భారత్ ఎరువుల దిగుమతులపై ఆధారపడటం పెరుగుతోంది: దేశీయ ఉత్పత్తి తగ్గడంతో ఖజానాకు ముప్పు!

దిగుమతుల భారీ పెరుగుదల, దేశీయ ఉత్పత్తిలో వెనుకబాటు

దేశ వ్యవసాయ రంగానికి అవసరమైన ఎరువుల సరఫరాలో దిగుమతులపై ఆధారపడటం ఆందోళనకరంగా పెరుగుతోంది. FY26 (2025-26) ఆర్థిక సంవత్సరంలో తొలి పది నెలల్లో (ఏప్రిల్-జనవరి) భారతదేశ ఎరువుల దిగుమతులు గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఏకంగా 50% పెరిగి, సుమారు 20.9 మిలియన్ టన్నులకు చేరుకున్నాయి. ఈ భారీ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం యూరియా దిగుమతుల్లో 83% దూసుకెళ్లడం, ఇది దాదాపు 8.9 మిలియన్ టన్నులకు చేరగా, DAP (డై-అమ్మోనియం ఫాస్ఫేట్) దిగుమతులు 40% పెరిగి 6 మిలియన్ టన్నులకు చేరాయి. NPK (నైట్రోజన్, ఫాస్ఫరస్, పొటాషియం) ఎరువుల దిగుమతులు అయితే రెట్టింపు అయ్యి, 103% పెరిగి 3.48 మిలియన్ టన్నులకు చేరాయి.

దీనికి విరుద్ధంగా, ఇదే కాలంలో దేశీయంగా ఎరువుల ఉత్పత్తి కేవలం 1.5% స్వల్పంగా పెరిగి 43.75 మిలియన్ టన్నులకు మాత్రమే చేరింది. ముఖ్యంగా, యూరియా ఉత్పత్తి 2.7% తగ్గి 25.1 మిలియన్ టన్నులకు, DAP ఉత్పత్తి 1.6% తగ్గి 3.3 మిలియన్ టన్నులకు పడిపోయింది. ఈ దిగుమతుల లెక్కలు చూసినా, రైతులకు జరిగిన మొత్తం ఎరువుల అమ్మకాలు మాత్రం ఏప్రిల్-జనవరి మధ్య కాలంలో కేవలం 1.5% పెరిగి 63 మిలియన్ టన్నులకు పైగా చేరాయి. గతంలో దేశీయ ఉత్పత్తి ద్వారా వినియోగంలో 77% వరకు సమకూర్చుకునేవారు, కానీ ఇప్పుడు ఆ శాతం గణనీయంగా తగ్గింది.

ఆర్థిక సవాళ్లు, ప్రపంచ మార్కెట్ ఒత్తిళ్లు

పెరుగుతున్న దిగుమతుల భారాన్ని కొన్ని ప్రతికూల ఆర్థిక అంశాలు మరింత తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి. భారత రూపాయి విలువ డాలర్‌తో పోలిస్తే పడిపోవడం వల్ల దిగుమతి అయ్యే ఎరువుల ఖర్చు గణనీయంగా పెరుగుతోంది. ఉదాహరణకు, రూపాయి ₹2 పడిపోతే, DAP దిగుమతి ఖర్చు ఒక్కో టన్నుకు ₹1,200 కంటే ఎక్కువగా పెరుగుతుంది. అయితే, కంపెనీలు ఈ పెరిగిన ఖర్చులను రైతులకు అమ్మే స్థిర ధరల కారణంగా బదిలీ చేయలేకపోతున్నాయి. దీంతో, నేరుగా ప్రభుత్వ సబ్సిడీల భారం పెరుగుతోంది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈ సబ్సిడీల కోసం ప్రభుత్వం అంచనా వేసిన ఖర్చు ₹1.83 ట్రిలియన్లకు చేరుకుంది.

