భారత్ పాల ఉత్పత్తి: డిమాండ్‌కు అందనంత దూరంలో.. ధరలు పెరగడానికి కారణాలివే!

డిమాండ్‌ను అందుకోలేకపోతున్న ఉత్పత్తి

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పాల ఉత్పత్తిదారు అయిన భారతదేశంలో, డిమాండ్ మరియు సరఫరా మధ్య అంతరం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. దేశవ్యాప్తంగా రైతుల వద్ద పాల ధరలు లీటరుకు ₹2 నుండి ₹5 వరకు పెరిగాయి. ఇది గత ఐదేళ్లలో అత్యధికం. ఈ అసాధారణ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం తీవ్రమైన పశుగ్రాస కొరత. దీనివల్ల పశువుల దాణా ఖర్చులు సుమారు 35-40% పెరిగాయి. తీవ్ర వాతావరణ పరిస్థితుల వల్ల పాల ఉత్పత్తి అధికంగా ఉండే సీజన్ (ఫ్లష్ సీజన్) కుదించుకుపోవడం, పశ్చిమ ఆసియా సంఘర్షణల కారణంగా ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులో అంతరాయాలు తలెత్తడం వంటివి ప్యాకేజింగ్ ఖర్చులను కూడా 70% వరకు పెంచాయి. గడిచిన ఐదేళ్లలో పాల ఉత్పత్తి వృద్ధి రేటు సంవత్సరానికి సుమారు 3.5%-3.78% ఉండగా, నిలకడైన వినియోగదారుల డిమాండ్ వృద్ధి సుమారు **6%**గా ఉంది. ఈ అంతరం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. ఇది తాత్కాలిక సమస్య కాదు, కొనసాగుతున్న ఇబ్బంది.

ఉత్పత్తి, నాణ్యతను దెబ్బతీస్తున్న అంతర్గత సమస్యలు

ఇక ఉత్పత్తి సామర్థ్యం, నాణ్యతను దెబ్బతీస్తున్న ఇతర లోతైన సమస్యలు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా అసంఘటిత రంగంలో రైతులు తక్కువ నాణ్యత గల దాణానే వాడుతున్నారు. పోషక విలువలున్న సంయుక్త దాణా మార్కెట్లో కేవలం 15% మాత్రమే ఉంది. భారతదేశ వార్షిక పశువుల దాణా ఉత్పత్తి సామర్థ్యం అవసరమైన 120 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల కన్నా చాలా తక్కువగా ఉంది, దీంతో భారీ లోటు ఏర్పడుతోంది. భారతీయ పాల ఉత్పత్తుల నాణ్యత కూడా అంతర్జాతీయంగా సమస్యలు సృష్టిస్తోంది. లేబులింగ్, డాక్యుమెంటేషన్ లోపాలు వంటి కారణాలతో అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా వంటి మార్కెట్లలో 57% కంటే ఎక్కువ ఉత్పత్తులు తిరస్కరణకు గురవుతున్నాయి. యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) హార్మోన్లు, దాణా, ట్రేసబిలిటీపై కఠినమైన ప్రమాణాల వల్ల ఎలాంటి భారతీయ పాల ప్లాంట్లకు ఆమోదం తెలపలేదు. లంపీ స్కిన్ డిసీజ్ (LSD) వంటి వ్యాధులు 2022-23లో దేశవ్యాప్తంగా సుమారు USD 2.44 బిలియన్ నష్టాన్ని కలిగించాయి. ఇది పాల దిగుబడిని తగ్గించడంతో పాటు పశువుల మరణాలకు కూడా కారణమైంది.

యువ రైతుల కొరత, వ్యవస్థాగత లోపాలు

ప్రపంచ సగటు కంటే 10-15% ఎక్కువగా ఉన్న ఈ ఇన్పుట్ ఖర్చులు, కొనసాగుతున్న సవాళ్లు యువతరాన్ని పాల రంగం వైపు రావడానికి నిరుత్సాహపరుస్తున్నాయి. దీంతో నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికుల కొరత, ఆవిష్కరణల లేమి వంటి సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి. హెరిటేజ్ ఫుడ్స్ (P/E ~19.88, మార్కెట్ క్యాప్ ~₹2,727 కోట్లు), పరాగ్ మిల్క్ ఫుడ్స్ (P/E ~17.42, మార్కెట్ క్యాప్ ~₹2,248 కోట్లు), మరియు హట్సన్ ఆగ్రో ప్రొడక్ట్ (P/E ~60.71, మార్కెట్ క్యాప్ ~₹20,493 కోట్లు) వంటి వ్యవస్థీకృత, కార్పొరేట్ డెయిరీ ఫారాలు ఈ కష్టమైన వాతావరణంలో పనిచేస్తున్నాయి. వీటి వాల్యుయేషన్లు, ప్రస్తుత ఉత్పత్తి అడ్డంకులు ఉన్నప్పటికీ, భవిష్యత్ వృద్ధిపై ఇన్వెస్టర్ల అంచనాలను సూచిస్తున్నాయి.

పాల రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ప్రభుత్వ దృష్టి

ఈ సంక్షోభాన్ని అధిగమించడానికి పలు చర్యలు అవసరం. పాల ఉత్పత్తిని పెంచడానికి పశుగ్రాస నాణ్యత, పోషణ, పశువుల జన్యు స్వరూపాన్ని మెరుగుపరచాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. కొత్త పశుగ్రాస విధానం (Fodder Policy) ఏడాది పొడవునా పోషకమైన దాణాను అందుబాటులోకి తెచ్చి, ఖర్చులను 15% వరకు తగ్గించడం ద్వారా దిగుబడిని, లాభాలను పెంచే లక్ష్యంతో ఉంది. నాణ్యమైన పశుగ్రాస విత్తనాల ఉత్పత్తి, దాణా మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు మద్దతు ఇస్తున్నాయి. పెరుగుతున్న డిమాండ్, ఆరోగ్య స్పృహ, సహాయక విధానాల నేపథ్యంలో భారతీయ పాల మార్కెట్ 2026-2034 నాటికి సుమారు INR 58,034.06 బిలియన్కు చేరుకుంటుందని అంచనా. ఈ విధానాలను విజయవంతంగా అమలు చేయడం, దేశీయ, అంతర్జాతీయ డిమాండ్‌ను తీర్చడానికి ఉత్పాదకత, నాణ్యతను మెరుగుపరచడంపైనే ఈ రంగం భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంది.