు లాభదాయకం కాదు.

అంతర్జాతీయంగా ఎదురుదెబ్బలు.. దేశీయంగా నిరాశ

ముఖ్యంగా, పశ్చిమ ఆసియా దేశాలలో యుద్ధ పరిస్థితులు రవాణాపై ప్రభావం చూపడంతో పాటు, ఖర్చులను పెంచేశాయి. ఇది కీలక వాణిజ్య మార్గాలను దెబ్బతీసింది. భారత్ నుంచి పెద్ద మొత్తంలో ఉల్లిపాయలను దిగుమతి చేసుకునే బంగ్లాదేశ్ కూడా, తమ దేశీయ రైతులకు మద్దతుగా కొత్త దిగుమతి అనుమతులను నిలిపివేసినట్లు తెలుస్తోంది. గత కొన్నేళ్లుగా భారత ప్రభుత్వం ఎగుమతి విధానాల్లో తెచ్చిన తరచూ మార్పులు, అంతర్జాతీయ కొనుగోలుదారులలో విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీశాయని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ప్రభుత్వ పథకాలు.. మవుతున్నాయా? మద్దతు దొరుకుతోందా?

ఈ నేపథ్యంలో, రైతులు ప్రభుత్వ జోక్యం కోసం డిమాండ్ చేస్తున్నారు. మార్కెట్ ఇంటర్వెన్షన్ స్కీమ్ (MIS) ను తక్షణమే అమలు చేసి, ధరల మద్దతు (Price Support) అందించాలని కోరుతున్నారు. సాధారణంగా, ఉత్పత్తిలో 10% పెరుగుదల లేదా ధరల్లో 10% పతనం నమోదైతే MIS ను ప్రారంభిస్తారు. కానీ, ఇక్కడ పరిస్థితి పెట్టుబడి ఖర్చుల కంటే 50% పడిపోయింది. MIS కింద, నష్టంలో సగం భారాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు భరించాల్సి ఉంటుంది. కాబట్టి, త్వరగా అమలుకు నోచుకోకపోవచ్చని అంచనా. కొనుగోలు ధరలను వాస్తవ ఉత్పత్తి ఖర్చుల ఆధారంగా నిర్ణయించాలని, మధ్యప్రదేశ్ లోని 'భావంతర్ భుగతాన్ యోజన' (Bhavantar Bhugtan Yojana) వంటి ప్రత్యక్ష ధరల వ్యత్యాస చెల్లింపులు (Price Deficiency Payments - PDP) అందించాలని రైతులు కోరుతున్నారు.

లోతుల్లో సమస్యలు.. పరిష్కారం ఏది?

ఈ సంక్షోభం, ఉల్లి రంగంలోని లోతైన నిర్మాణాత్మక సమస్యలను ఎత్తి చూపుతోంది. మహారాష్ట్ర వంటి ప్రధాన ఉత్పత్తి రాష్ట్రం, కేవలం కొద్దిపాటి ఎగుమతి మార్కెట్లపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడటం, భౌగోళిక రాజకీయ మార్పులకు, ఇతర దేశాల విధానాలకు సులభంగా ప్రభావితమయ్యేలా చేస్తోంది. సరైన కోల్డ్ స్టోరేజ్ సదుపాయాలు లేకపోవడం సమస్యను మరింత తీవ్రతరం చేస్తోంది. పంట కోసిన తర్వాత, సుమారు 40% వరకు ఉల్లి నష్టపోతుందని అంచనా. మధ్యవర్తుల ప్రమేయం, రైతులకు చేరేది నామమాత్రమే. ఒక వినియోగదారుడు చెల్లించే ప్రతి రూపాయిలో, రైతుకు కేవలం 30 పైసలు మాత్రమే అందుతున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకొని, ఎగుమతి మార్కెట్లను విస్తరించడం, కోల్డ్ స్టోరేజ్, సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) వ్యవస్థను మెరుగుపరచడం, MIS, PDP వంటి పథకాలను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం అత్యవసరం. లేకపోతే, ఈ తరహా సంక్షోభాలు రైతులకు శాపంగానే మిగిలిపోతాయి.