ఎడిబుల్ ఆయిల్ దిగుమతులు జోరు: నేపాల్ 'లొసుగు'తో భారత్‌కు 3% పైగా ఆయిల్!

భారతదేశంలోకి ఎడిబుల్ ఆయిల్ దిగుమతులు 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 3% పెరిగి 166.51 లక్షల టన్నులకు చేరాయి. అయితే, ఈ పెరుగుదల దేశీయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం కంటే, వాణిజ్యపరమైన లొసుగుల వల్లే ఎక్కువగా జరిగింది. ముఖ్యంగా, SAFTA (సౌత్ ఏషియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ ఏరియా) ఒప్పందం కింద నేపాల్ నుండి వచ్చిన డ్యూటీ-ఫ్రీ ఎగుమతులు ఈసారి ఏకంగా 113% పెరిగి 7.36 లక్షల టన్నులకు చేరుకున్నాయి. నేపాల్ తన ఉత్పత్తి సామర్థ్యానికి మించి ఈ స్థాయిలో ఎగుమతులు చేయడం అసాధ్యమని, ఇతర దేశాల నుండి వచ్చిన సరుకులను డ్యూటీలు తప్పించుకోవడానికి నేపాల్ మార్గంగా వాడుకుంటున్నారని పరిశ్రమ వర్గాలు అనుమానిస్తున్నాయి. దీనివల్ల ప్రభుత్వానికి ఆదాయం నష్టపోవడమే కాకుండా, దేశీయ రిఫైనరీలు, రైతులు నష్టపోతున్నారు.

దేశీయంగా నూనెగింజల ఉత్పత్తిలో ఉన్న పరిమితుల వల్ల, భారతదేశం తన ఎడిబుల్ ఆయిల్ అవసరాలలో సుమారు 56-60% వరకు దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. తక్కువ దిగుబడి, చిన్న పొలాలు, నీటిపారుదల సదుపాయాలు లేకపోవడం వంటి దేశీయ సవాళ్లతో పాటు, ప్రభుత్వం ఇతర పంటలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వంటివి ఉత్పత్తిని దెబ్బతీస్తున్నాయి. ఈ దేశీయ సమస్యలతో పాటు, 2026 ఏప్రిల్ నాటికి అంతర్జాతీయంగా ఎడిబుల్ ఆయిల్ ధరలు గత నాలుగేళ్లలో ఎన్నడూ లేనంత గరిష్ట స్థాయికి చేరాయి. భారత రూపాయి విలువ క్షీణించడం కూడా దిగుమతుల వ్యయాన్ని పెంచుతోంది. ఈ కారణాలన్నింటితో కలిపి, 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారతదేశం భారీగా $333 బిలియన్ల వాణిజ్య లోటును (Trade Deficit) నమోదు చేసింది.

నేపాల్ నుండి వచ్చే ఈ డ్యూటీ-ఫ్రీ దిగుమతులు భారతదేశానికి ఒక పెద్ద పాలసీ సమస్యగా మారాయి. దేశీయంగా స్వయం సమృద్ధి సాధించాలనే లక్ష్యాలను, వ్యవసాయ రంగాన్ని బలోపేతం చేయాలనే ప్రయత్నాలను ఇవి నీరుగారుస్తున్నాయి. వ్యాపార సంఘాలు ఇప్పటికే ప్రభుత్వాన్ని అప్రమత్తం చేశాయి, నేపాల్ ఎగుమతులు దాని ఉత్పత్తి సామర్థ్యానికి మించి ఉన్నాయని హెచ్చరించాయి. ఇది ప్రభుత్వ ఆదాయానికి నష్టం కలిగించడమే కాకుండా, చౌకగా వచ్చే దిగుమతులతో స్థానిక ప్రాసెసర్లు, రైతులపై ఒత్తిడి పెంచుతోంది. ఈ దిగుమతుల భారాన్ని, విదేశీ మారక నిల్వలపై ఒత్తిడిని తగ్గించాల్సిన అవసరాన్ని గుర్తించిన ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, ఇటీవల ప్రజలను ఎడిబుల్ ఆయిల్ వినియోగాన్ని తగ్గించుకోవాలని విజ్ఞప్తి చేశారు.

Adani Wilmar, Patanjali Foods, Emami Agrotech వంటి దేశంలోని కీలక ఎడిబుల్ ఆయిల్ కంపెనీలు ఈ సంక్లిష్ట మార్కెట్ పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నాయి. దేశీయంగా నూనెగింజల ఉత్పత్తిని పెంచడానికి 'నేషనల్ మిషన్ ఆన్ ఎడిబుల్ ఆయిల్స్' వంటి ప్రభుత్వ పథకాలు ఉన్నప్పటికీ, దిగుబడి, నీటిపారుదల, పాలసీ మద్దతు వంటి సమస్యలు కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. దేశీయ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని గణనీయంగా మెరుగుపరచకుండా, వాణిజ్య నిబంధనలను మరింత కఠినతరం చేయకుండా, భారతదేశం అంతర్జాతీయ ధరల హెచ్చుతగ్గులకు, వాణిజ్య ఒప్పందాల దుర్వినియోగానికి గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.