మధ్యప్రదేశ్ రైతులు ప్రధాన్ మంత్రి ఫసల్ బీమా యోజన (PMFBY) కింద పరిహారం తగ్గడం, ఆలస్యం కావడంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. పూర్తిగా టెక్నాలజీ ఆధారిత క్లెయిమ్ అసెస్మెంట్ సిస్టమ్ అయిన YES-TECH పై ఇప్పుడు ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. శాటిలైట్ ఆధారిత మోడల్స్ క్షేత్రస్థాయి నష్టాన్ని సరిగ్గా అంచనా వేయలేవని రైతులు భయపడుతున్నారు. ఈ సమస్యపై దేశ బడ్జెట్లో పంట బీమాకు కేటాయింపులు **23%** తగ్గడం మరింత ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది.
PMFBYలో సరికొత్త టెక్నాలజీ, రైతులకు ఇబ్బందులు
మధ్యప్రదేశ్ రైతులు తమ పంట బీమా పథకం, ప్రధాన్ మంత్రి ఫసల్ బీమా యోజన (PMFBY)లో పలు సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్నారని ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా, గతంలో మాన్యువల్గా చేసే పంట కోత ప్రయోగాలకు బదులుగా, ఇప్పుడు YES-TECH (Yield Estimation System based on Technology) అనే సరికొత్త టెక్నాలజీ ఆధారిత అంచనా పద్ధతిని అమలు చేస్తున్నారు. ఈ పద్ధతిలో శాటిలైట్ చిత్రాలు, వాతావరణ డేటా, AI మోడల్స్ ద్వారా పంట దిగుబడిని అంచనా వేసి, బీమా క్లెయిమ్లను పరిష్కరిస్తున్నారు. దీనివల్ల పారదర్శకత, వేగం పెరుగుతుందని ప్రభుత్వం భావించినా, క్షేత్రస్థాయిలో మాత్రం రైతులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారని తెలుస్తోంది.
క్షేత్రస్థాయిలో నష్టాన్ని అంచనా వేయడంలో టెక్నాలజీ వైఫల్యం?
సెహోర్, భోపాల్, విదిశ వంటి జిల్లాల్లోని రైతులు తమకు అందాల్సిన బీమా పరిహారం (Claim Payouts) గణనీయంగా తగ్గిపోయిందని చెబుతున్నారు. శాటిలైట్ సెన్సార్లు గుర్తించలేని స్థానిక తెగుళ్లు, అకాల వర్షపాతం వంటి నష్టాలను టెక్నాలజీ ఆధారిత అంచనాలు పరిగణనలోకి తీసుకోవడం లేదని రైతులు వాదిస్తున్నారు. దీనితో, డిజిటల్ అంచనాలకు, వాస్తవ పంట నష్టానికి మధ్య తేడా పెరుగుతోంది, ఫలితంగా పరిహారం కూడా తగ్గుతోంది.
బడ్జెట్ కోతలు, ఆర్థిక ఒత్తిడి
ఈ పరిస్థితులకు తోడు, వ్యవసాయ రంగానికి ఆర్థిక చేయూత తగ్గుముఖం పట్టడం కూడా ఆందోళన కలిగిస్తోంది. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి గాను కేంద్ర బడ్జెట్లో పంట బీమాకు కేటాయింపులను గత సంవత్సరం సవరించిన అంచనాలతో పోలిస్తే 23% తగ్గించారు. దీనివల్ల పథకం ఆర్థిక స్థిరత్వంపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పంచుకోవాల్సిన ప్రీమియం సబ్సిడీల వాటాలో, రాష్ట్రాల నుండి ఆలస్యం కావడం కూడా క్లెయిమ్ల చెల్లింపుల్లో జాప్యానికి దారితీస్తోంది. ఇది బీమా వ్యవస్థపై రైతుల నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తోంది.
బీమా రంగానికి సవాలు
గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని రిస్క్లను ఆటోమేటెడ్ సిస్టమ్స్ ద్వారా నిర్వహించడంలో ఉన్న సంక్లిష్టతలను ప్రస్తుత పరిస్థితి ఎత్తి చూపుతోంది. మోసాలను, పరిపాలనా ఖర్చులను తగ్గించడానికి డిజిటలైజేషన్ అవసరమైనప్పటికీ, సరైన ఫిర్యాదుల పరిష్కార యంత్రాంగం లేకపోవడం నమ్మక లోపాన్ని మరింత పెంచుతుంది. రైతులు సకాలంలో, న్యాయమైన పరిహారం పొందనప్పుడు, వారు స్వచ్ఛంద బీమా పథకాలలో పాల్గొనే అవకాశం తగ్గుతుంది. ఇది గ్రామీణ, వ్యవసాయ రంగంలో పనిచేస్తున్న బీమా కంపెనీల వ్యాపార పరిమాణంపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపుతుంది.
పంట కోత తర్వాత రెండు నెలల్లోగా క్లెయిమ్లు సెటిల్ చేయకపోతే బీమా కంపెనీలపై 12% వడ్డీ పెనాల్టీ విధించాలని PMFBY నిబంధనలు చెబుతున్నాయి. అయితే, అంచనాలపైనే వివాదం నెలకొన్నప్పుడు, ఈ నిబంధనను సమర్థవంతంగా అమలు చేయడం సవాలుగా మారింది. ప్రభుత్వం 100% టెక్నాలజీ ఆధారిత అంచనాల వైపు వెళ్తున్న తరుణంలో, క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలను మెరుగ్గా గ్రహించి, ఫిర్యాదుల పరిష్కారాన్ని వేగవంతం చేసేందుకు AI మోడళ్లను ప్రభుత్వం ఎంతవరకు మెరుగుపరుస్తుందనేది కీలక అంశం. వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ నుండి YES-TECH ఫ్రేమ్వర్క్ సామర్థ్యం, తగ్గిన బడ్జెట్ ప్రభావంపై భవిష్యత్తు అప్డేట్లు ఈ రంగం స్థిరత్వాన్ని అంచనా వేయడానికి కీలకం కానున్నాయి.