జమ్మూ అండ్ కాశ్మీర్ రైతులు సాంప్రదాయ పంటల నుంచి లెవెండర్ సాగు వైపు మళ్లుతున్నారు. CSIR-IIIM వారి 'అరోమా మిషన్' ఈ మార్పునకు చేయూతనిస్తోంది. దీని వల్ల వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం తగ్గడమే కాకుండా, రైతుల ఆదాయాలు గణనీయంగా పెరిగాయి. లెవెండర్ సాగుతో హెక్టారుకు ₹3.5 లక్షల నుండి ₹5 లక్షల వరకు ఆదాయం వస్తుంటే, మొక్కజొన్న వంటి సంప్రదాయ పంటలతో ₹40,000-₹60,000 మాత్రమే వస్తోంది.
వాతావరణ మార్పులు.. కొత్త పంటల వైపు అడుగులు!
జమ్మూ అండ్ కాశ్మీర్ లో ఇప్పుడు వ్యవసాయ రంగంలో ఓ కొత్త అధ్యాయం మొదలైంది. వాతావరణ మార్పులు, ముఖ్యంగా పెరుగుతున్న శీతాకాలపు ఉష్ణోగ్రతలు, సరిగ్గా కురవని వర్షాలు.. ఇలాంటి సమస్యలతో ఇబ్బందులు పడుతున్న రైతులు, మొక్కజొన్న, వరి వంటి సంప్రదాయ పంటల స్థానంలో లెవెండర్ సాగు వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు. ఈ మార్పునే 'పర్పుల్ రెవల్యూషన్' అని పిలుస్తున్నారు. ప్రాంతంలో సుమారు 60% వ్యవసాయ భూమి వర్షంపైనే ఆధారపడి ఉంది, దీంతో ఈ మార్పు అనివార్యమైంది.
శాస్త్రీయ మద్దతు.. ఆర్థికంగా మేలు!
ఈ విప్లవాత్మక మార్పునకు కౌన్సిల్ ఆఫ్ సైంటిఫిక్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ రీసెర్చ్-ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఇంటిగ్రేటివ్ మెడిసిన్ (CSIR-IIIM) అండగా నిలుస్తోంది. వారి 'అరోమా మిషన్' ద్వారా నాణ్యమైన విత్తనాలు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆధునిక ప్రాసెసింగ్ పద్ధతులను అందిస్తోంది. ఈ మిషన్ సహాయంతో ఇప్పటికే 1,200 హెక్టార్లకు పైగా సుగంధ ద్రవ్యాల పంటలు సాగవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా దోడా జిల్లాలోని భదేర్వా ఈ సాగుకు ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది.
ఆర్థికంగా చూస్తే, ఈ మార్పు రైతులకు కాసుల పంట పండిస్తోంది. మొక్కజొన్న, వరి వంటి పంటల ద్వారా హెక్టారుకు ₹40,000 నుండి ₹60,000 ఆదాయం వస్తే, లెవెండర్ సాగుతో అదే భూమి నుంచి ₹3.5 లక్షల నుండి ₹5 లక్షల వరకు సంపాదించవచ్చని అంచనా. కేవలం పంట అమ్మకమే కాకుండా, విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తులు, గ్రామీణ రంగంలో ఇతర వ్యాపారాలకు కూడా ఇది దోహదపడుతోంది.
వైవిధ్యం.. గ్రామీణ పరిశ్రమలకు ఊతం!
లెవెండర్ పంటతో పాటు, రైతులు తేనెటీగల పెంపకం వంటి అనుబంధ వ్యాపారాలను కూడా చేపడుతున్నారు. దీనివల్ల నాణ్యమైన తేనెతో పాటు, సమీపంలోని తోటలకు పరాగ సంపర్కం కూడా మెరుగుపడుతుంది. అలాగే, ముఖ్యమైన నూనెలు, సబ్బులు, కొవ్వొత్తుల తయారీ యూనిట్లు ఏర్పాటు చేసుకోవడంతో స్థానిక మహిళా సంఘాలు, ఔత్సాహిక పారిశ్రామికవేత్తలు మరింత ఆదాయాన్ని ఆర్జిస్తున్నారు.
ఇక, పూలతో కళకళలాడే లెవెండర్ పొలాలు ఇప్పుడు పర్యాటకులను కూడా ఆకర్షిస్తున్నాయి. దీనితో హోటళ్లు, కళాకారులు, రవాణా రంగాలకు కూడా డిమాండ్ పెరిగి, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఊపందుకుంది.
రైతులకు ప్రయోజనాలు!
లెవెండర్ ఒకసారి నాటితే దాదాపు 20 ఏళ్ల పాటు పూతనిస్తుంది. దీనికి నీటి అవసరం చాలా తక్కువ, సీజన్ లో ఒకటి లేదా రెండు సార్లు నీరు పెడితే సరిపోతుంది. అలాగే, చీడపీడల బెడద కూడా తక్కువగా ఉండటంతో, రసాయన మందుల వాడకం తగ్గి, ఖర్చు కూడా ఆదా అవుతుంది. ఈ అంశాలన్నీ రైతుల ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలకు పరిష్కారంగా నిలుస్తున్నాయి.