ప్రపంచ మార్కెట్లలో కూడా ఎరువుల ధరలు అధికంగానే ఉన్నాయి. సెప్టెంబర్ 2025 నాటికి యూరియా ధరలు సుమారు $461 ప్రతి టన్ను, DAP ధరలు $554.8 ప్రతి టన్నుగా నమోదయ్యాయి. చైనా, బెలారస్, రష్యా వంటి ప్రధాన ఎగుమతిదారుల నుంచి సరఫరా తగ్గడం, భౌగోళిక రాజకీయ ఆంక్షలు దీనికి కారణాలు. ప్రపంచ బ్యాంక్ అంచనాల ప్రకారం, 2025లో DAP ధరలు 26% పెరిగే అవకాశం ఉంది. 2024లో భారతదేశ నికర ఎరువుల ఎగుమతి లోటు $7.7 బిలియన్లుగా నమోదైంది. భారతదేశానికి ప్రధాన ఎరువుల ఎగుమతిదారులు రష్యా, సౌదీ అరేబియా, చైనా, మొరాకో, ఒమన్.

వ్యూహాత్మక బలహీనతలు, ఖజానాపై భారం

దిగుమతి చేసుకునే ఎరువులపై భారతదేశం ఆధారపడటం ఒక పెద్ద వ్యూహాత్మక బలహీనతగా మారుతోంది. స్వయం సమృద్ధి లక్ష్యాలకు ఇది విరుద్ధం. పొటాష్ (MOP) విషయంలో భారతదేశం 100% దిగుమతులపై ఆధారపడగా, DAP అవసరాల్లో 50-60% దిగుమతి చేసుకుంటోంది. ఇది ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులో అంతరాయాలు, రష్యా, బెలారస్ వంటి దేశాలపై ఉన్న ఆంక్షల వంటి భౌగోళిక రాజకీయ ప్రమాదాలకు గురయ్యే అవకాశాన్ని పెంచుతుంది. ఒమన్ నుంచి యూరియా, సౌదీ అరేబియా నుంచి పొటాష్ వంటి నిర్దిష్ట ప్రాంతాల నుంచే ఎక్కువ సరఫరా రావడం కూడా ఒక ప్రమాదమే.

అంతేకాకుండా, రూపాయి బలహీనపడటం ఈ ప్రమాదాలను మరింత తీవ్రతరం చేస్తూ, దిగుమతి బిల్లులను, తద్వారా సబ్సిడీ ఖర్చులను పెంచుతోంది. ఈ భారాన్ని ప్రభుత్వమే భరించాల్సి వస్తోంది. ఎరువుల వాడకంలో సమతుల్యం లేకపోవడం, దీర్ఘకాలంలో నేల ఆరోగ్యంపై దాని ప్రభావం గురించి కూడా ఆందోళనలున్నాయి. రూపాయి విలువ మరింత పడిపోతే, DAP, పొటాష్ వంటి వాటి దిగుమతి ఖర్చులు మరింతగా పెరిగే అవకాశం ఉంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు

భారతదేశ ఎరువుల మార్కెట్ రాబోయే సంవత్సరాల్లో కూడా వృద్ధి చెందుతుందని అంచనా. 2026 నుంచి 2033 మధ్య కాలంలో సగటున 3.6% నుండి 3.8% వార్షిక వృద్ధి రేటుతో, 2033 నాటికి ఈ మార్కెట్ విలువ INR 1,400 బిలియన్లకు పైగా చేరే అవకాశం ఉంది. పెరుగుతున్న ఆహార డిమాండ్, ప్రభుత్వ సబ్సిడీలు, ఆధునిక వ్యవసాయ పద్ధతుల అనుసరణ ఈ వృద్ధికి దోహదం చేస్తాయని భావిస్తున్నారు. ప్రత్యేక ఎరువులు, సూక్ష్మపోషకాల (micronutrients) వంటి ఉత్పత్తుల వైవిధ్యీకరణ, తయారీ, పంపిణీలో సాంకేతికత అనుసంధానం కూడా ఈ రంగంలో కనిపిస్తున్నాయి. PM-PRANAM వంటి పథకాల ద్వారా సమతుల్య ఎరువుల వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడం, నానో-ఎరువుల అభివృద్ధి వంటి ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలు సామర్థ్యం, సుస్థిరత సమస్యలను పరిష్కరించే లక్ష్యంతో ఉన్నప్పటికీ, దిగుమతి ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడంలో వాటి ప్రభావం పూర్తిగా తేలాల్సి ఉంది.