ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని ఖుంటి జిల్లాలో అకాల వర్షాలు, పొగమంచు కారణంగా లాక్ పంటకు తీవ్ర నష్టం వాటిల్లింది. దీంతో స్థానిక మార్కెట్లకు చేరే సరఫరా **20-30%** మేర తగ్గినట్లు తెలుస్తోంది. ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఫార్మా, ఫుడ్, కాస్మెటిక్స్ రంగాలకు కీలకమైన లాక్ ధరలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
అసలేం జరిగింది?
ఝార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని ఖుంటి జిల్లాలో రైతులకు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి. ఊహించని విధంగా కురిసిన భారీ వర్షాలు, దట్టమైన పొగమంచు, తేమతో కూడిన వాతావరణం కారణంగా ఇక్కడ పండే కుసుమి, బైసాఖి అనే రెండు ప్రధాన లాక్ రకాల పంట దిగుబడి గణనీయంగా తగ్గిపోయింది. దీంతో రైతులు ఆశించిన స్థాయిలో దిగుబడి రాక ఇబ్బందులు పడుతున్నారు. ఇప్పటికే స్థానిక మార్కెట్లకు సరఫరా 20-30% వరకు పడిపోయిందని సమాచారం. ఇలాంటి వాతావరణ మార్పుల వల్ల ఈ ప్రత్యేక వ్యవసాయ రంగం ఎంత సున్నితంగా ప్రభావితమవుతుందో ఈ సంఘటన తెలియజేస్తోంది.
సరఫరా తగ్గడం ఎందుకు ముఖ్యం?
భారతదేశం లాక్ ఉత్పత్తిలో అగ్రగామిగా ఉంది. ఈ సహజ రెసిన్ను పలాష్, కుసుమ్, బెర్ వంటి చెట్ల నుండి సేకరిస్తారు. దేశీయంగా ఉత్పత్తి అయ్యే లాక్ లో దాదాపు 60% ఝార్ఖండ్ నుండే వస్తుంది. ఇది గిరిజన, గ్రామీణ ప్రాంతాల రైతులకు అదనపు ఆదాయ వనరు అయినప్పటికీ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక ప్రత్యేక పరిశ్రమలకు ఇది కీలకమైన ముడి సరుకు. ప్రాసెస్ చేసిన లాక్ ను 'షెల్లాక్' అంటారు. దీన్ని ఫార్మాస్యూటికల్ టాబ్లెట్ కోటింగ్స్, స్వీట్లు, పండ్ల పూతలకు వాడే ఫుడ్ గ్లేజింగ్, కాస్మెటిక్స్, చెక్క ఫినిషింగ్, చివరికి రక్షణ రంగంలో కూడా ఉపయోగిస్తారు. ప్రధాన ఉత్పత్తి కేంద్రం నుండి సరఫరా ఇలా గణనీయంగా తగ్గితే, ఈ ఉత్పత్తులను తయారుచేసే రంగాల్లో ధరల అస్థిరత ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.
పరిశ్రమ వాస్తవ పరిస్థితులు
భారతదేశంలో లాక్ రంగం చాలా అసంఘటితంగా, చిన్న చిన్న భాగాలుగా విస్తరించి ఉంది. పెద్ద ఎత్తున పారిశ్రామిక తోటలకు బదులుగా, ఇక్కడ ఎక్కువగా చిన్న తరహా పొలాల్లోనే ఉత్పత్తి జరుగుతుంది. అందువల్ల, స్థానిక వాతావరణ సంఘటనలు, తెగుళ్ల దాడులు, శాస్త్రీయ పద్ధతులు పాటించకపోవడం వంటివి ఉత్పత్తిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతాయి. రైతులు తమ ముడి సరుకును స్థానిక మార్కెట్లలోని కొనుగోలుదారులకు లేదా వ్యాపారులకు అమ్ముతారు, వారే ప్రాసెసింగ్ యూనిట్లకు సరఫరా చేస్తారు. ఈ గొలుసుకట్టులో నీటిపారుదల సౌకర్యాలు లేదా వాతావరణ నియంత్రిత వ్యవసాయ సాంకేతికత వంటి రక్షణ వ్యవస్థలు లేకపోవడం వల్ల, ఉత్పత్తి చక్రాలు పూర్తిగా పర్యావరణ స్థిరత్వంపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి.
ఎగుమతులు, ఆర్థిక ప్రభావం
భారతదేశం తన లాక్ ఉత్పత్తిలో ఎక్కువ భాగాన్ని అమెరికా, జర్మనీ, బంగ్లాదేశ్ వంటి దేశాలకు ఎగుమతి చేస్తుంది. ఈ పరిశ్రమ ఎగుమతులపై ఆధారపడటం వల్ల, అంతర్జాతీయ ధరల హెచ్చుతగ్గులు దేశీయ ధరలను నేరుగా ప్రభావితం చేస్తాయి. లాక్ ఉత్పత్తి భారతదేశ విదేశీ మారక ద్రవ్య ఆర్జనలో పెద్ద పాత్ర పోషించకపోయినా, ఇది లక్షలాది గ్రామీణ కుటుంబాలకు జీవనాధారంగా నిలుస్తుంది. దేశీయ ఉత్పత్తిలో ఎక్కువ భాగం చోటా నాగ్ పూర్ పీఠభూమి ప్రాంతంపైనే ఆధారపడి ఉండటం వల్ల, ఏదైనా స్థానిక వాతావరణ సంఘటన దేశీయ సరఫరా అంకెల్లో ఊహించని భారీ ప్రభావాన్ని చూపగలదు.
పెట్టుబడిదారులు ఏమి గమనించాలి?
వస్తువులు లేదా ప్రత్యేక రసాయనాల రంగాలను పర్యవేక్షించేవారు, హోల్సేల్ మార్కెట్లలో సీడ్ లాక్, షెల్ లాక్ ధరల ట్రెండ్లను గమనించాలి. ప్రాంతీయ వ్యవసాయ సంస్థల నుండి ఉత్పత్తి అంచనాలు, షెల్లాక్ ఎగుమతి ప్రమోషన్ కౌన్సిల్ నుండి ఎగుమతి డేటా వంటి నవీకరణల కోసం పెట్టుబడిదారులు, మార్కెట్ విశ్లేషకులు చూడవచ్చు. ఫార్మాస్యూటికల్స్, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహార పరిశ్రమలు వృద్ధి చెందుతున్నందున, మెరుగైన ప్రాసెసింగ్ లేదా విభిన్న సాగు పద్ధతుల ద్వారా సరఫరాను స్థిరీకరించగల లాక్ పరిశ్రమ సామర్థ్యం, దీర్ఘకాలంలో రంగం యొక్క వ్యయ స్థిరత్వాన్ని నిర్ణయించే కీలక అంశంగా ఉంటుంది.